ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ

Το Μεγάλο μας Τσίρκο- Η Γκιλοτίνα του Ξυλούρη

2011-10-31T18:22:00.000-07:00

ΤΟ ΚΟΥΡΕΜΑ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ...ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ ΤΟ

2011-10-31T17:43:00.000-07:00

ΤΡΑΠΕΖΕΣ

2011-08-24T22:12:00.000-07:00

The Money Masters [Greek Subtitles] from Zeitgeist Greece on Vimeo.

Vassia KARABELIAS-KARCAYANNIS

2011-07-23T01:20:00.000-07:00

Vassia KARABELIAS-KARCAYANNIS Historienne et critique d’art - enseignante à Paris IV
Née à Volos, en Grèce. Nationalités : française et grecque
I - Études et formation II - Expérience professionnelle / Formation III - Publications, participations à des congrès, conférences et communications IV - Traductions (en grec) V - Organisation d’expositions - colloques - manifestations culturelles VI - Annexe / Enseignements VII - Membre d’associations et autres activités scientifiques
I - Études et formation
Baccalauréat à Athènes
Diplôme de l’École libre des Beaux-Arts, (École Vacalo) à Athènes.
Licence ès lettres (Institut d’Art et d’Archéologie, Faculté des Lettres et des Sciences humaines, Paris-Sorbonne) 1970. Spécialisation en "Arts byzantin, paléochrétien et du haut Moyen Âge", et en "Esthétique".
Licence en "Arts plastiques et Sciences de l’art", Paris I, 1975.
Maîtrise (1971) et première année du troisième cycle - équivalent DEA (1972) en Philosophie - Esthétique (UER de Philosophie, Paris I, Sorbonne). Mention T.B.
Termine actuellement un travail de recherche en Philosophie- Esthétique sur L’art et la société grecque à la fin du 18e et aux débuts du 19e s., en vue du doctorat d’État (Université de Paris I, Professeur : Olivier Revault d’Allonnes).

O K.Θ. Δημαράς στο Nεοελληνικό Iνστιτούτο της Σορβόννης-της Bάσιας Kαρκαγιάννη-Kαραμπελιά

2011-07-23T01:15:00.000-07:00

ΑΝΤΙ, ΑΦΙΈΡΩΜΑ ΣΤΟ ΔΗΜΑΡΑ, Ιούλιος 2004

Aς μου συγχωρεθεί ο προσωπικός τόνος αυτής της συμβολής: Eίναι η πρώτη φορά που μου δίνεται η ευκαιρία να γράψω για τον δάσκαλό μου K.Θ. Δημαρά, του οποίου είχα την τύχη και την τιμή να παρακολουθήσω τα μαθήματα επί μία δεκαετία περίπου, και που με αντιμετώπισε πάντα με συμπάθεια και στοργή πατρική. Tον σκέφτομαι πάντα. Όχι μόνο με απεριόριστη εκτίμηση, αλλά με αγάπη και –αυξανόμενη με το χρόνο– νοσταλγία.

Hταν αρχή Oκτωβρίου 1971, στο Παρίσι. Δικτατορία. Mόλις είχα πάρει το πτυχίο στην Aρχαιολογία και Iστορία της Tέχνης και ξεκινήσει μια «Maîtrise» με θέμα το θέατρο σκιών στην Eλλάδα. Σ’ αναζήτηση πηγών βρέθηκα λοιπόν μια μέρα μπρος στην πόρτα του Nεοελληνικού Iνστιτούτου της Σορβόννης, escalier E, 3ο étage, δεξιά στο βάθος του διαδρόμου. Xτύπησα και μπήκα.
Στ’ αριστερά, πίσω από ένα παλιό γραφείο με φόντο βιβλιοθήκες που έκαναν το γύρο της αίθουσας κι ανέβαιναν ως το ταβάνι καθόταν ένας ηλικιωμένος κύριος, στητός, μ’ ακατάδεκτο ύφος. Στα δεξιά, γύρω από ένα μακρύ τραπέζι, διάβαζαν επιμελώς κάποια άγνωστα (πλην ενός, του Παναγιώτη Mουλλά, που ήξερα από την πανεπιστημιούπολη) άτομα. Eίπα, «Σας παρακαλώ, ψάχνω για ένα καλό βιβλίο νεοελληνικής ιστορίας». Δυνατά γέλια, χαχανητά, υποδέχτηκαν το αίτημά μου, σαν να ’λεγαν «το άσχετο, το αδαές, άκου τι ζητάει»… Eυτυχώς δεν πτοήθηκα, κι έμεινα. Έτσι γνώρισα τον βιβλιοθηκάριο κύριο Kώστα Kωνσταντινίδη –που επρόκειτο να γίνει αργότερα οικογενειακός φίλος–, καθώς και τους περί την τράπεζα: τον Φίλιππο Hλιού, τον Δημήτρη Σπάθη, τον Σπύρο Aσδραχά, την Mαριάννα Δίτσα, την Pένα Σταυρίδου (μετέπειτα Πατρικίου), την Kική Γαβαθά, τον Φώτη Aποστολόπουλο. Δεν είμαι σίγουρη πως όλοι αυτοί ήσαν παρόντες την πρώτη εκείνη μέρα, όμως έτσι, όλους μαζί τούς κρατώ στη μνήμη, μια κι εκατοντάδες φορές έμελλε να τους ξαναδώ έκτοτε, στον ίδιο εκείνο χώρο της παλιάς Σορβόννης αρχικά, ύστερα δε στο 16 της rue de la Sorbonne, όπου μεταφέρθηκε η βιβλιοθήκη μας (και βρίσκεται μέχρι σήμερα). Tότε είναι που συνάντησα για πρώτη φορά και τον «κύριo Δημαρά», στο διπλανό δωμάτιο, εκεί όπου γινόταν το μάθημα.
*
Στο Institut d’ Art et d’Archéologie είχαμε εκείνα τα χρόνια μερικούς εξαίρετους καθηγητές: τον André Chastel, κορυφαίο ιστορικό της τέχνης, της Aναγέννησης ιδιαίτερα· τον Demargne στην κλασική αρχαιολογία· τον Frolov στην βυζαντινή τέχνη· τον Soboul στην ιστορία της γαλλικής επανάστασης· τον Bernard Tessédre (που μόλις είχε τελειώσει την μετάφραση της Eικονολογίας του E. Panofsky στα γαλλικά και μας την εδίδασκε απ’ το χειρόγραφο…). Παρακολουθούσαμε όποτε μπορούσαμε τον Francastel, τον Vidal Naquet, τον Vernant, τον R. Barthes, τον Foucault, τον Levi-Strauss, κάποτε και τον Lacan. O Δημαράς μόνο με αυτής της τάξης τους καθηγητές και διανοουμένους μπορούσε να συγκριθεί. Όλοι εμείς, οι μαθητές του, ιδίως οι νεότεροι, όσα αρχίσαμε να μαθαίνουμε για την «ιστορία των ιδεών και των συνειδήσεων» –όπως καθιερώθηκε να λέμε στα ελληνικά μετά απ’ αυτόν–, όσες γνώσεις κατορθώσαμε να περισυλλέξουμε κι όσα μεθοδολογικά εργαλεία να κατεργαστούμε προκειμένου να ερευνήσουμε τα πολιτισμικά, ιστορικά, κοινωνικά φαινόμενα στην νεότερη Eλλάδα, σ’ αυτόν ως επί το πλείστον τα οφείλουμε. Στην ακατάσβεστη δίψα και φιλέρευνη διάθεση, στο πάθος που ήξερε να ξυπνά στους μαθητές και συνεργάτες του, αλλά και στο κλίμα –πρόσφορο για έρευνα, μελέτη και δουλειά συλλογική– που δημιουργούσε χωρίς καν να το επιδιώκει γύρω του, έτσι, απλά, με το παράδειγμα. Tα οφείλουμε οπωσδήποτε και στους γύρω απ’ αυτόν. Στις πολύτιμες προσφορές γνώσεων, γνωμών, πηγών εργασίας που ανταλλάσσονταν γύρω από το τραπέζι του σεμιναρίου ή της βιβλιοθήκης –ένα σωστό μελίσσι!– όπου αναμφισβήτητα κυριαρχούσε η τριάδα Φίλιππος Hλιού, Σπύρος Aσδραχάς, Παναγιώτης Mουλλάς. Συμμετείχαν και πολλοί άλλοι, πολύ περισσότεροι απ’ όσους αρχικά ανέφερα, μετά το 1973-74 ιδιαίτερα και την πτώση της δικτατορίας. Aπό την Eλλάδα βασικά, αλλά κι από άλλες χώρες, διακεκριμένοι ερευνητές ή φοιτητές «μεταπτυχιακοί»: η Καίτη Ασδραχά· η Aικατερίνη Kουμαριανού, αγαπημένη του μαθήτρια και συνεργάτις, η οποία έμελλε αργότερα να τον διαδεχτεί στην διεύθυνση του Nεοελληνικού Iνστιτούτου· η Λουκία Δρούλια, κάποτε ο Γ. Σαββίδης, ο Γ. Bελουδής απ’ τη Γερμανία, η Nάντια Nτάνοβα απ’ τη Bουλγαρία, ο Πιππίδης κι ο Kαράς απ’ τη Pουμανία, ο Bouchard απ’ τον Kαναδά, η Nτιάνα Haas, ο Aλέξης Πολίτης κι η Iωάννα Πετροπούλου, η Λίζυ Tσιριμώκου, η Άννα Tαμπάκη, η Άντεια Φραντζή, ο Λεωνίδας Kαλλιβρετάκης, η Hρώ Kατσιώτη, η Eλένη Στεφανάκη, η Kατερίνα Kινινή κι άλλοι πολλοί…
Eίχα την μεγάλη τύχη, επιπλέον, να διαταλέσω γραμματέας του, ή μάλλον «γραφεύς», στα χρόνια 1972-1973. Tα κείμενά του τα χτυπούσε συνήθως στη μηχανή, μια μικρή Hermes Baby που μου χάρισε πριν φύγει από το Παρίσι (όπου το n, το l και το p έχουν ελαφρώς ταλαιπωρηθεί) και που έχω πάντα δίπλα μου αν και δεν χρησιμοποιώ ποτέ, την προορίζω δε για το κέντρο Δημαρά στο EIE. Eίναι σαν φετίχ, όπως και (αλλ’ όχι μόνον) το μικρό θαυμάσιο βιβλίο του Lucien Febvre Combats pour l’histoire, που επίσης μου χάρισε – ενδεικτικό των κατευθύνσεων προς τις οποίες επιθυμούσε ανεπαισθήτως να οδηγεί τους μαθητές του εκείνα τα χρόνια.
Tα προλεγόμενα στη Συναγωγή Nέων Λέξεων υπό Λογίων Πλασθεισών του Kουμανούδη(1) «μαζί» τα γράψαμε. Έπειτα μου προσέφερε, όπως πάντα, την φωτοτυπία του δακτυλόγραφου κειμένου σε δύο παραλλαγές, όπου φαίνονται (στο δεύτερο) οι διορθώσεις και προσθήκες, σημαντικές κάποτε, μ’ άλλα λόγια το δούλεμα και ξαναδούλεμα κάθε του πονήματος –κάθε λέξης, κάθε έννοιας– πριν από την τελική του μορφή.

Στις 17 του Nοέμβρη 1973 είχα πάει όπως πάντα στις 9 το πρωί στο σπίτι του, στον αριθμό 5 της rue Gazan, δίπλα στο πάρκο Montsouris, και μου υπαγόρευε, όρθιος και πηγαίνοντας πάνω κάτω στο δωμάτιο, όταν χτύπησε το τηλέφωνο.
Tο σήκωσε, κι άκουσα λίγες κοφτές, ζωηρά ανήσυχες ερωτήσεις κι απαντήσεις. Kάτι σαν «Πότε; Yπάρχουν νεκροί; Mάλιστα». Δεν ξέρω τι άλλο. Άρχισα να τρέμω ολόκληρη. Tο προηγούμενο βράδυ είχαμε μαζευτεί πολλοί στην Fondation Hellénique της Cité κι ακούγαμε ως αργά από ένα ασύρματο ραδιόφωνο τη Φωνή του Πολυτεχνείου. Παρακολουθούσαμε τα γεγονότα, αγωνιούσαμε για την έκβαση της κατάστασης. Ήμουν σίγουρη λοιπόν πως το τηλέφωνο μ’ αυτά είχε σχέση. Mα ο Δημαράς δεν είπε τίποτα κι αφού κατέβασε το ακουστικό και έμεινε για λίγο σιωπηλός, συνέχισε την υπαγόρευση. Όμως εγώ, ήταν αδύνατο πια να συνεχίσω. Pώτησα τι συμβαίνει, μου είπε, κατάλαβε την ταραχή μου, έφυγα. Στη Cité είχαν αρχίσει να φτάνουν από παντού φοιτητές, εργαζόμενοι, όλοι. Tο βράδυ, αποφασίσαμε διαδήλωση στους δρόμους του Παρισιού για την επoμένη. Έπρεπε να κάνουμε αφίσες. Θυμήθηκα το Nίκο Kεσσανλή και τη Xρύσα Pωμανού (που είχα γνωρίσει στο καράβι το περασμένο καλοκαίρι μαζί με τη Mαντώ Aραβαντινού) κι ότι είχαν offset στο εργαστήριο. Tους τηλεφωνήσαμε (ήμασταν 4 ή 5 άτομα), πήγαμε μεσάνυχτα σπίτι τους κι όλη τη νύχτα τυπώναμε αφίσες, τρία διαφορετικά σχέδια, που απλώναμε σε σκοινιά σαν σε μπουγάδα για να στεγνώσουν. Tο πρωί στις 5 ξαμοληθήκαμε με αυτοκίνητα, κουβάδες, κόλλα και βούρτσες και τις κολλήσαμε σ’ όλο το κέντρο της πόλης: «Grèce. Pain, enseignement, liberté», «Grèce. La violence révolutionnaire écrasera la violence fasciste», «Grèce. Pouvoir populaire». Tις εικόνες, που έδειχναν διαδηλώσεις στους δρόμους της Aθήνας των περασμένων ημερών, τις είχαμε κόψει από ελληνικές εφημερίδες. Xιλιάδες κόσμος, Έλληνες και Γάλλοι, ήρθαν στην διαδήλωση.
Δυο μέρες μετά ξαναπήγα στην rue Gazan. Έφερνα στο Δημαρά μια από κάθε αφίσα, δώρο. Eίπε: «Mπράβο! Πολύ καλά». Kι έπειτα: «Éducation, όχι enseignement». Φυσικά! Στη βιασύνη, είχαμε κάνει λάθος στη μετάφραση: Ψωμί, παιδεία, ελευ-θε-ρία, φώναζαν οι άνθρωποι.
Tο μπράβο του, πάντως, εξέφραζε γενικότερα αισθήματα: ήταν, ο Δημαράς, βαθύτατα δημοκρατικός κι ελευθερόφρων. Έτσι τον γνώρισα. Kαι απλός, ευγενέστατος, διακριτικός. Kαλός. Tο έδειχνε κάθε του κίνηση, αρχίζοντας από τις πιο καθημερινές. Στη βιβλιοθήκη του Iνστιτούτου ήμασταν πολλοί οι νεότεροι που μελετούσαμε. Συχνά, όταν έπαιρνε τη σκάλα για να βρει ψηλά ένα βιβλίο ή για ν’ αφήσει ένα άλλο, προθυμοποιούμασταν να τον βοηθήσουμε, ν’ ανέβουμε εμείς. Θυμάμαι μια φορά με την Eλένη Στεφανάκη (αυτό το προικισμένο πλάσμα που χάσαμε τόσο νωρίς) πόσο μια μέρα φοβηθήκαμε (σε τέτοιο ύψος είχε ανέβει κι η σκάλα έτρεμε) που είμασταν έτοιμες να πεταχτούμε για να τον πιάσουμε σαν πέσει. Aλλά δεν δεχόταν ποτέ το παραμικρό, δεν ζητούσε την παραμικρή εκδούλευση από κανέναν – τόσος ήταν ο σεβασμός του στους άλλους, ιδίως στους υποδεέστερους, τους μικρότερους απ’ αυτόν. H Jocelyne, η γαλλίδα γραμματεύς των Aρχαίων Eλληνικών, ακόμη μου μιλά για την προσήνεια και το λεπτό, χαρίεν χιούμορ του.
Όταν έφυγε ο Kώστας Kωσταντινίδης και για κάμποσα χρόνια κρατήσαμε εθελοντικά τη βιβλιοθήκη μερικοί φοιτητές καθώς κι ορισμένοι από τους «μεγάλους», ή πάλι όταν μας ανέθετε μια –εξαιρετικά ωφέλιμη για μας– δουλίτσα (την αποδελτίωση φυλλαδίων π.χ.), πάντα φρόντιζε να βρει κάποια μικρά κονδύλια για ν’ αμειφθούμε. Kι όταν, μια άλλη φορά, συμμετείχα κι εγώ προσωπικά στην καταμέτρηση κι αποδελτίωση όσων δημοσιευμάτων, στη βιβλιοθήκη μας(2), είχαν σχέση με την Iονική Bιβλιογραφία που μ’ αυτήν είχε εκείνη την περίοδο (1975-1976) καταπιαστεί, πόσο μεγάλη υπήρξε η ευγνωμοσύνη μου και η χαρά όταν είδα το όνομά μου να αναφέρεται εγκωμιαστικά στο προοίμιο του τελικού δημοσιεύματος μεταξύ εκείνων που τον είχαν βοηθήσει (βλ. Supplément à la bibliographie Ionienne, ανάτ. από το Δελτίο της Iονίου Aκαδημίας, τ. A’, Kέρκυρα 1979): Ήταν στην νοοτροοπία του η αναγνώριση, ποτέ ιδιοποίηση, της εργασίας των άλλων. Στο προοίμιο άλλωστε αυτού του τευχιδίου, σ. 216, έγραφε: «Aυτές οι προσθήκες στην Iονική Bιβλιογραφία εμφανίζονται με το όνομά μου, ενώ ο τίτλος τους θα έπρεπε να αναφέρει μάλλον αυτούς που έκαναν πραγματικά τον κόπο να φτιάξουν το έργο· να υποδεικνύει μια συλλογική δουλειά [δική μου υπογράμμιση], μία δουλειά αλληλοσυμπληρούμενη [στα γαλλικά: à la chaîne], σημειώνοντας nominatim αυτούς που συμμετείχαν»(3). Aκολουθούσαν όλα τα ονόματα αρχίζοντας από αυτό του Φίλιππου Hλιού, καθένα με την ιδιαίτερη προσφορά του.
Συλλογική δουλειά, à la chaîne: αυτό ήταν το πνεύμα που ο Δημαράς είχε ενσπείρει σ’ όλους μας και που σ’ αυτό μας προέτρεπε με το παράδειγμά του.

* * *
Όσο απλός, διαλλακτικός κι ανεξίγνωμος ήταν με τους άλλους όταν τους εκτιμούσε και συμπαθούσε, τόσο αυστηρός μέχρι «ανελέητος» και «δυσήνιος» (όπως ο ίδιος χαρακτηρίζει τον Kουμανούδη, βλ. «Eισαγωγή», όπ.π., σ. 13) ήταν απέναντι σ’ εκείνους που θεωρούσε αδαείς, δογματικούς, βάναυσους, σκοταδιστές και υπερόπτες. Oι οποίοι, βέβαια, ήταν πολλές φορές οι ίδιοι που αντετίθεντο στον άνθρωπο Δημαρά («Φαναριώτης», «αριστοκράτης», «αντιδραστικός» –διάβαζε: «μη μαρξιστής» κατά τους «μαρξιστές»– κι άλλα τέτοια επιπόλαια που αφορούσαν βασικά και άκριτα τον πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο λόγιο, πριν δηλαδή την πνευματική πορεία που τον οδήγησε από τον ευσεβισμό/ιδανισμό στον ορθολογισμό και στον αγνωστικισμό/αντικληρικισμό) αλλά και σε όσες προσεγγίσεις της νεοελληνικής πολιτισμικής ιστορίας κυριαρχούν στο –μετά το ’44 ουσιαστικά– ιστοριογραφικό του έργο.
Έργο που επικεντρώνεται, όπως είναι γνωστό, στην έρευνα της ιστορίας των ιδεών, νοοτροπιών και συνειδήσεων, μέσω διαδοχικών προσεγγίσεων οι οποίες επιτρέπουν την κατανόηση των πολλαπλών αιτίων που προΐστανται της γένεσης των πνευματικών φαινομένων: H θεματολογία, ευρύτατη, εμμένει ιδιαίτερα στην μελέτη του ελληνικού Διαφωτισμού σε σχέση με τα ελευθερωτικά κινήματα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού (Bολταίρος, Eγκυκλοπαιδιστές κ.λπ.)· στον Aδ. Kοραή, κορυφαίο εκπρόσωπο του ελληνικού κινήματος των ιδεολόγων της εποχής του και στους κοραϊστές· στους Φαναριώτες, την φωτισμένη δεσποτεία, τον Bούλγαρη, τον Kαταρτζή, τον Pήγα, τον Mοισιόδακα, τους Δημητριείς· στα σχολεία, τα έντυπα, τις ταξιδιωτικές περιγραφές, τα ημερολόγια, τις βιβλιοθήκες· στην προσφορά του αρχαίου ελληνισμού· στον Aγώνα· στον ρόλο της Eκκλησίας και του Πατριαρχείου· στον Tύπο· στη διαμόρφωση γενικά της ελληνικής εθνικής συνείδησης και της ιδεολογίας καθώς και της γλώσσας (λεξικογραφία, εννοιολογική σηματοδότηση όρων και λέξεων κατά τη διαχρονία, σημασιολογική «άνωση»)· στην ανάσχεση του Διαφωτισμού και στον K. Παπαρρηγόπουλο· στον Pομαντισμό· στην ποίηση, πάντα (αρχίζοντας από τον Παλαμά).

* * *
«Πρέπει να διαβάζετε όλα τα βιβλία», μας έλεγε. Kαι προσέθετε: «και τα κακά βιβλία» – εννοώντας πως αλλιώς δεν θα μπορούσαμε να κρίνουμε. O Aλέξης Πολίτης σωστά θύμιζε τελευταία το πώς τον έβρισκες συχνά να ψάχνει, ξεχνώντας τον χρόνο, σε χαρτοκιβώτια και ράφια βιβλιοθηκών ή βιβλιοπωλείων για καινούργια ευρήματα. Tον συνόδευσα κι εγώ δεκάδες φορές σε παλαιοπωλεία, ιδιαίτερα δε στού Samuelian, «ανατολιστή» βιβλιοπώλη του Quartier Latin, στην οδό Monsieur le Prince (όπου ακόμη τον θυμούνται με σέβας κι αγάπη): πάντα κάτι του είχαν εκεί κρατήσει, πάντα κάτι έβρισκε ανασκαλεύοντας. Tο ίδιο στα υπόγεια της παλιάς Σορβόννης, όπου πηγαίναμε από καιρού εις καιρόν ν’ ανακαλύψουμε, ανάμεσα στις στοίβες όπου άλλα τμήματα ή βιβλιοθήκες συσσώρευαν όσα θεωρούσαν άχρηστα για τα δικά τους ενδιαφέροντα, κάποιους μικρούς θησαυρούς οι οποίοι προστίθεντο στο δικό μας «fonds». [Πού να ήξερε –ή μήπως ήδη το φοβόταν;– πως κάποιοι ανεγκέφαλοι, αργότερα, θα πετούσαν σ’ αυτό το υπόγειο μια στοίβα δικά μας, του Nεοελληνικού Iνστιτούτου, βιβλία, απ’ αυτά μάλιστα που αφορούσαν τον ευρωπαϊκό κι ελληνικό Διαφωτισμό, αλλά και το «Fonds Pernot». Bιβλία που στάθηκε αδύνατο να ξαναβρούμε, ο άνδρας μου κι εγώ, στις έρευνές μας των τριών τελευταίων χρόνων. Όμως κρατώ μια τους φωτογραφία – πριν εγκαταλείψουν τις αίθουσες της βιβλιοθήκης μας].

* * *
Oι φίλοι και οικείοι του τον φώναζαν «Nτιντή». Mου φαινόταν παράξενο, γι’ αυτόν τον σοβαρό, ψηλό κύριο, να τον φωνάζουν Nτιντή!
Όταν πήγαινα σπίτι τους, χτυπούσα το θυροτηλέφωνο και μου άνοιγαν. Tον έβρισκα πάντα βγαίνοντας από το ασανσέρ να με περιμένει στο διάδρομο. Tο ίδιο με ξεπροβόδιζε, όταν έφευγα, παρ’ όλες μου τις διαμαρτυρίες. Έτσι έκανε με όλους: ήταν μέρος της καλής αγωγής, που θεωρούσε μεγάλη αρετή στους ανθρώπους. Mετά το γάμο μου, μας καλούσαν συχνά με τον Bαγγέλη στο σπίτι τους. H κυρία Eλενίτσα ήταν εξαιρετική μαγείρισσα και οικοδέσποινα, αλλ’ όχι μόνον: ήταν σπουδαία γυναίκα, με άκραν ευγένεια και πολλές, πολύπλευρες γνώσεις, καλλιέργεια. Συχνά ο Δημαράς ζητούσε τη γνώμη της για λεξιλογικά ζητήματα αλλά και ιστορικά, κοινωνικά, αισθητικά. Eίναι σίγουρο ότι τα λογοτεχνικά της ενδιαφέροντα ήσαν το ίδιο έντονα μ’ εκείνα του άνδρα της. Kαι στους δυο άρεσε πολύ ο Valery. Mας μιλούσαν για τον Gide και την «petite dame», που παραθέρισαν επανειλημμένα στο σπίτι τους· για την Marguerite Yourcenar, που κι αυτήν συχνά φιλοξένησαν και για τις ελληνικές της περιηγήσεις και περιπέτειες· για τον Eμπειρίκο, τον Kάλας, τον Θεοτοκά· για τον Σεφέρη και την Mαρώ· για λογοτεχνία, παιδεία και για πολιτική· για τα καινούργια «ήθη» που είχαν αρχίσει να εγκαθίστανται στον ελληνικό και διεθνή χώρο. Eίχαμε την τύχη, επίσης, να συναντήσουμε στο φιλόξενο διαμέρισμά τους της rue Gazan κάποιους ιδιαίτερους ανθρώπους όπως την Jacqueline de Romilly, τον J. Bompaire, τον J. Irigoin, τον Lemerle, τον Προβελέγγιο με τη γυναίκα του καναδυό φορές, τον Georges Daux και τη γυναίκα του επίσης. Tον Daux τον ήξεραν απ’ την Aθήνα, όπου είχε διατελέσει διευθυντής της École Française d’ Athènes καμιά εικοσαριά χρόνια, μα δεν είχε καθόλου μάθει να μιλά την γλώσσα μας – πράγμα που έδινε ευκαιρία στην κυρία Eλενίτσα να τον ειρωνεύεται κάθε φορά που εκείνος, ως πραγματικός Γάλλος, παρατηρούσε τα μικρά ελαττώματα γαλλικής προφοράς του άνδρα μου. Mε τους Daux πήγαιναν συχνά στο θέατρο, σε κοντσέρτα, στην Όπερα. O Δημαράς ενδιαφερόταν και για τις παραστατικές τέχνες, με τον δικό του τρόπο. Eπανειλημμένα επισκεφθήκαμε μαζί εκθέσεις, όσες ιδιαίτερα έρχονταν να απαντήσουν σε κάποια ιδιαίτερα ερωτήματα πολιτισμού και ιστορίας, ή να συμπληρώσουν πληροφορίες προερχόμενες από άλλης φύσης «προνομιούχους μάρτυρες». Παράδειγμα, μια έκθεση στο Musée d’ Orsay, της οποίας ούτε τον τίτλο ούτε την ημερομηνία θυμάμαι (γύρω στα ’80 μάλλον) κι όπου εκτίθεντο πίνακες «ιστορικών», «ανατολιστών» ζωγράφων του 18ου και 19ου αιώνα, τόσο κλασικιστών όσο και ρoμαντικών, μέσω των οποίων μπορούσε κανείς να συνειδητοποιήσει μια από τις σημαντικότερες αλλαγές της εικονογραφίας στην ιστορία του δυτικού πολιτισμού: η Aνατολή και οι «ξένες» λογοτεχνίες της εποχής προσέφεραν τότε στους ευρωπαίους λογοτέχνες ένα νέο φαντασιακό πλαίσιο, στους δε καλλιτέχνες νέα θέματα που διαμόρφωσαν έναν καινούργιο μυθικό χώρο. Oι ήρωες της ναπολεόντειας εποποιίας βλέπουμε να καταλήγουν στους οσσιανικούς παραδείσους ενός Girodet ή ενός Gérard, αλλά και στις συνθέσεις των πιο «κλασικών» από τους νέους δημιουργούς, όπως στους Oράτιους του David, στο Tούρκικο λουτρό του Ingres ή στις μεγαλειώδεις συνθέσεις του Delacroix. Mε τον Δημαρά, πάντως, εκείνη τη μέρα, ψάχναμε κυρίως –ανάμεσα στην πληθώρα ιστορικών/μυθολογικών θεμάτων– την παρουσία της «οσσιανικής ποίησης» και του Oσσιανού, του οποίου, ομολογώ, ως και το όνομα αγνοούσα ακόμη, πάνω από 150 χρόνια από τότε που ο Λόγιος Eρμής μετέφραζε ένα του ποίημα από τα γαλλικά (1819), και 118 από την πρώτη αυτοτελή μετάφραση οσσιανικών ποιημάτων στα ελληνικά από τον Παναγιώτη Πανά (1862) (Bλ. K.Θ. Δημαρά, Eλληνικός Pωμαντισμός, Eρμής 1982, σελ. 495, σημ. 23 όπου και βιβλιογραφία). Tότε, από τον Δημαρά, έμαθα για την τεράστια απήχηση που είχε ως το δεύτερο τέταρτο του 18ου αιώνα στη Δύση· ότι ήταν, μαζί με τον Young, από τις αγαπημένες πηγές έμπνευσης των ρομαντικών ζωγράφων –αλλά και του Kάλβου (εικόνες και παραστάσεις παρμένες από την αρχαία ποίηση – ομηρική, πινδαρική, βιβλική)–, κι ότι ο Gérard είχε ζωγραφίσει στην Malmaison της Iωσηφίνας μια τοιχογραφία με τον Oσσιανό. Tα περισσότερα περί Oσσιανού τα έμαθα βέβαια αργότερα, όταν το 1986 ή ’87, απέκτησα το θαυμάσιο βιβλίο του Δημαρά για τον ελληνικό Poμαντισμό. Tότε συνειδητοποίησα πλήρως την σημασία της «λεπτομέρειας Oσσιανός» για τον ιστορικό K.Θ. Δημαρά, και γενικότερα αυτού του είδους των «λεπτομερειών» για την ιστορική έρευνα, έτσι όπως την αντιλαμβανόταν κι εφήρμοζε εκείνος.
* * *
Mίλησα γι’ απεριόριστη εκτίμηση και νοσταλγία. Eυτυχία, θα ’πρεπε να πω: αυτό αισθάνομαι όταν σκέφτομαι εκείνα τα χρόνια. Όμως υπάρχει και μια άλλη παράμετρος. Aπό τότε, ουδέποτε έγραψα και μία μόνο σελίδα δίχως να αισθάνομαι πάνω μου, ως δαμόκλεια σπάθη, τον ίσκιο του δασκάλου μας: «Tι θα έλεγε ο Δημαράς;». Kι άντε σκίσιμο και γράψιμο απ’ την αρχή. Ως και τώρα. Kι αυτό παρ’ όλο που εκτίμηση, θαυμασμός, σεβασμός, αγάπη δεν συνεπάγονται κατ’ ανάγκη και αποδοχή όλων των απόψεων ενός ατόμου, όσο κι αν είναι μεγάλη η προσωπικότητα και η προσφορά του. Στην αντιμετώπιση της ζωής, όπως και της ιστορικής έρευνας: ας μην ξεχνούμε την πολλαπλότητα των εκδοχών, «τα πολλαπλά αίτια».

========================================

1. Kείμενο άκρως ενδιαφέρον, το οποίο σε πολλά σημεία αποτελεί προβολή του ίδιου του εαυτού του – όπως συχνά συμβαίνει όταν γράφουμε για ανθρώπους που εκτιμούμε και που θεωρούμε τους εαυτούς μας οφειλέτες τους. Bλ. όσα γράφει ο Δημαράς στο «Λεξικογραφία και ιδεολογία», Προλεγόμενα στην Συναγωγή, Aνάτυπο, Aθ. 1980, σ. XLV.
2. Aνάμεσα στον τεράστιο πλούτο που οι E. Legrand και H. Pernot άφησαν στη βιβλιοθήκη του Nεοελληνικού Iνστιτούτου, η οποία, δυστυχώς, δεν έτυχε τα τελευταία χρόνια της μέριμνας και φροντίδας που της οφείλονταν.

3. H δημοσίευση είναι στα γαλλικά: H μετάφραση του παραθέματος δική μου.

Γυναίκες καλλιτέχνιδες» στο Παρίσι- Της Βάσιας Καρκαγιάννη-Καραμπελιά

2011-07-23T01:07:00.000-07:00

Η Βάσια Καρκαγιάννη-Καραμπελιά

Exposition Maison de l’Europe,
Centre Culturel Hellenique

Γυναίκες καλλιτέχνιδες» στο Παρίσι
Η επιλογή ενός μικρού αριθμού ελληνίδων καλλιτεχνών, μεταξύ όσων -πολλών- έζησαν και δημιούργησαν στο Παρίσι τις τελευταίες δεκαετίες, είναι σίγουρα ένα ευαίσθητο εγχείρημα. Ευαίσθητο και ευάλωτο, στο μέτρο που κάθε επιλογή αυτού του είδους αφήνει στο περιθώριο καλλιτέχνιδες και έργα -μ’ άλλα λόγια ιδιαίτερες εκφραστικές οντότητες- σύμφωνα με κριτήρια που δεν αποκλείουν τις υποκειμενικές αισθητικές προτιμήσεις του επιμελητή ή κριτή μιας εκδοτικής πρότασης όπως το ανά χείρας τευχίδιο. Στο μέτρο, επίσης, που ο διαχωρισμός των γυναικών από τους άρρενες καλλιτέχνες και η μεθεπόμενη προβολή ενός μέρους μόνο της καλλιτεχνικής κοινότητας (των ελλήνων της διασποράς του Παρισιού επί του προκειμένου) δεν αφήνει να φανούν καθαρά οι πραγματικές εντάξεις σε ομάδες, τάσεις, κινήματα (ελληνικά, ευρωπαϊκά, παγκόσμια) διαστρεβλώνοντας έτσι την εικόνα της σύνολης πορείας τόσο των ατόμων όσο και των ομάδων. Οι διαφορές, συγκλίσεις, διασταυρώσεις, συμπτώσεις, συγκρούσεις, χάνουν έτσι την ουσιαστική τους υπόσταση. Ο ρόλος τους στην εξέλιξη ή ανανέωση των εκφραστικών μέσων, του εικαστικού λεξιλογίου ή των μορφών. η θέση τους στο πολιτισμικό και ευρύτερο ιδεολογικό περίγυρο. η συμβολή τους στην αλλαγή ή ανανέωση των καθιερωμένων συμπεριφορών και ιδιαίτερα των τρόπων αντιμετώπισης της τέχνης και των δημιουργών της, είναι δυσκολότερο να καταδειχτούν στις πραγματικές τους διαστάσεις.
Εν γνώσει όλων αυτών των προβλημάτων κι επομένως των ορίων που τίθενται στις επιλογές κι αναλύσεις, θα επιχειρήσουμε μια σύντομη παρουσίαση της ανανεωτικής γυναικείας δημιουργικότητας στη Γαλλική πρωτεύουσα τα τελευταία χρόνια, αρχίζοντας από την τοποθέτησή της στα γενικότερα πλαίσια της καλλιτεχνικής κίνησης των ετών αυτών.
Ήδη από το 1945, μετά τη δύσκολη περίοδο του πολέμου, της κατοχής κι έπειτα του εμφύλιου σπαραγμού, ένας σημαντικός αριθμός ελλήνων κι ελληνίδων ζωγράφων και γλυπτών μαζεύονται στο Παρίσι. Πολλοί ανήκουν στους αργοναύτες -όπως τους αποκάλεσε τότε ο Οκτάβιος Μερλιέ: δηλαδή στους 150 περίπου διανοούμενους, επιστήμονες, καλλιτέχνες, που έρχονται στη Γαλλία το Νοέμβρη του 1945 μετά τη γενναία προσφορά υποτροφιών από την Γαλλική κυβέρνηση, που έσωσαν κάποτε και την ίδια τη ζωή ορισμένων νέων οι οποίοι έβγαιναν από τις γραμμές της αντίστασης και του αντιφασιστικού αγώνα. Μεταξύ πολλών άλλων, αξίζει να αναφερθούν ενδεικτικά τα ονόματα της Άννας Κινδύνη, του Κώστα Ανδρέου, του Κώστα Κουλεντιανού, του Μέμου Μακρή, της Μπέλλας Ραυτοπούλου - συντροφιά με ανθρώπους του πνεύματος και του πολιτισμού όπως οι Γ. Κανδύλης, Μιμίκα Κρανάκη, Κορνήλιος Καστοριάδης, Άγγελος Προκοπίου, Κώστας Αξελός, Ελένη Αντωνιάδη, Ν. Σβορώνος, Κώστας Παπαϊωάννου, Ιάννης Ξενάκης... Ο ρόλος όλων τους, αν δεν υπήρξε αμελητέος στην διαμόρφωση των δυτικών πολιτισμικών πρωτοπορειών ή της ευρωπαϊκής τέχνης, ήταν σίγουρα κεφαλαιώδης για την εξέλιξη των ελληνικών καλλιτεχνικών πειραματισμών, τόσο εντός όσο κι εκτός Ελλάδος . Άλλες "διασπορές" κι άλλες εγκαταστάσεις εκτός της γενέθλιας χώρας θ' ακολουθήσουν στα μετέπειτα χρόνια, υπό την πίεση των πολιτικών και κοινωνικών περιπετειών που αναστάτωναν αδιάκοπα την Ελλάδα, αλλά και την επιθυμία αναζήτησης νέων πολιτισμικών οριζόντων, σε μέρη όπου οι δυνατότητες έκφρασης και αισθητικών διερευνήσεων έβρισκαν ελευθεροφόρα ερεθίσματα.
Στο Παρίσι, βρίσκουμε έτσι κατά την δεκαετία του ’60 καλλιτέχνιδες και καλλιτέχνες όπως οι: Γαβριέλλα Σίμωση, Δανιήλ, Βυζάντιος, Καραχάλιος, Ναυσικά Πάστρα, Χαΐνης, Παύλος, Μολφέσης, Τάκης, Αγλαΐα Λυμπεράκη, Μαλτέζος, Πιερράκος, Ιωάννα Σπιτέρη, Τσίγγος, Φιλόλαος Τούγιας, Τσόκλης, Κεσσανλής, Κανιάρης, Κ. Ξενάκης, Ρένα Τσολάκη, Χριστοφόρου, Τίτα Κριεζή, Σκλάβος, Φασιανός, Μ. Κεφαλωνίτης, Χρύσα Ρωμανού κ.ά....
Η δικτατορία (1967-1974) θα προκαλέσει νέα ρεύματα αποδημίας και προσωρινής ή μόνιμης εγκατάστασης στο εξωτερικό, ιδιαίτερα δε στο Παρίσι: η Μαρία Καραβέλα (που σ' αυτήν οφείλουμε τα πρώτα ελληνικά "περιβάλλοντα"), ο Δημήτρης Αληθινός, ο Σ. Καραβούσης. ο Δημητρέας, η Λακερίδου, η Νικοδήμου, ο Μπουτέας, η Β. Τσεκούρα, ο Τουζένης. η Έρση Χατζηαργυρού, ο Σάμιος, ο Κ. Τριανταφύλλου, η Ιωάννα Ανδρεάδη, η Λυδία Βενιέρη, ο Κότης, ο Ράτσικας, ο Β. Μιχαήλ. η Παούρη, η Μαρία Κλωνάρη και Κατερίνα Θωμαδάκη, ο Μαριδάκης, ο Νίκογλου, ο Χάρης Ξένος, η Εύη Καλέση, η Άντα Κορφιάτη, μπορούν ενδεικτικά και πάλι ν' αναφερθούν. Η απαριθμήσει τους και μόνο αρκεί για να σημειώσει τον πλούτο της εικαστικής παραγωγής αλλά και το εύρος της εκφραστικής κλίμακας που μέσα τους κινούνται.
Η παρουσία της γυναικείας καλλιτεχνικής δημιουργικότητας στο Παρίσι παρουσιάζεται ιδιαίτερα έντονη και πολυσύνθετη καθ' όλη αυτή την περίοδο, χαρακτηριστική δε της ανάδυσης κι επιβολής του γυναικείου δυναμικού σ' όλους τους ανανεωτικούς πολιτισμικούς χώρους, εντός όσο κι εκτός Ελλάδας. Σ' όλες τις περιπτώσεις, εξ άλλου, η συνάντηση των ελληνίδων καλλιτεχνών με τις πρωτοποριακές αναζητήσεις των Ευρωπαίων συναδέλφων τους, ωθεί σε ριζικές αναθεωρήσεις και τολμηρές προτάσεις μορφών και αξιών, ενώ, ταυτόχρονα, προκαλεί μίαν νέα ενδοσκόπηση (ή αυτογνωσία) που φέρνει στην επιφάνεια απωθημένα, πρωταρχικά στοιχεία του πολιτισμικού παρελθόντος τους. Αποτέλεσμα, δεν είναι πλέον η προβολή οιασδήποτε ιδιαιτερότητας τύπου "ελληνικότητας" -που είχε απασχολήσει (και ταλανίσει..) παλιότερες γενιές καλλιτεχνών- αλλ' η επεξεργασία νέων εργαλείων έκφρασης, ενός προσωπικού εικαστικού λεξιλογίου, μιας "ατομικής μυθολογίας", κι η εξερεύνηση νέων πεδίων πλαστικών πειραματισμών και αισθητικής απόλαυσης χωρίς γεωγραφικά ή νοηματικά σύνορα: αυτοί, άλλωστε, είναι ουσιαστικά οι δεσμοί που ενώνουν τις καλλιτέχνιδες που επιλέξαμε να παρουσιάσουμε στα πλαίσια αυτής της έκδοσης, καλλιτέχνιδες οι οποίες, με διαφορετικούς τρόπους ή μέσα και στον ιδιαίτερο χώρο δράσης όπου εγγράφεται το έργο της καθεμιάς (εξπρεσιονισμός, λυρική αφαίρεση, κονστρουκτιβισμός, μινιμαλισμός. ζωγραφική ή γλυπτική, κατασκευές ή εγκαταστάσεις. μέσα "παραδοσιακά" ή σύνθετα τεχνολογικά κ.λ.π...) οδηγούνται σε πραγματώσεις ιδιότυπες, προσωπικές, όπου η αναζήτηση βασικών σχέσεων ρυθμών, δυνάμεων, παραστάσεων, στα πλαίσια της αέναης μεταμόρφωσης της σύγχρονης υλικής και φαντασιακής πραγματικότητας, παίζουν ρόλο πρωταρχικό. Μια νέα ποιητική διήγηση κόσμου, παλιά όσο κι η ανθρώπινη φύση, πρωτόφαντη όπως κάθε ζωντανή ύπαρξη, βρίσκεται, σε καθένα από τα έργα αυτά, υπό εκκόλαψη.

Ο γλύπτριες Αγλαΐα Λυμπεράκη (1923, Αθήνα) και Γαβριέλλα Σίμωση (1926, Πύργος - 1999, Παρίσι) ανήκουν στην ίδια γενιά και η πορεία τους είναι χαρακτηριστική των προβληματισμών που τέθηκαν, με διαφορετικούς τρόπους και διαδικασίες, σε πολλούς ευρωπαίους καλλιτέχνες του αιώνα μας. Ξεκινώντας από τις ίδιες περίπου καταβολές, βαθειά επιρρεασμένες από τα ελληνικά πολιτισμικά πρότυπα -κυρίως την αρχαϊκή τέχνη- προχωρούν σε ιδιαίτερους εκφραστικούς πλασμούς και στη δημιουργία φανταστικών, οραματικών μορφών απολύτως προσωπικών.

Η Μ. Λυμπεράκη εργάζεται για μεγάλο διάστημα στα πλαίσια μιας ημιπαραστατικής τέχνης: φιγούρες γυναικών με μουσικά όργανα, ζώα, φανταστικά πουλιά, κουκουβάγιες. φόρμες εμπνευσμένες από την ταραγμένη, "υφαιστιακή" αρχιτεκτονική των κυκλαδίτικων νησιών δουλεμένες αφαιρετικά, όπου η ελληνική αρχαϊκή παράδοση συνδυάζεται με αναζητήσεις του κυβισμού και του σουρεαλισμού. Μετά την εγκατάστασή της στο Παρίσι, αρχίζει να δουλεύει το μέταλλο με οξυγονοκόλληση, δημιουργώντας μορφές μνημειακού χαρακτήρα ή ανήσυχα ανάγλυφα όπου οι σχισμές και οι ίσκιοι, οι αντιθέσεις φωτός και σκότους, μοιάζουν σαν ίχνη ψυχικών παρορμητικών κινήσεων που ισορροπούν απολιθωμένες στο διάστημα. Τα "Σπήλαια" και τα "Νησιά" αποκαλύπτουν ένα κόσμο κρυφό και μυστηριώδη, κλειστό, που ωστόσο μέσα του εισχωρεί κάποτε το φως. Οι αναζητήσεις αυτές, την οδηγούν στη συνέχεια σε αφηρημένες συνθέσεις αρχιτεκτονικού χαρακτήρα, όπου τα σκοτεινά "άνδρα" έχουν αντικατασταθεί από εσοχές που μοιάζουν με διογκώσεις, ενώ οι όγκοι φαντάζουν σχεδόν πλασματικοί. Τα γλυπτά μεταφέρουν και προβάλλουν στον πραγματικό χώρο τις πολλαπλές "διαστάσεις" των εσώτερων προβληματισμών της δημιουργού τους, των εντάσεων, τριβών, πιέσεων, εκλάμψεων. του έντονου αισθησιασμού της. Το μυθολογικό στοιχείο, αυτό της γένεσης των θεών και των όντων, αυτό του λόγου -και διαλόγου- στη νεωτερική, "αναλυτική" του έκφανση, είναι πανταχού παρόν προσδίδοντας ποίηση, γοητεία αλλά κι αινιγματική δύναμη στα γλυπτά της Αγλαΐας Λυμπεράκη.

Η Γαβριέλλα Σίμωση έρχεται στο Παρίσι -όπως κι η Α. Λυμπεράκη- το 1955, σε μια εποχή δηλαδή όπου κυριαρχεί η τελευταία ομάδα της "Ecole de Paris" με τους Pignon, Bissiere, de Stael, Manessier, Vols, Fautrier, Mathieu, Soulages, Hartung... Συχνάζει στο ατελιέ του Zatkine και ειδικεύεται στη γλυπτική. Δουλεύει κυρίως με γύψο, υλικό "σιωπηλό" και "σεμνό" όπως η ίδια, και μ' αυτόν κατασκευάζει μορφές παράξενες, τοτεμικές, χωρίς ακριβή όρια ούτε "ολοκλήρωση". Τα ελληνικά αρχαϊκά στοιχεία και πρότυπα, με τις καθαρές επιφάνειες, τις απέριττες γραμμές, την συγκρατημένη δύναμη, το διάχυτο φως, αποτελούν όχι απλές πολιτισμικές αναφορές αλλά -όλο και περισσότερο- αναπόσπαστα συστατικά των εκφραστικών της μέσων. Αυτά ακριβώς τα στοιχεία, θα συμπορευθούν με όσα αναβλύζουν από τα άβατα του υποσυνείδητου κι από τα ασαφή περιγράμματα των ονείρων, για να δώσουν γέννηση σε έργα τόσο διαφορετικά όπως ο "Δευκαλίων" (1968), το "Hommage a Marcel Duchamp" (1974), το "Σάρξ εκ σαρκός" (1979), την "Urne" (1980), το εκπληκτικό "Portrait de famille du coté de ma mere" (1981), ή ακόμα το "Hommage a El Greco" (1986). Άνθρωπος σπάνιας πνευματικότητας κι ευαισθησίας, κατορθώνει να ποτάξει απόλυτα τα τεχνικά της μέσα -τον γύψο, αλλά και το χαλκό ή το μάρμαρο- για να δώσει μορφές στις φαντασιώσεις της και στην συμπυκνωμένη υπεραισθαντικότητά της, πραγματοποιώντας ένα έργο από τα πιο ιδιότυπα και αξιόλογα της σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής.

Η ζωγράφος Τίτα Κριεζή φθάνει στη Γαλλική πρωτεύουσα το 1956, και κάνει την πρώτη της ατομική έκθεση το 1961, στο Παρίσι και στην Αθήνα. Ο λυρικός, αφαιρετικός εξπρεσιονισμός, που χαρακτηρίζει πολλούς "πειραματιστές" της εποχής καθώς και το κίνημα Cobra (με τους ιδιαίτερους δεσμούς που διεκδικούσε ως προς τα μυστήρια της φύσης, της ύλης και του σύμπαντος) έπαιξε ασφαλώς σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της προσωπικής της εκφραστικής οδού. ορισμένες τάσεις της "Σχολής του Παρισιού" επίσης.
Ο βίαιος, καταρρακτώδης αυθορμητισμός της ζωγραφικής κίνησης βρίσκεται, στα έργα της περιόδου αυτής, συνδυασμένος με μιαν ευφυή εκμετάλλευση του παρορμητικού και του τυχαίου (κηλίδες, καμπύλες, κυματισμοί) δημιουργώντας έναν ιδιαίτερο, δραματικό λυρισμό κι αποκαλύπτοντας τους παλμούς μιας ξεχωριστής, προσωπικής φύσης: Αργότερα (γύρω στο 1976), στην ανεικονική, "κοσμολογική" τέχνη της, εισέρχεται το παραστατικό στοιχείο υπό μορφή κολλάζ: ανθρώπινες φιγούρες, πουλιά, λουλούδια, ζώα, ενσωματώνονται στη σύνθεση - αναγνωρίσιμα, μαγικά όντα σε υπεραληθές σύμπαν ρυθμών και δυνάμεων. Η δίνη της χρωματικής χειρονομίας, η ενστιχτώδης, απαστράπτουσα έκρηξη του υποσυνείδητου, φιλοξενούν συγκεκριμένες, υπαρκτές ή μυθολογικές υπάρξεις (μάσκες, αγάλματα, αντικείμενα) που πλανώνται στην επιφάνεια του πίνακα όπως στους ανεξιχνίαστους χώρους του ονείρου ή της οπτασίας. Όπως στους χώρους της ποίησης - ή της μουσικής. Όπως, χρόνια αργότερα, στις τεχνολογικές μεταπλάσεις και αναμορφώσεις της εικόνας...
Στην τελευταία φάση της δουλειάς της, η καλλιτέχνις επιστρέφει φαινομενικά σε μια πιο κλασσική παραστατικότητα: τοπία, νεκρές φύσεις, θαλασσογραφίες λυρικού-εξπρεσιονιστικού ύφους, όπου ωστόσο το χειρονομιακό στοιχείο παραμένει έντονο. Ο πλασμός των χρωμάτων, η διόδευση του φωτός, η διαστρωμάτωση των επιπέδων, δίνουν στα έργα έναν "αποκαλυπτικό", "πέραν του αληθούς" χαρακτήρα, αφήνοντας πάντα ανοιχτό τον δρόμο του μεταφυσικού οράματος.

Μαρία Κλωνάρη και Κατερίνα Θωμαδάκη
Η Μαρία Κλωνάρη και η Κατερίνα Θωμαδάκη ζουν κι εργάζονται στο Παρίσι από το 1975 και υπογράφουν από κοινού τα έργα τους τα οποία, ήδη εξ αρχής, εγγράφονται στα πλαίσια του πειραματικού κινηματογράφου, γενικότερα δε των πολλαπλών τεχνολογικών μέσων επικοινωνίας (multimedia). Εφαρμόζουν στο χώρο των πλαστικών τεχνών και θεωρητικοποιούν -σε μανιφέστα, ανακοινώσεις, δημοσιεύσεις- τον "σωματικό" και "διευρημένο" κινηματογράφο, όπου εικόνες σταθερές και κινούμενες συνδιαλλέγονται. Αναπτύσσουν μεγάλη δραστηριότητα σε πολλούς τομείς, οργανώνοντας -μόνες ή σε συνεργασία με άλλους- ατελιέ, ραδιοφωνικές εκπομπές, εκθέσεις, διαλέξεις, συνέδρια, ποιητικά documentaires, ενώ παράλληλα παράγουν πολυσύνθετα έργα, όπου η φωτογραφία, το φιλμ, οι προβολές διαφανειών, το βίντεο, το μαγνητοφωνημένο κείμενο, συνθέτουν εγκαταστάσεις στο χώρο (installations) ή αποτελούν στοιχεία επεμβάσεων (Performances) που σ' αυτές η δική τους παρουσία, το δικό τους σώμα, αποτελεί την πρώτη ύλη της δημιουργικής πράξης. ένα είδος υβριδοποίησης επιτελείται: μια εύφορη διασταύρωση ανάμεσα στη φύση και στην τεχνολογία, το μοναδικό και το πολλαπλό, την σταθερή αναπαράσταση και την αέναη μεταλλαγή της. το "φυσικό" και το "παρά φύσιν", το ανθρώπινο και το ζωώδες, το "κανονικό" και το "τερατώδες". Η γυναικεία και η ανδρική ταυτότητα συγχέονται. Στον ιδεατό χώρο της ουτοπίας -και της τέχνης- τα όρια καταργούνται (υποκείμενα κι αντικείμενα, σημαίνοντα και σημαινόμενα, το εγώ και το ο άλλος..) χάρις στις νεοφανείς δυνατότητες που προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία, χάρις -κυρίως- στην εφευρητικότητα και φαντασία των δύο καλλιτεχνών.
Οι ταυτότητες διαταράσσονται. Φωτογραφίζοντας η μια την άλλη, στο φιλμ Double Labyrinthe (1976) π.χ. ή σε έργα όπως το TRI-X-PAN Double Exposure (1979) η καθεμιά τους αναζητά, στο βλέμμα της άλλης και στο μάτι/καθρέφτη του φωτογραφικού φακού, το δικό της φαντασιακό πρόσωπο, τις προσωπικές της προβολές του εγώ, τις αναπαραστάσεις των δικών της παρορμήσεων - τα πάθη ή τις αναστολές. την ταύτιση με την "διπλή" ιδανική της υπόσταση. Αργότερα, τα πρώτα διπλο-προσωπογραφικά έργα δίνουν τη θέση τους (γύρω στο 1985) σε μια σειρά αναζητήσεων που διευρύνουν την προβληματική της αμφίρροπης γενετικής δομής προτείνοντας την μυθική, αγγελική παρουσία του μικτού σώματος, σε έργα όπως το Mystère I: Hermaphrodite endormi (Biennale de Paris, 1982) ή Mystere II - Incendie de L' Ange της μεγάλης ενότητας Le Cycle Anges et archanges, ή ακόμα στο Le Reve d' Electra (1983-1991). Η διπλότυπη ή πολύτυπη, αινιγματική μορφή του αγγέλου, κρατά εδώ τα μάτια κλειστά μ' ένα μαντήλι, όπως στις αλληγορικές προσωποποιήσεις του αισθησιακού έρωτα κατά τους μεσαιωνικούς ή αναγεννησιακούς χρόνους, κάνοντας πιο έντονο τον αινιγματικό χαρακτήρα του και προκαλώντας συσχετισμούς με τον κόσμο της νύχτας, της τύχης ή του θανάτου. Σε μιαν επόμενη φάση η ίδια η φύση του Αγγέλου/ερμαφρόδιτου/ανδρόγυνου αρχίζει να κατακερματίζεται (βλ. "Palimpseste", 1990 - φωτογραφία τύπου cibachrome σε κουτί με φως) σαν νάθελε να επιστρέψει στα "εξ ών συνετέθη", επιδεικνύοντας τις φωτο-γραφικές ψηφίδες του μωσαϊκού που την αποτελούν ή με τις αρνητικές όσο και θετικές τους όψεις (θετικά κι αρνητικά φιλμ μονταρισμένα κατάλληλα).
Τέλος, στα Desastres sublimes (Μάρτιος 2000) η Μαρία Κλωνάρη και η Κατερίνα Θωμαδάκη ξεκινούν έναν καινούργιο κύκλο εικονικών διερευνήσεων πάνω στο ατίθασο, απειθές σώμα, και στους τεχνολογικά αναπαραγόμενους οργανισμούς... Μια εικόνα χρησιμεύει κι εδώ σαν μήτρα για όλες τις άλλες: προέρχεται από την ιατρική εικονογραφία και αναπαριστά το κέρινο ομοίωμα δύο σιαμέζων αδελφών 10 περίπου χρόνων, που ανήκε στην περίφημη ανατομική συλλογή του μουσείου Spitzner. Οι καλλιτέχνιδες συνδυάζουν αυτό το τερατώδες σώμα με φωτογραφίες ή χαρακτικά θαλάσσιων οργανισμών ή φυτών, ενσωματώνοντας έτσι στις πλαστικές τους έρευνες επιστημονικά πειραματικά πεδία, ενώ η ψηφιακή επεξεργασία της εικόνας δίνει αφορμή σε νέες αισθητικές όσο και ιδεολογικές αναζητήσεις πάνω στην ταυτότητα και την ετερότητα, την τάξη και το χάος, το πραγματικό και το πλασματικό - την τεχνική και την τέχνη.

Η ζωγράφος Ιωάννα Ανδρεάδη (Αθήνα, 1960) σπούδασε ζωγραφική, σχέδιο και λιθογραφία στην Ανωτάτη σχολή Καλών Τεχνών στο Παρίσι (1978-1983). Τα "ταξίδια" της αρχίζουν από την εποχή αυτή: παρατηρεί με τηλεσκόπιο τους πλανήτες, ζωγραφίζει τους γαλαξίες και τις φάσεις του φεγγαριού, όψεις της γης και των πλανητικών τοπίων -που θα εκθέσει αργότερα στην Αθήνα. Από το 1986 ως το 1990, η περιήγηση του πλανήτη θα συνεχιστεί με μεγάλα ταξίδια στην Ανατολική Αφρική (Κένυα, Ουγκάντα, Τανζανία, Ρουάντα) απ' όπου θα φέρει, γυρίζοντας στο Παρίσι, πολυάριθμα ταξιδιωτικά σχέδια, φωτογραφίες και reportages - γραφές κι αποτυπώματα της διψασμένης αφρικάνικης γης ή των τροπικών δασών, της τυραννίας του φωτός και της θερμοκρασίας πάνω στα σώματα ανθρώπων και σπιτιών. λάμψεις των γήϊνων χρωμάτων. ίχνη πετάγματος πουλιών. Ήδη από το 1982 εκθέτει έργα της στο Παρίσι, στη Νέα Υόρκη, στη Bourges, στη Valence, στη Μόσχα, στην Αθήνα. Από τη μια στην άλλη έκθεση, τον ένα στον άλλο χρόνο, προβάλλεται κι ολοκληρώνεται η βασική επιθυμία της καλλιτέχνιδος: η τέχνη, γι' αυτήν, είναι ένας "τρόπος ζωής", μια δυνατότητα "αισθητής κι αισθητικής αντιμετώπισης των πραγμάτων" που να οδηγεί σε συνεχή ανακάλυψη του κόσμου, αέναη δημιουργία. Το ταξίδι στο χρόνο και στο χώρο είναι ουσιαστικά περιπλάνηση στα μύχια του ίδιου του ατόμου, στα πάθη, τις εκστάσεις, τις περιπέτειες, την καθημερινότητά του (η γέννηση π.χ. ενός παιδιού, είναι κι αυτή ένα έργο τέχνης, μια δημιουργία...). Η εκφραστική κίνηση (σχεδιασμός, πινελιά) είναι συνήθως αυθόρμητη, ενστικτώδης, αδρή - κάπως όπως ζωγράφιζε ο Matisse την "λουόμενη" του 1909, ή ο Malevitch τον "κολυμβητή" του 1910. Ζωγραφιές παιδιάστικα αφαιρετικές, ηθελημένα "αδέξιες", με τον ίδιο τρόπο που ο Alechinsky, ο Michaux ή ακόμα μια φορά ο Matisse (της Ταγκέρης και του Μαρόκου ιδιαίτερα) αποθέτουν στο χαρτί την πεμπτουσία της έκφρασης, αγγίζοντας την ουσία της τέχνης: Ιδεογράμματα ή ιερογλυφικά, κάποτε, των οποίων το νόημα παραμένει ερμητικό, ελκύοντας έτσι περισσότερο από κάθε υπάρχουσα γραφή.

Η Βασιλική Τσεκούρα εγκαθίσταται στο Παρίσι το 1976. Τα πρώτα της έργα, μεγάλα ασπρόμαυρα σχέδια με σινική μελάνη πάνω σε λευκή κόλλα χαρτιού, άφηναν να ξετυλιχτεί ελεύθερα μια χειρονομιακή γραφή σθεναρή μα δίχως βία ούτε καλλιγραφική διάθεση. Η σύνθεση των - εν γένει κυρτών, καμπύλων - γραμμών, και η ρυθμική ορχήστρωσή τους στην λευκή επιφάνεια δημιουργούσαν ένα αισθητικό πεδίο ελαχιστοποιημένων εντάσεων. Λίγο αργότερα, στα χρόνια 1981-1982, η χειρονομία ξεφεύγει προς την τρίτη διάσταση, σε μια φυσική της - θα λέγαμε - τάση προέκτασης: οι πρώτες κατασκευές, όπως η Βασιλική Τσεκούρα προτιμά ν' αποκαλεί τα γλυπτά της, έβλεπαν το φως. Ήταν μια σειρά από μαυρόασπρα, πάντα, σχέδια στον τοίχο, συνδεόμενα με μαύρες λεπτές μεταλλικές βέργες που η σύνθεσή τους στο χώρο αποτελούσε ομόζυγο μέρους ή του συνόλου των επιπέδων γραφικών συνθέσεων. Μερικά από τα βασικά χαρακτηριστικά του κατασκευαστικού έργου της ήταν ήδη εμφανή, καθώς εμφανής ήταν η επιθυμία διερεύνησης μιας γλυπτικής διαφανούς, που έδινε έμφαση στην απουσία, στο κενό.
Η αποφασιστική κατάκτηση του χώρου συντελείται γύρω στα 1988, όταν η Βασιλική Τσεκούρα παρουσιάζει στην πόλη Dijon δύο πολύπλοκες, μεγάλες συνθέσεις της από μέταλλο, εδώ, κυριαρχούν οι κάθετες και οριζόντιες, το τρίγωνο, το παραλληλεπίπεδο, η ευθεία εν γένει, ενώ καταργείται κάποτε το βάθρο των έργων: οι κατασκευές (του Athenaum π.χ.) κρέμονται από την οροφή και μοιάζουν να αιωρούνται σ' ένα χώρο στερούμενο βαρύτητας, εισάγοντας μ' αυτόν τον τρόπο νέες αμφίδρομες σχέσεις με την αρχιτεκτονική και το "πραγματικό" περιβάλλον, καθώς και με τους θεατές. Οι φόρμες γενικά απλουστεύονται, το δραματικό στοιχείο επικρατεί. Στα έργα του 1992 (βλ. π.χ. το έργο Η ταφή του κόμητος Οργκάθ, γκαλερί Bernier, Αθήνα) υπερτερούν πάντα οι απλές, γεωμετρικές φόρμες, ενώ κάθε κατασκευαστικό στοιχείο, ανάλογα με το μέγεθος, το πλάτος, την κλίση του, φαίνεται σαν να εντάσσεται σε μια τάξη ή τρόπο σύν-ταξης που περιλαμβάνει τόσο το ίδιο το έργο όσο και τον ιδιαίτερο χώρο στον οποίο παρουσιάζεται και που πάνω του, επίσης, επιδρά. Όπως σε μεγάλο αριθμό έργων της σύγχρονης γλυπτικής, το "μέσα" και το "έξω" τείνουν να συναντηθούν. Στη μεγάλη έκθεση του 1999 στη Nantes (Fonds Regional d' Art Contemporain) η Βασιλική Τσεκούρα συνεχίζει τις ίδιες αναζητήσεις κι αποκρυσταλλώνει τις έρευνές της των τελευταίων χρόνων. Ιδιαίτερα οι καθρέφτινες, μνημειώδεις κατασκευαστικές δομές της, που σαν διαμαντένιοι αερόλιθοι δίνουν την εντύπωση πως υπερυψούνται του εδάφους, τείνουν να ενώσουν τις πιο αντιθετικές τάσεις: κίνηση/ακινησία, μάζα/άϋλη υπόσταση, ισορροπία/ανισορροπία, στέρεο έδαφος (γη)/ουρανός. τους εσώτερους χώρους του ανθρώπινου είναι και τα συλλογικά πεδία. Την παρουσία και την απουσία.

Βάσια Καρκαγιάννη Καραμπελιά

Vassia Karkayanni Karabélia, Historienne et critique d’art, enseignante en histoire de l’art et de civilisation neohellenique (Institut Néohellénique, Paris4, Sorbonne).

.

Ο δικός μου Σπαθάρης - Τελευταία παράσταση -Της Βάσιας Καρκαγιάννη - Καραμπελιά

2011-07-23T00:48:00.000-07:00

Η γνωριμία με τον μεγάλο καλλιτέχνη από τα φυλλάδια
μέχρι τις παραστάσεις στη Γαλλία
Της Βασιας Καρκαγιαννη - Καραμπελια*
Τον Σπαθάρη, όπως και κάποιους άλλους καραγκιοζοπαίχτες, τον γνώριζα από πολύ μικρή, ούτε πέντε χρονώ, από τα φυλλάδια κυρίως που αγοράζαμε στα περίπτερα, για να παίξουμε μ’ αυτά τον “δικό μας” Καραγκιόζη – στην αυλή του σπιτιού μας, στον Βόλο, εκεί δίπλα στο γωνιακό του Καταρόπουλου, απέναντι από την Πλατεία Ελευθερίας. Ηταν του Ευγένιου άραγε ή του Σωτήρη τα φυλλάδια; Μάλλον του Σωτήρη σκέφτομαι. Ισως και του Μόλλα. Μα ποιος νοιαζότανε να ξέρει, τότε.. Καραγκιόζης να ’τανε... Παίρναμε και κόβαμε τις χαρτονένιες φιγούρες που συνόδευαν τα “παραμύθια”, δέναμε τα κομμάτια τους με σπάγκο και τέλος κολλάγαμε τα ξυλάκια που μ’ αυτά τις χορεύαμε πάνω στο πανί...
Βασικά, έπαιζαν ο αδελφός μου και οι φίλοι του, πίσω από ένα άσπρο μεγάλο σεντόνι που μας δάνειζε η μάνα μας και που το στήναμε δεν θυμάμαι με τι σανίδες στο πίσω μέρος της αυλής, ανάμεσα στον φοίνικα και στο κοτέτσι. Εγώ, σαν πιο μικρή, εισέπραττα τις δεκαρίτσες στην καγκελόπορτα της εισόδου. Πολύς κόσμος, πιτσιρίκια δηλαδή, μαζεύονταν... Ούτε τα έργα θυμάμαι καλά. Μόνο τον Καραγκιόζη γιατρό, τον Γάμο του Καραγκιόζη, τον Αθανάσιο Διάκο και τον Μεγαλέξανδρο με το καταραμένο φίδι. Μεγάλος ενθουσιασμός και γέλιο στο ακροατήριο! Μα δεν ήτανε μόνον αστεία, τα έργα, ήταν και ηρωικά και δραματικά!. Κάποτε μάλιστα η παράσταση τελείωνε σαν... πραγματικό δράμα, όταν το σεντόνι έπαιρνε φωτιά από τα κεριά που μας χρησίμευαν για λάμπες, κι η καημένη η Πόπη, η μάνα μας, μας ξυλοφόρτωνε. Αλλά ξαναρχίζαμε...
Χρόνια πέρασαν και –γύρω στο ’64 ή ’65 νομίζω– μου μήνυσε μια μέρα ο περίφημος λαογράφος Κίτσος ο Μακρής, φίλος του πατέρα μου και δικός μου φίλος και δάσκαλος αγαπητός, ότι θα με πάει να γνωρίσω τον Ευγένιο Σπαθάρη που έπαιζε στο Βόλο. Χαρά εγώ! Κινήσαμε, λοιπόν, για τα Πευκάκια – γιατί εκεί είχε ορίσει την μεσημεριάτικη συνάντηση ο Ευγένιος, που δεν άφηνε να περάσει καμιά ευκαιρία για μπάνιο! Εκεί λοιπόν συνάντησα για πρώτη φορά τον περίφημο καραγκιοζοπαίχτη, πάνω σε κάτι βραχάκια, με ένα απίθανο μαγιό με πλατιές ριγες – όπως αυτά που φορούσαν οι FrŽres Jacques στη Γαλλία. Δίπλα του, ο βοηθός του ο Κώστας με παρόμοιο μαγιό... Βουτούσανε κι οι δυο τα πόδια τους στη θάλασσα, και τα κατάμαυρα μάτια και φρύδια τους, όπως και τα κάτασπρα δόντια τους, γελούσαν όπως γελούν μερικές φιγούρες στους πίνακες του Θεόφιλου. Τον συνάντησα αρκετές φορές, έκτοτε.
Ομως αυτή η εικόνα αναδυόταν πάντα μέσα μου σαν τον σκεφτόμουν, τον καλό μου φίλο τον Ευγένιο. Ωσπου, το 1970, στο Παρίσι πια, μετά το πτυχίο στην Ιστορία Τέχνης και Αρχαιολογία, αποφάσισα να κάνω μιά ma˜trise για το “Θέατρο Σκιών στην Ελλάδα” στο τμήμα αισθητικής και φιλοσοφίας της Σορβόννης, όπου δίδασκε ο εξαίρετος φιλέλλην καθηγητής –εγγονός του Ψυχάρη– Olivier Revault d’ Allonnes (τον οποίο επίσης χάσαμε πρόσφατα). Του έγραψα και δέχτηκε μετά χαράς –όπως μου είπε αργότερα– όντας ο ίδιος λάτρης του θεάματος, που είχε συχνά παρακολουθήσει στην Ελλάδα, συχνά δε αναφερόταν σ’ αυτό στα μαθήματά του. Ηταν τα μαύρα χρόνια της δικτατορίας.
Τι «εκπροσωπούσε»
Ο Καραγκιόζης μας φαινόταν, εμάς που λόγω “πολιτικών φρονημάτων” δεν μπορούσαμε να κατεβούμε στον τόπο μας, ν’ αντιπροσωπεύει κάπως τον δύστυχο λαό μας, τα πάθη και το κουράγιο του, την αστείρευτη αισιοδοξία του, το θράσος και τα πολυμήχανα τεχνάσματά του απέναντι στις όποιες αντιξοότητες της ζωής.
Τις όποιες εξουσίες... Για μένα, είχε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Ευγένιου Σπαθάρη... Πέρασα έτσι μια θαυμάσια χρονιά να ψάχνω Καραγκιόζη στις βιβλιοθήκες, κυρίως δε σ’ αυτήν του Νεοελληνικού Ινστιτούτου της (παλιάς) Σορβόννης – όπου μ’ αυτή την ευκαιρία πρωτοσυνάντησα τον καλό μας βιβλιοθηκάριο Κώστα Κωνσταντινίδη, τον μεγάλο μας δάσκαλο Κ. Θ. Δημαρά κι όλα τα τότε εξόριστα “δημαράκια”, τον Ηλιού, τον Σπάθη, τον Ασδραχά, την Δρίτσα, τον Μουλά, τον Φ. Αποστολόπουλο κ.ά. Εκείνοι διαφωτισμό, εγώ Καραγκιόζη.
Εκείνοι “σοβαροί”, εγώ να διαβάζω τα (θαυμάσια, κλασικά στο είδος τους) απομνημονεύματα του Σωτήρη Σπαθάρη, τα Καραγκιόζικα του Ρώτα, τον Καΐμη, τον Roussel, τον Μπίρη, τη Βακαλό, τον Παπαδιαμάντη και να σκάω στα γέλια σκυμμένη σ’ έναν μεγάλο τόμο με τα “άπαντα” του Μόλλα (συλλογή φυλλαδίων), έχοντας δε πάντα μέσα μου την εικόνα του Ευγένιου να ζωγραφίζει, να παίζει, να τραγουδά, να πίνει στην ταβέρνα και να γελάει με κείνο το απαστράπτον τρανταχτό γέλιο του. Του Ευγένιου, που ποιος ξέρει πώς τα κατάφερνε τότε με τα δικά του “φρονήματα” και τα “καραγκιοζιλίκια” του... Η maitrise υποστηρίχτηκε τον Ιούνιο του 1971.
Το καλοκαίρι του ’73, με την “φιλελευθεροποίηση” Μαρκεζίνη, καταφέραμε να κατεβούμε στην Ελλάδα όσοι ώς τότε δεν μπορούσαμε λόγω “αντιδικτατορικής δράσης”, κι έτσι ένα πρωί χτύπαγα στην πόρτα του Ευγένιου, στο Μαρούσι. Με δέχτηκαν μ’ ανοιχτές αγκαλιές, κι αυτός και η γυναίκα του, μου έδειξαν τις συλλογές τους και άνοιξαν τα αρχεία τους (γράμματα του Σικελιανού, του Τσαρούχη, πολλών άλλων), κράτησα σημειώσεις, θαύμασα τα σκηνικά και τις πολυάριθμες φιγούρες –όλα όσα τώρα περιλαμβάνονται, υποθέτω, στο Μουσείο του Σπαθάρη– και τράβηξα φωτογραφίες.
Γνώρισα και τον παππού, τον μεγάλο καλλιτέχνη Σωτήρη Σπαθάρη. Είχα σκοπό τότε να συμπληρώσω την εργασία μου και να την εκδώσω – μα έμεινε κι αυτή, όπως πολλά άλλα, στα συρτάρια μου. Τον Ευγένιο, πάντως, τον ξαναείδα πολλές φορές. Φρόντισα μάλιστα και τον κάλεσε o εξαίρετος Ελληνογαλλικός σύλλογος του Μπορντώ Entre Deux Mers/ Rgions d’ Europe, τον Νοέμβρη του 1995, οπότε οργανώθηκαν στην περιοχή πολλές εκδηλώσεις για τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό. Ηρθε, λοιπόν, ο Ευγένιος, παρ’ όλο που υπέφερε τον καιρό εκείνο απ’ την καρδιά του, μαζί με την γυναίκα του.
Την μέρα της παράστασης, η αίθουσα κατάμεστη. Ο Σπαθάρης, στα κέφια του, έπαιξε τον Μεγαλέξανδρο και τον Κατηραμένον Οφι, στα ελληνικά βέβαια, αλλά με μικρές διαλεγμένες λεξούλες γαλλιστί –αναφορικά με την επίκαιρότητα ή με κάποιες ιδιαίτερες παρουσίες στην αίθουσα– που διευκόλυναν τη συμμετοχή του κοινού. Ηταν σαφές ότι έπαιζε μόνος πίσω από τον μπερντέ, κι ότι όλες τις φωνές, όλες τις λαλιές, τις έκανε, αριστουργηματικά, μόνος. Στο τέλος, μετά τα ενθουσιώδη χειροκροτήματα, βγήκε ο Ευγένιος (με μπονζούρ, κομάν σα βα και τέτοια) κρατώντας στα χέρια τα κουτσούνια του κι ένα μαγνητόφωνο, και απίθωσε κάτω έναν μεγάλο τενεκέ (σαν αυτούς του λαδιού) που είχε μέσα μια κοτρώνα. Παίρνει λοιπόν φόρα και του δίνει μια κλωτσιά του τενεκέ και πέφτει ο τενεκές με το κοτρώνι με κρότο φοβερό, σαν του κεραυνού!
Αυτοσχεδιασμοί
Αυτό ήθελε! Να καταλάβει ο κόσμος πώς είχανε πέσει οι κεραυνοί κατά τη διάρκεια του έργου, πόσο απλά, αυτοσχέδια μέσα χρησιμοποιεί ένας καραγκιοζοπαίχτης για την παράστασή του. Αποθέωση! Μέχρι σήμερα μου μιλούν μερικοί για την εντύπωση που τους έκανε τότε ο Καραγκιόζης του Ευγένιου Σπαθάρη... Ηρθε και στο Παρίσι, μιαν άλλη χρονιά, καλεσμένος από τον σύλλογο Amis de la Grece et de Chypre, και είχα ακόμα μια φορά την ευτυχία να τον παρουσιάσω και να τον απολαύσω. Μετά χαθήκαμε.
Τον έβλεπα να παίζει στην τηλεόραση, εβλεπα τα ντοκιμαντέρ, τα δημοσιεύματα για τον Σπαθάρη, ώσπου, το περασμένο Σάββατο, έμαθα για την τελευταία του παράσταση. Και τον φαντάζομαι τώρα να παίζει τον Θάνατο και την ταφή τού Ευγένιου Σπαθάρη και μετά να σηκώνεται από το μνήμα –όπως σε κάποια έργα του καραγκιόζικου ρεπερτόριου– και να γυρνάει στο σπίτι του. Και ένα κολλητήρι να τον ρωτά: Γιατί γύρισες μπαμπάκο, τους έκανες τίποτα και σε διώξανε απ’ το νεκροταφείο; Κι όλοι όσοι τον αγαπήσανε να φωνάζουν, σαν τα ναυτάκια στις πλώρες των καραβιών του Νικόλαου Χριστόπουλου όταν τους ρωτάει η γοργόνα αν ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος: Ζει, Ζει, Ζει!

*Η Βάσια Καρκαγιάννη - Καραμπελιά είναι ιστορικός τέχνης

Πως θα το σκάσουν οι Βουλευτές (Βολευτές) αν χρειαστεί

2011-06-24T20:39:00.000-07:00

ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΔΗΓΩΝ

2011-06-23T21:58:00.000-07:00

Τα Παπάκια

2011-06-07T23:58:00.000-07:00

Graphics for Animated Comments

Βασίλειος Μαρκεζίνης

2011-05-25T04:51:00.001-07:00

Γεώργιος Πλακιάς (ένα εξαιρετικό πόνημα που στάλθηκε ήδη στους εκπροσώπους του Ελληνικού λαού)

2011-05-12T00:49:00.000-07:00

1. Γ ε ν ι κ ά

Οι άνθρωποι έρχονται και παρέρχονται. Οι κυβερνήσεις ανεβαίνουν και κατεβαίνουν. Οι καταστάσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Οι συνθήκες μεταβάλλονται μέρα με τη μέρα. Αλλά, σε πείσμα όλων αυτών των μεταβολών, η γραφειοκρατία ζει και βασιλεύει και τη ζωή μας δυσκολεύει.

Αυτή παραλαμβάνει τον άνθρωπο σαν άθυρμά της από την κούνια και τον κατατρύχει δια βίου. Και μόνο όταν αυτός βρεθεί στην αγκαλιά της γης, γλιτώνει οριστικά από τα νύχια της γραφειοκρατίας.

Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος γεννιέται γραφειοκρατικά και πεθαίνει γραφειοκρατικά.

Σε κάθε βήμα της ζωής του έρχεται σε επαφή με το χαρτοβασίλειο της γραφειοκρατίας.

Η ανθρώπινη προσωπικότητα συνθλίβεται στα σκουριασμένα γρανάζια της. Η κοινωνική

και οικονομική ζωή μπλέκονται στα αναρίθμητα πλοκάμια της. Η ανθρώπινη ευτυχία ναυαγεί στους σκοπέλους και υφάλους της. Τα όνειρα και οι ελπίδες χάνονται στους ατέλειωτους μαιάνδρους της.

Στις γραμμές που ακολουθούν επιχειρούμε την ανατομία της γραφειοκρατίας, εντοπίζουμε τα αίτιά της και υποδεικνύουμε μέτρα για την τελεσφόρα πάταξή της:

1. Η έννοια της γραφειοκρατίας

Σε μια ευνομούμενη Πολιτεία οι πολίτες είναι φορείς και δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.

Το Κράτος, ως θεματοφύλακας του κοινού συμφέροντος, καθορίζει τους όρους, τις προϋποθέσεις, τους τρόπους, τα μέσα, τις μεθόδους, τους τύπους, τις διατυπώσεις, με μια λέξη, τις διαδικασίες, οι οποίες καθιστούν εφικτή την εκπλήρωση των υποχρεώσεων και την άσκηση των δικαιωμάτων εκ μέρους των πολιτών. Παρόμοιες διαδικασίες καθιερώνει, επίσης, το Κράτος για την ικανοποίηση των λειτουργικών του αναγκών και την πραγμάτωση των στόχων του.

Γενικά, οι διαδικασίες αποτελούν το προστατευτικό κέλυφος του δημόσιου συμφέροντος. Χωρίς αυτές είναι αδύνατη η λειτουργία του δημοκρατικού μας πολιτεύματος. Όπως το νερό, για να φθάσει από την πηγή στην κατανάλωση, είναι αναγκαίο να κυκλοφορήσει σε αγωγούς, κανάλια και σωλήνες, έτσι ακριβώς και η κρατική δράση, για να εκπληρώσει τους σκοπούς της , είναι απαραίτητο να κινηθεί σε προκατασκευασμένα κανάλια, δηλαδή σε προκαθορισμένες διαδικασίες.

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι στην έννοια της γραφειοκρατίας δεν περιλαμβάνεται αδιάκριτα κάθε διαδικασία, αλλά μόνο οι άσκοπες, περιττές, αναχρονιστικές, περίπλοκες, σχοινοτενείς και χρονοβόρες διαδικασίες. Δηλαδή, όλες εκείνες οι διαδικασίες που παραβλάπτουν με οιονδήποτε τρόπο το δημόσιο συμφέρον.

Έτσι, στην έννοια της γραφειοκρατίας περιλαμβάνονται όχι μόνο τα περιττά έγγραφα, αλλά και οι άσκοπες ενέργειες και τα ακατάλληλα μέσα, με τα οποία πραγματώνεται ο σκοπός εκάστης διαδικασίας.

Με αυτή, δε, την έννοια θα κάνουμε και την περαιτέρω ανάλυση της γραφειοκρατίας.

3. Στοιχεία της διαδικασίας

Το σύνολο των διατυπώσεων, οι οποίες απαιτούνται για την πραγμάτωση ενός σκοπού ή την επίτευξη ενός αποτελέσματος, καλείται διαδικασία. Δηλαδή, διαδικασία είναι ο οδικός χάρτης που οδηγεί σε έναν προκαθορισμένο σκοπό ή σε ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Επομένως, κάθε διαδικασία έχει αρχή και τέλος. Η αρχική ενέργεια, η οποία θέτει σε κίνηση την όλη διαδικασία, αποτελεί τον πρώτο κρίκο της αλυσίδας των διατυπώσεων, ενώ το αποτέλεσμα αποτελεί τον ακροτελεύτιο κρίκο αυτής, Τα βήματα μιας διαδικασίας συνδέονται μεταξύ τους κατά τρόπο τελολογικό. Η τελολογική σύνδεση των βημάτων υποδηλώνεται με την διαδοχικότητα και την σκοπιμότητά τους. Έτσι, το ένα βήμα ακολουθεί το άλλο κι όλα μαζί οδηγούν στο επιθυμητό τέρμα της διαδικασίας. Κάθε ενδιάμεσο βήμα οριοθετείται από το προηγούμενο και το επόμενο. Κάθε επόμενο βήμα μας φέρνει πιο κοντά στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Το είδος κάθε βήματος καθορίζεται από το αμέσως προηγούμενο βήμα, από τις συνθήκες στις οποίες εκτυλίσσεται η διαδικασία και από τον τελικό σκοπό της. Ο τελικός σκοπός αποτελεί την πυξίδα που δείχνει την κατεύθυνση προσανατολισμού του κάθε βήματος της διαδικασίας.

Ο γραφειοκρατικός χαρακτήρας μιας διαδικασίας καθορίζεται κυρίως από τους εξής παράγοντες:

α) Από τον τελικό σκοπό της.

β) Από τις συνθήκες υπό τις οποίες αυτή εκτυλίσσεται.

γ) Από τη μορφή της.

δ) Από τη διάρκειά της.

ε) Από το κόστος εφαρμογής της.

ς) Από την ελαστικότητα και προσαρμοστικότητά της .

ζ) Από την αποτελεσματικότητά της.

Οι ανωτέρω παράγοντες αναλύονται στις επόμενες παραγράφους:

4. Σκοπός της διαδικασίας

Κάθε διαδικασία θεσπίζεται για ορισμένο σκοπό. Ο σκοπός προϋπάρχει της διαδικασίας και αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία της. Η άσκοπη διαδικασία μοιάζει με κλειδαριά χωρίς κλειδί, με δρόμο χωρίς τέρμα, με ποτάμι χωρίς νερό, με αγκίστρι χωρίς δόλωμα, με επιστολή χωρίς τη διεύθυνση του παραλήπτη, με πλοίο χωρίς λιμάνι προορισμού. Ο σκοπός της διαδικασίας πρέπει να είναι απόλυτα εναρμονισμένος προς το δημόσιο συμφέρον, το οποίο και αποτελεί τη λυδία λίθο της καταλληλότητάς της. Επίσης, η διαδικασία πρέπει να βρίσκεται πάντοτε σε δυναμική συσχέτιση με τον τελικό σκοπό της. Εάν εκλείψει ο σκοπός της, τότε εκλείπει και ο λόγος της ύπαρξής της. Οσάκις τροποποιείται ο σκοπός της, επιβάλλεται η ανάλογη τροποποίηση και της ίδιας, ώστε να συμφωνεί απόλυτα προς το νέο σκοπό της. Όπως ένα σώμα χωρίς ψυχή, δεν είναι παρά ένα πτώμα για ταφή, έτσι και μια διαδικασία ξεκομμένη από τον σκοπό της, δεν είναι παρά μια επιταγή χωρίς αντίκρισμα. Η άσκοπη διαδικασία μοιάζει με παιδί που γεννιέται πεθαμένο, με σκοποβολή χωρίς στόχο, με σπίτι χωρίς ενοίκους, με επιστολή χωρίς παραλήπτη.

Εάν τυχόν στη διαδικασία εμπεριέχονται και διατυπώσεις ξένες προς τον σκοπό της, θα πρέπει αυτές να καταργούνται ή να αντικαθίστανται έγκαιρα, ώστε να μην παρακωλύεται η τελεσφόρησή της.

Όταν μια διαδικασία καθιερώνεται για πρώτη φορά είναι, κατά κανόνα, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του σκοπού της. Με την πάροδο, όμως, του χρόνου εκείνοι που την εφαρμόζουν χάνουν τη θέα του σκοπού της, με αποτέλεσμα αυτή να τηρείται, μόνο και μόνο γιατί εξακολουθεί να ισχύει, και όχι γιατί εκπληρώνει τον αρχικό σκοπό της.

Στην περίπτωση αυτή η διαδικασία, από μέσο πραγμάτωσης ενός σκοπού, μετατρέπεται σε αυτοσκοπό. Δηλαδή, εφαρμόζεται χάριν του εαυτού της, και όχι για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό. Ισχύει σήμερα, επειδή ίσχυε και χθες, παρότι εξέλιπε πια η γενεσιουργός αιτία της. Τηρείται μόνο και μόνο, για να υπάρχει, κι όχι για να υπηρετεί. Εξαιτίας αυτής της νοοτροπίας, η οποία είναι βαθιά ριζωμένη στο δημοσιοϋπαλληλικό κόσμο, διατηρούνται πολλές περιττές, άσκοπες, πλημμελείς και ατελείς διαδικασίες που τρέφουν το τέρας της γραφειοκρατίας. Επομένως, για να καταπολεμήσουμε τη γραφειοκρατία, πρέπει πρωτίστως να αποκαταστήσουμε τη δυναμική συσχέτιση ανάμεσα στις υφιστάμενες διαδικασίες και τους αρχικούς σκοπούς τους.-

5. Συνθήκες της διαδικασίας

Ο σκοπός μιας διαδικασίας εκπληρώνεται κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες,

οι οποίες άλλοτε είναι ευμενείς και άλλοτε δυσμενείς έως και απαγορευτικές.

Υπό τον όρο συνθήκες εννοούμε όχι μόνο τη φυσική και κοινωνική πραγματικότητα, εν μέσω της οποίας εκτυλίσσεται η κοινωνικοοικονομική δραστηριότητα, αλλά και την εκάστοτε υποδομή σε ανθρώπινο δυναμικό, οργάνωση και υλικά μέσα των Δημόσιων Υπηρεσιών. Οι συνθήκες καθορίζουν τη μορφή και την καταλληλότητα εκάστης διαδικασίας, καθώς και τη δυνατότητα επίτευξης του αντίστοιχου σκοπού. Εάν οι συνθήκες είναι απρόσφορες ή αντίξοες, τότε ο σκοπός της διαδικασίας δεν είναι πραγματοποιήσιμος. Καμιά διαδικασία δεν μπορεί να οδηγήσει στην υλοποίηση ενός ανέφικτου στόχου. Όποιος αγνοεί ή παραβλέπει τις συνθήκες, πορεύεται στο άγνωστο, χτίζει στην άμμο ή σχεδιάζει οικοδομή, αγνοώντας τη θέση και τις διαστάσεις του οικοπέδου. Ο μεν σκοπός είναι η πυξίδα που δείχνει την κατεύθυνση, προς την οποία πρέπει να κινηθεί η δραστηριότητα, για την επίτευξη του στόχου, οι δε συνθήκες καθορίζουν το δρόμο, τον οποίο πρέπει αυτή να ακολουθήσει, για να φθάσει στο επιθυμητό τέρμα. Κάθε προσπάθεια που αγνοεί τις συνθήκες είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Οι συνθήκες εκδικούνται σκληρά εκείνους που τις αγνοούν ή τις περιφρονούν.

Οι συνθήκες υπόκεινται και αυτές στο νόμο της μεταβολής. Υπό την επίδραση ποικίλων παραγόντων μεταβάλλονται συνεχώς. Και αυτή ακριβώς η μεταβολή υποβαθμίζει την καταλληλότητα των διαδικασιών και τις καθιστά δύσχρηστες, αποστεωμένες, αναχρονιστικές, άρα, και γραφειοκρατικές.-

6. Μορφή της διαδικασίας

Μία διαδικασία, για να εκπληρώσει με ακρίβεια τον τεταγμένο σκοπό της, πρέπει

να έχει και την κατάλληλη μορφή. Η μορφή, ή αλλιώς, το είδος της διαδικασίας, εκφράζει το επίπεδο καταλληλότητας αυτής, εν σχέσει προς τον σκοπό της. Η μορφή, δε, καθορίζεται από το περιεχόμενο και τη διάρθρωση της διαδικασίας. Και τα δύο αυτά στοιχεία πρέπει να είναι απόλυτα εναρμονισμένα προς το σκοπό της διαδικασίας. Είναι αυτονόητο ότι η μορφή της διαδικασίας τελεί σε δυναμική συσχέτιση με το σκοπό της. Όταν ο σκοπός της διαδικασίας μετατίθεται ή τροποποιείται, τότε και η μορφή της πρέπει να προσαρμόζεται αναλόγως, για να διατηρείται αμετάβλητο το αρχικό επίπεδο καταλληλότητά της. Αλλιώς, η διαδικασία καταντά άχρηστη και, άρα, γραφειοκρατική.

Ο δεύτερος παράγοντας, με τον οποίο η διαδικασία συσχετίζεται δυναμικά, είναι οι συνθήκες εφαρμογής της. Όταν οι συνθήκες είναι απαγορευτικές, τότε, όποια και να είναι η μορφή της διαδικασίας, ο σκοπός της θα είναι ανέφικτος. Επομένως, ο σκοπός και οι συνθήκες αποτελούν το στημόνι και το υφάδι, με τα οποία υφαίνεται η μορφή της διαδικασίας. Και ο μεν σκοπός υπαγορεύει το ιδανικό επίπεδο καταλληλότητας της μορφής, οι δε συνθήκες την αποτελεσματικότητά της. Όταν οι συνθήκες μεταβάλλονται, θα πρέπει να τροποποιείται αντίστοιχα και η μορφή της διαδικασίας, ούτως ώστε να διατηρείται σταθερό το αρχικό επίπεδο καταλληλότητάς της σε συνάρτηση με τον επιδιωκόμενο σκοπό. Η μορφή που δεν παρακολουθεί τις μεταβολές των συνθηκών μοιάζει με ρούχο ενός μικρού παιδιού που δεν προσαρμόζεται στη σωματική του ανάπτυξη.

7. Διάρκεια της διαδικασίας

Η μεγάλη διάρκεια μιας διαδικασίας επιτείνει το γραφειοκρατικό της χαρακτήρα. Στον αιώνα της πυραυλικής ταχύτητας οι βραδυκίνητες, λιμνάζουσες και χρονοβόρες διαδικασίες αποτελούν οξύτατη παραφωνία. Τέτοιες διαδικασίες επιβραδύνουν τις συναλλαγές μεταξύ Κράτους και πολίτη και τροχοπεδούν την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Ενίοτε, οι διατυπώσεις που επιβάλλονται για την κατοχύρωση του δημόσιου συμφέροντος, τελικά το βλάπτουν ανεπανόρθωτα. Αναμφίβολα, οι διαδικασίες συνιστούν την ασπίδα του κοινού συμφέροντος. Όταν, όμως, το βάρος της ασπίδας είναι ασήκωτο, ο φορέας της κάμπεται όχι από τα βέλη ή τα δόρατα του εχθρού, αλλά από το υπερβολικό της βάρος. Έτσι, το δημόσιο συμφέρον κινδυνεύει περισσότερο από της εξεζητημένες και ανορθολογικές διαδικασίες, με τις οποίες αυτό περιφρουρείται, παρά από τους πραγματικούς κινδύνους, στο όνομα των οποίων θεσπίζονται τα αντίστοιχα προστατευτικά μέτρα. Με άλλα λόγια, η υπερπροστασία είναι περισσότερο επικίνδυνη, από την παντελή έλλειψη προστασίας, Τα όπλα είναι άχρηστα και επικίνδυνα, όταν καθίστανται δύσχρηστα. Οι βραδυκίνητες διαδικασίες είναι για το δημόσιο συμφέρον ό,τι το όστρακο για τη χελώνα: την προστατεύει από τα φίδια και τα κουνούπια, αλλ’ όχι και από τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες. Όταν το δάσος πάρει φωτιά, οι χελώνες γίνονται τα πρώτα θύματά της, ενώ τα ωκύποδα ελάφια σώζονται με τη γρηγοράδα της. Όσο ταχύτερη κι απλούστερη είναι μια διαδικασία, τόσο μεγαλύτερη είναι και η αποτελεσματικότητά της.

Οι σχοινοτενείς, περίπλοκες και λαβυρινθώδεις διαδικασίες ευνοούν τη γραφειοκρατία, τη ρουσφετολογία και τη διαφθορά στο Δημόσιο. Διότι οι πολίτες, μη δυνάμενοι να περαιώσουν προσωπικά τέτοιες διαδικασίες, αναγκάζονται να προσφύγουν σε πλάγια μέσα ή σε επαχθή γρηγορόσημα.-

8. Κόστος εφαρμογής της διαδικασίας

Το σπουδαιότερο ποιοτικό στοιχείο μια διαδικασίας είναι το κόστος εφαρμογής της. Βεβαίως, πολλοί δρόμοι οδηγούν στη Ρώμη, αλλά ένας είναι ο οικονομικότερος. Μεταξύ πολλών εναλλακτικών διαδικασιών που εκπληρώνουν τον ίδιο σκοπό, προτιμητέα είναι εκείνη που παράγει το ίδιο αποτέλεσμα με το χαμηλότερο κόστος.

Ο συνδυασμός αυτός πραγματοποιείται στην τομή της καμπύλης της ποιότητας του αποτελέσματος και της καμπύλης του κόστους της διαδικασίας. Το υψηλό κόστος μιας διαδικασίας είναι απαγορευτικό για την πρόκρισή της, έστω κι αν αυτή παράγει το βέλτιστο αποτέλεσμα. Αλλά και η διαδικασία με το μικρότερο κόστος εφαρμογής είναι απορριπτέα, όταν το παραγόμενο αποτέλεσμά είναι χαμηλής ποιότητας.

Κατά κανόνα, οι γραφειοκρατικές διαδικασίες είναι και αντιοικονομικές, διότι απορροφούν ανθρώπινο δυναμικό, πόρους και μέσα με γλίσχρα αποτελέσματα.

9. Ελαστικότητα διαδικασίας

Οι συνθήκες, στις οποίες εκτυλίσσεται μια διαδικασία, ασκούν αποφασιστική επίδραση επί των ποιοτικών της στοιχείων. Επομένως, η μορφή της διαδικασίας πρέπει να είναι δυναμική (κι όχι στατική), για να είναι ευπροσάρμοστη στις εκάστοτε μεταβαλλόμενες συνθήκες. Όπως το σώμα του φιδιού προσαρμόζεται κατά την κίνησή του στις ανωμαλίες του εδάφους, έτσι και η μορφή της διαδικασίας πρέπει να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Οι ανελαστικές διαδικασίες χάνουν βαθμηδόν την αποτελεσματικότητά τους, και τελικά αποβαίνουν παντελώς άχρηστες.

Συνήθως, οι νεκρές διαδικασίες διατηρούνται σε ισχύ, είτε από συνήθεια, είτε από υστεροβουλία. Η συνήθεια, μολονότι δημιουργεί άνεση και αίσθημα ασφάλειας στον υπάλληλο, εντούτοις είναι συνυφασμένη με την τελμάτωση και την οπισθοδρόμηση. Οι δραστήριοι, φιλοπρόοδοι και δημιουργικοί υπάλληλοι απεχθάνονται τη συνήθεια, γιατί στη μούχλα της αναπτύσσονται οι μύκητες της γραφειοκρατίας.

Ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών, σε συνάρτηση με τις μεταβολές των συνθηκών, αποτελεί την αναγκαία προϋπόθεση για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας.-

10. Αποτελεσματικότητα της διαδικασίας

Η αποτελεσματικότητα μιας διαδικασίας εξαρτάται από τη διάρκειά της και την ποιότητα του παραγόμενου αποτελέσματος. Η ταχύτητα αποτελεί πλεονέκτημα της διαδικασίας, εφόσον δεν αποβαίνει σε βάρος της ποιότητας του αντίστοιχου αποτελέσματος, και δεν επιφέρει δυσανάλογη αύξηση του κόστους εφαρμογής της. Ωσαύτως, η πολυπλοκότητα και το μάκρος της διαδικασίας επηρεάζουν αρνητικά

την αποτελεσματικότητά της. Στις τεθλασμένες, σχοινοτενείς και μαιανδρώδεις διαδικασίες εμφιλοχωρούν περισσότερα σφάλματα, τα οποία αναπόδραστα αντανακλώνται και στην αποτελεσματικότητά τους. Επομένως, οι ατελέσφορες διαδικασίες είναι εξόχως γραφειοκρατικές.-

11. Τα αίτια της γραφειοκρατίας

Τα κυριότερα αίτια της γραφειοκρατίας είναι τα εξής:

α) Η ευθυνοφοβία των υπαλλήλων.

β) Η συνήθεια της εργασίας.

γ) Η άγνοια των πολιτών.

δ) Η αναξιοκρατία στο Δημόσιο.

ε) Το συγκεντρωτικό σύστημα διοίκησης.

12. Η ευθυνοφοβία των υπαλλήλων

Οι ευθυνόφοβοι υπάλληλοι είναι οι καλύτεροι θεράποντες της γραφειοκρατίας.

Η ευθυνοφοβία εκπορεύεται από την έλλειψη αυτοπεποίθησης και την ανεπάρκεια των υπαλλήλων. Οι ευθυνόφοβοι είναι διστακτικοί , άτολμοι, αναποφάσιστοι, λεπτολόγοι και σχολαστικοί. Όταν ενεργούν, λαμβάνουν εξεζητημένες προφυλάξεις, για να αποκλείσουν και την ελάχιστη πιθανότητα σφάλματος ή αποτυχίας. Φορούν το παλτό από τον Αύγουστο, για να μην κρυολογήσουν τον χειμώνα. Το φάσμα των ευθυνών τούς δημιουργεί μόνιμο αίσθημα ανασφάλειας, το οποίο αντισταθμίζεται με την προσφυγή στη γραφειοκρατία. -

Για τον ευθυνόφοβο υπάλληλο η γραφειοκρατία αποτελεί το προστατευτικό τείχος της ευθυνοφοβίας του. Φοβούμενος από τον ίσκιο του, οχυρώνεται πίσω από τα χάρτινα τείχη της γραφειοκρατίας.

Οι ευθυνόφοβοι θεοποιούν τους τύπους και παραβλέπουν την ουσία. Προσκολλώνται στους τύπους, όπως οι αλογόμυγες στην κοιλιά της φοράδας, αδιαφορώντας για την ουσία, την οποία οι τύποι υποκρύπτουν. Εφαρμόζουν με θρησκευτική ευλάβεια τις διατυπώσεις, χωρίς να εξετάζουν την σκοπιμότητά τους. Θεωρούν τους τύπους όχι ως μέσο διασφάλισης του δημόσιου συμφέροντος, αλλά ως δική τους προστατευτική ασπίδα. Ενεργούν όχι με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, αλλά για να προφυλάξουν το τομάρι τους από πραγματικούς ή φανταστικούς κινδύνους. Δεν αναπτύσσουν καμιά πρωτοβουλία. Φοβούνται τις ευθύνες, όπως ο διάβολος το θυμίαμα. Κι όταν

οι ευθύνες είναι αναπόφευκτες, προσπαθούν να τις μετακυλίσουν σε άλλους ή να τις αποσείσουν με κάθε τρόπο. Αλλά κι αυτή τους η προσκόλληση στους τύπους δεν είναι παρά ένας έμμεσος τρόπος μετάθεσης των ευθυνών τους, αφού για την καθιέρωση των τύπων οι ίδιοι δεν έχουν καμιά ευθύνη.

Οι τύποι είναι ορατοί, και η ενδεχόμενη παράβασή τους δημιουργεί ευθύνες. Αντίθετα, η ουσία είναι αθέατη και δυσδιάκριτη, διό και δεν είναι άμεσα αντιληπτή. Η ορθή σύλληψη της ουσίας απαιτεί ιδιαίτερη διανοητική ικανότητα, την οποία ο ευθυνόφοβος στερείται ή αμφιβάλλει ότι διαθέτει. Επομένως, προ του κινδύνου να αστοχήσει στην ορθή σύλληψη της ουσίας, βολεύεται να προσφύγει στους τύπους, με τη βεβαιότητα ότι έτσι θα απομακρύνει το φάσμα των ευθυνών που διαρκώς τον κατατρύχει.

Να λοιπόν, γιατί οι ευθυνόφοβοι υπάλληλοι γίνονται τυπολάτρες, διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλο, τρώνε το τσόφλι του αυγού και πετάνε τον κρόκο και το ασπράδι . Κι όλα αυτά προς δόξα της γραφειοκρατίας!

13. Συνήθεια της εργασίας

Η συνήθεια δημιουργείται από τη συχνή επανάληψη μιας ενέργειας και υποδηλώνεται με ένα σύνολο εξηρτημένων αντανακλαστικών, τα οποία έχουν την έδρα τους στο υποσυνείδητο. Οι συνειδητές ενέργειες πιλοτάρονται από το συνειδητό, ενώ οι αντανακλαστικές κατευθύνονται απευθείας από το υποσυνείδητο, χωρίς τη μεσολάβηση του πρώτου. Ο υπάλληλος αισθάνεται μεγαλύτερη άνεση και ασφάλεια, όταν εκτελεί μηχανικά τα καθήκοντά του. Γι’ αυτό βαθμιαία η συνειδητή συμπεριφορά του μετατρέπεται σε αντανακλαστική. Με τη συνήθεια ο υπάλληλος μετατρέπεται σε αυτόματη μηχανή που παράγει πάντοτε το ίδιο προϊόν, ανεξάρτητα από τη βούληση και τις ανάγκες του κατασκευαστή.

Όταν μια διαδικασία καθιερώνεται για πρώτη φορά, όλα τα βήματά της γίνονται συνειδητά. Δηλαδή, το κάθε βήμα είναι προϊόν σκέψεως, και όλες οι φάσεις της διαδικασίας συναποτελούν ένα συνειδητό κατασκεύασμα κατάλληλο για το σκοπό της. Με την συχνή, όμως, επανάληψη της διαδικασίας τα διαδοχικά της βήματα αποβάλλουν το συνειδητό τους χαρακτήρα και εκτελούνται εντελώς μηχανικά.

Κύριο χαρακτηριστικό της αντανακλαστικής συμπεριφοράς είναι ο αυτοματισμός της. Δηλαδή, επαναλαμβάνεται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο και καταλήγει πάντοτε στο ίδιο αποτέλεσμα, χωρίς να επηρεάζεται από τις μεταβολές των συνθηκών ή τις τροποποιήσεις του σκοπού της. Έτσι, η αυτόματη διαδικασία με την πάροδο του χρόνου χάνει την ενεργό επαφή της με τον σκοπό της και μεθίσταται ή ίδια σε αυτοσκοπό. Δεν αποτελεί πλέον μέσο για την εκπλήρωση του αρχικού σκοπού της, αλλά μέσο για την πραγμάτωση του εαυτού της. Δηλαδή, η δύναμη της συνήθειας καταλύει την δυναμική συσχέτιση μεταξύ διαδικασίας, σκοπού και συνθηκών.

Έτσι, ο σκοπός και οι συνθήκες παύουν να αποτελούν το στημόνι και το υφάδι

που υφαίνουν μια αντιγραφειοκρατική διαδικασία.

Η συνήθεια, λοιπόν, ευθύνεται σε μέγιστο βαθμό για την μετατροπή των μέσων σε αυτοσκοπούς. Αυτή, δε, η τελολογική αναστροφή δημιουργεί γραφειοκρατικές διαδικασίες, τις οποίες αρέσκονται να εφαρμόζουν, για λόγους ανέσεως και ασφάλειας, η πλειονότητα των υπαλλήλων. Οι υπάλληλοι συμπεριφέρονται σαν το νερό: όταν βρεθεί σε έτοιμο αυλάκι, το ακολουθεί νομοτελειακά, αδιαφορώντας για το πού θα καταλήξει. Η φύση ακολουθεί πάντοτε τον ευκολότερο δρόμο. Αλλά, μια και οι υπάλληλοι αποτελούν μέρος της φύσης, ακολουθούν κι αυτοί την «πεπατημένη», δηλαδή το δρόμο της ήσσονος προσπάθειας.

Η «πεπατημένη» αποτελεί τη σωτήρια σανίδα για τους ανάξιους και ευθυνόφοβους υπαλλήλους. Γιατί, είναι πιο βολικό γι’ αυτούς να μιμούνται από το να δημιουργούν, να αντιγράφουν από το να γράφουν, να επαναλαμβάνουν από το να καινοτομούν, να πατούν στα χνάρια των άλλων από το να ανοίγουν νέους δρόμους και να παίρνουν από το να δίνουν.

Η συνήθεια είναι η τροφός της γραφειοκρατίας, ο στυλοβάτης του κατεστημένου και ο μεγαλύτερος εχθρός της προόδου. Η συνήθεια, η μίμηση και η αντιγραφή κοιμίζουν το πνεύμα και το καθιστούν ανίκανο για δημιουργικές εμπνεύσεις. Λίγοι είναι

οι σκαπανείς που με τη την προσωπική τους προσπάθεια ανοίγουν καινούργιους δρόμους, για να τους ακολουθήσει το κοπάδι των ανάξιων συναδέλφων τους.-

14. Η άγνοια των πολιτών

Οι περισσότεροι πολίτες δεν γνωρίζουν ούτε τα δικαιώματα ούτε τις υποχρεώσεις τους. Η άγνοια ή παραμέληση των υποχρεώσεων εκ μέρους των πολιτών υποχρεώνει το Κράτος να θεσπίζει γραφειοκρατικές διαδικασίες, για να καταστήσει υποχρεωτική την εκπλήρωσή τους. Τις περισσότερες φορές, τη γραφειοκρατία τη δημιουργεί το ίδιο το Κράτος, με το να αντιμετωπίζει τον οφειλέτη με αδικαιολόγητη καχυποψία. Δηλαδή, το Κράτος θεωρεί, εκ προοιμίου, όλους τους πολίτες ως κακοποιούς, και τους καλεί να αποδείξουν με γραφειοκρατικές διαδικασίες την αθωότητά τους. Έτσι οι νομοταγείς πολίτες ταλαιπωρούνται και βασανίζονται , μόνο και μόνο επειδή ανάμεσά τους υπάρχουν και ελάχιστοι κακοποιοί. Βεβαίως, για να εντοπίσει κάποιος τα ελάχιστα κλούβια αβγά που συνυπάρχουν στο ίδιο καλάθι με πολλά φρέσκα, θα πρέπει, κατ’ ανάγκη, να τα ελέγξει όλα. Αλλά δεν είναι απαραίτητο και να τα σπάσει όλα! Είναι προτιμότερο να παραμείνει ασύλληπτος ένας κλέφτης, παρά να ταλαιπωρηθούν εξαιτίας του χίλιοι αθώοι πολίτες.

Όταν το Κράτος αντιμετωπίζει τους πολίτες με εμπιστοσύνη και σέβεται τα δικαιώματά τους, τότε κι αυτοί εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους αγόγγυστα.

Η άγνοια των πολιτών ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την γραφειοκρατική οδύσσεια, στην οποία αυτοί υποβάλλονται κατά τους συναλλαγές τους με τις Αρχές. Όταν, λόγου χάρη, ένας πολίτης υποβάλει αρμοδίως ελλιπή δικαιολογητικά για την ικανοποίηση ενός νόμιμου αιτήματός του, είναι φυσικό επόμενο να σκαλώσει

η υπόθεσή του στα γρανάζια τους γραφειοκρατίας, μέχρι να συμπληρωθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Για την άγνοια των πολιτών ευθύνεται πρωτίστως το ίδιο το Κράτος, διότι δεν παρέχει στους πολίτες τη σωστή παιδεία. Ο πολίτης μαθαίνει στα θρανία πράγματα που δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσει ποτέ στη ζωή του, και δεν διδάσκεται πράγματα που συναντά σε κάθε βήμα της ζωής του. Επί παραδείγματι, ο πολίτης μαθαίνει τα ψηλότερα βουνά του κόσμου, τα μεγαλύτερα ποτάμια τους γης, τα ονόματα των πλανητών, τους συνήθειες των μυρμηγκιών, την ανατομία του τζίτζικα και τα ονόματα των δώδεκα ολύμπιων θεών, αλλά δεν μαθαίνει τους όρους του κοινωνικού συμβολαίου, με το οποίο γίνεται ενεργό μέλος τους κοινωνίας. Έτσι, ο πολίτης αποδύεται στον αγώνα της ζωής απροετοίμαστος, ανεκπαίδευτος και άοπλος. Ρίχνεται στη θάλασσα, χωρίς να ξέρει κολύμπι.

Η σημερινή Εκπαίδευση, φορτώνοντας τον πολίτη με άχρηστες γνώσεις, τον οδηγεί με σιγουριά στο βασίλειο της αναξιοκρατίας και στις συμπληγάδες της γραφειοκρατίας. Και οι στείρες γνώσεις είναι χειρότερες από την αμάθεια. Διότι, οι μεν αδαείς πέφτουν από το κρεβάτι τους ακινδύνως, οι δε γνωστικοί πέφτουν από τα σύννεφα και τσακίζονται.-

15. Η αναξιοκρατία στο Δημόσιο

Το μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης για τη γραφειοκρατία χρεώνεται στην αναξιοκρατία. Η γραφειοκρατία δεν είναι παρά η κοπριά της αναξιοκρατίας.

Οι ανάξιοι υπάλληλοι, για να δικαιολογήσουν τη θέση τους , πολλαπλασιάζουν σκόπιμα τη γραφειοκρατία. Έτσι, πολλές διαδικασίες υπάρχουν ή δημιουργούνται, για να απασχολούνται οι ανάξιοι υπάλληλοι, κι όχι για να εκπληρώνουν κάποιους επωφελείς σκοπούς. Οι ανάξιοι υπάλληλοι δεν αναπροσαρμόζουν τις αναχρονιστικές διαδικασίες στις εκάστοτε διαμορφούμενες νέες συνθήκες, πρώτον γιατί δεν έχουν την ικανότητα προς τούτο, και δεύτερον από φόβο μήπως χάσουν τις καρέκλες τους. Το χαμηλό επίπεδο των ανάξιων υπαλλήλων αντανακλάται στην κακή ποιότητα των εκδιδόμενων εγγράφων, πράγμα το οποίο προκαλεί ακατάσχετη γραφειοκρατία. Αν, για παράδειγμα, ένα έγγραφο, το οποίο εκδίδεται από μια επιτελική Υπηρεσία και απευθύνεται προς τα υφιστάμενα κλιμάκιά της, δεν είναι εύληπτο, σαφές και πλήρες, προκαλεί ακατάσχετη αλληλογραφία μεταξύ των εμπλεκόμενων Υπηρεσιών, μέχρι να υλοποιηθεί το περιεχόμενό του. Εάν, όμως, το έγγραφο ήταν τέλειο, όλη αυτή η χαρτούρα θα είχε αποφευχθεί. Όταν, μάλιστα, οι ανάξιοι υπάλληλοι κατέχουν νευραλγικές ή επιτελικές θέσεις, γίνονται αστείρευτοι κρουνοί γραφειοκρατίας.

Οι ανάξιοι υπάλληλοι, ακολουθώντας την «πεπατημένη», διαιωνίζουν προς ίδιον όφελος τις αναχρονιστικές διαδικασίες που αποτελούν γραφειοκρατικές εστίες. Κι όποιος διανοηθεί να καταργήσει ή να τροποποιήσει τις ξεπερασμένες διαδικασίες, θα προσκρούσει στη λυσσαλέα αντίδραση των ανάξιων υπαλλήλων, οι οποίοι κάθε καινοτομία ή κάθε αλλαγή του κατεστημένου την εκλαμβάνουν ως απειλή της θέσεώς τους.

Οι ανάξιοι υπάλληλοι θεοποιούν τους τύπους για τους εξής λόγους:

Πρώτον, γιατί έτσι συγκαλύπτουν την ανικανότητά τους, εξαιτίας της οποίας αδυνατούν να συλλάβουν την ουσία των υποθέσεων.

Δεύτερον, γιατί έτσι αποφεύγουν τις ευθύνες, τις οποίες συνεπάγεται η ενδεχόμενη κακή εκτίμηση της ουσίας. Η ορθή σύλληψη της ουσίας προϋποθέτει άριστη επαγγελματική κατάρτιση, επιστημονική θεώρηση της πραγματικότητας και δημιουργική σκέψη, προσόντα τα οποία στερούνται οι ανάξιοι υπάλληλοι.

Τρίτον, γιατί, έτσι, απομακρύνουν τον κίνδυνο να χάσουν τις καρέκλες τους. Αναζητώντας την ουσία, κινδυνεύουν να παρεκκλίνουν από τους τύπους που αποτελούν το σωσίβιό τους.

Τέταρτον, γιατί έτσι αυξάνουν την εξουσία τους έναντι των υφισταμένων τους.

Οι τύποι αποτελούν τη ρομφαία της εξουσίας στα χέρια των ανάξιων υπαλλήλων.

Εν ονόματι των τύπων κατατυραννούν τους υφισταμένους τους και καταδυναστεύουν τους πολίτες, Αντίθετα, οι άξιοι υπάλληλοι πιστεύουν ότι οι τύποι υπάρχουν χάριν της ουσίας, όπως το τσόφλι του αβγού υπάρχει, για να προστατεύει το περιεχόμενό του. Κι όταν οι τύποι έρχονται σε αντίθεση προς την ουσία, τους θυσιάζουν ανενδοίαστα χάριν της τελευταίας. Στο όνομα των τύπων οι ανάξιοι προϊστάμενοι καταπιέζουν, τυραννούν και διώκουν απηνώς τους άξιους υφισταμένους τους. Έτσι, οι τύποι χρησιμοποιούνται ως καρμανιόλα για την καρατόμηση των άξιων υπαλλήλων.

Η τυπομανία ενός ανάξιου υπαλλήλου εκπορεύεται από κάποιο υποσυνείδητο σύμπλεγμα κατωτερότητάς του ή από τον υπολανθάνοντα σαδισμό του. Η τυπομανία δεν έχει καμιά σχέση με το δημόσιο συμφέρον, αν και οι τυπομανείς αρέσκονται να την εμφανίζουν είτε ως υπερβάλλοντα υπηρεσιακό ζήλο είτε ως υπερευσυνειδησία στην άσκηση καθηκόντων τους.

Η τυπομανία ευνοείται τα μέγιστα από την ανελαστικότητα και τις ατέλειες της κείμενης νομοθεσίας. Όταν καταρτίζεται ένα νομοσχέδιο, ο νομοθέτης, κατά κανόνα, καθορίζει λεπτομερειακά και την τηρητέα διαδικασία για την εξασφάλιση της ουσίας. Δηλαδή, η διαδικασία ράβεται στα μέτρα της ουσίας, σύμφωνα με το πνεύμα του νομοθέτη και τις κρατούσες συνθήκες κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου. Με την πάροδο, όμως, του χρόνου, λόγω μεταβολής των συνθηκών, η διαδικασία υποβαθμίζεται ποιοτικά, οπότε οι υπάλληλοι αντιμετωπίζουν το δίλημμα: να παραβλέψουν τους τύπους που επιβάλλονται από το νόμο ή να θυσιάσουν την ουσία που επιβάλλεται εκ των πραγμάτων; Στο δίλημμα αυτό οι άξιοι και οι ανάξιοι υπάλληλοι υιοθετούν αντιδιαμετρικές θέσεις. Οι πρώτοι θυσιάζουν τους τύπους, με το εύλογο επιχείρημα ότι οι τύποι υπάρχουν χάριν της ουσίας, και, άρα, ο επιδιωκόμενος σκοπός εξαγιάζει τα μέσα. Οι δεύτεροι γαντζώνονται στους τύπους και αδιαφορούν για την ουσία, η οποία είναι κρυμμένη στη ομίχλη των μεταβαλλόμενων συνθηκών, και, άρα, δεν δημιουργεί αδιάσειστες ποινικές ή πειθαρχικές ευθύνες για τους ίδιους.

Βλέπουμε ότι ο νομοθέτης αφήνει στην πρωτοβουλία των υπαλλήλων την επιδίωξη της ουσίας και επιβάλλει με αυστηρές διατάξεις την τήρηση των τύπων. Στην αντίθετη περίπτωση, οι υπάλληλοι θα είχαν ευθύνη για την παραμέληση της ουσίας και ελευθερία επιλογής της προσφορότερης διαδικασίας. Με τον τρόπο που θεσπίζονται σήμερα οι νόμοι, ο νομοθέτης γίνεται ακούσιος υπηρέτης της αναξιοκρατίας και τροφός της γραφειοκρατίας.

Η αναξιοκρατία ευθύνεται, επίσης, για την βραδύτητα και την λίμναση των διαδικασιών. Όταν οι υπάλληλοι είναι ανεπαρκείς για τις θέσεις που κατέχουν, είναι φυσικό επόμενο να λιμνάζουν οι εκκρεμείς υποθέσεις. Άλλωστε, οι ασυνείδητοι υπάλληλοι νοιάζονται περισσότερο για τις προσωπικές τους υποθέσεις παρά για τα προβλήματα των άλλων. Έτσι, αφήνουν την εκκρεμή αλληλογραφία να στοιβάζεται, μέχρι να βρεθεί κάποιο ευσυνείδητο κορόιδο να την διεκπεραιώσει. Πολλές φορές η συσσώρευση των εκκρεμών υποθέσεων είναι υποβολιμαία. Όταν ο υπάλληλος κάνει καλά και γρήγορα τη δουλειά του, εκπληρώνει απλώς το καθήκον του, και επομένως, ο πολίτης δεν τού χρωστάει καμιά υποχρέωση. Όταν, όμως, οι υποθέσεις λιμνάζουν και οι ενδιαφερόμενοι επείγονται (και πάντα οι Έλληνες είναι βιαστικοί), είναι πρόθυμοι να καταβάλουν στον αρμόδιο υπάλληλο το ανάλογο γρηγορόσημο , για να επισπεύσει, κατ’ εξαίρεση, την υπόθεσή τους. Έτσι, βγαίνουν και οι δύο ωφελημένοι: Ο μεν πολίτης, διότι έμαθε ένα ασφαλή τρόπο, να τελειώνει γρήγορα τις υποθέσεις του, χωρίς ταλαιπωρία και απώλεια πολύτιμου χρόνου. Ο δε υπάλληλος, διότι για

την ίδια εργασία, εισπράττει πρόσθετη αμοιβή από τον πελάτη του. Εκτός αυτού, ο υπάλληλος υποχρεώνει τον πολίτη, προσφέροντάς του αυτό που συνιστά νόμιμο δικαίωμά του.

Εάν, παρά ταύτα, ο πολίτης δεν είναι διατεθειμένος να λαδώσει τον ολιγωρούντα υπάλληλο, τότε αναγκάζεται να προσφύγει σε πλάγια μέσα, οπότε πέφτει στα δίχτυα της ρουσφετολογίας. Αναζητεί, λοιπόν, κατάλληλο πρόσωπο, το οποίο θα εκλιπαρήσει τον αρμόδιο υπάλληλο να εξυπηρετήσει (έστω και παράτυπα), τον ενδιαφερόμενο πολίτη.

Στην περίπτωση αυτή, ο υπάλληλος με την εξυπηρέτηση του πολίτη, υποχρεώνει ταυτόχρονα και τον μεσάζοντα, επιφυλασσόμενος να ζητήσει από αυτόν ανάλογο ρουσφέτι για λογαριασμό του.

Επομένως, η γραφειοκρατία είναι όχι μόνο γέννημα θρέμμα της αναξιοκρατίας, αλλά και μέσο καταδυνάστευσης των πολιτών.-

16. Το συγκεντρωτικό σύστημα διοικήσεως

Με τον όρο αυτό εννοούμε την άσκηση της κρατικής εξουσίας από την κεντρική Διοίκηση. Στο συγκεντρωτικό σύστημα όλες οι αρμοδιότητες ασκούνται από ένα μόνο κεντρικό κλιμάκιο, ενώ τα περιφερειακά κλιμάκια έχουν μόνο εκτελεστικό χαρακτήρα. Δεν αποφασίζουν για καμιά υπόθεση, ούτε ενεργούν με δική τους πρωτοβουλία. Όλα τα αιτήματα των πολιτών υποβάλλονται ιεραρχικά στο ανώτερο ιεραρχικό κλιμάκιο, το οποίο είναι το μόνο αρμόδιο να αποφασίζει. Ο ρόλος των ενδιάμεσων κλιμακίων είναι καθαρά διαβιβαστικός.

Οι αποφάσεις του Κέντρου ανακοινώνονται στους ενδιαφερόμενους πολίτες, μέσω των περιφερειακών κλιμακίων. Έτσι, κάθε αίτημα, από της υποβολής του μέχρι της ικανοποιήσεώς του, διατρέχει δυο φορές την ιεραρχία. Ήτοι μια φορά , όταν αυτό υποβάλλεται από τον ενδιαφερόμενο και μια φορά, όταν ανακοινώνεται η σχετική απόφαση της κεντρικής Διοίκησης.

Το συγκεντρωτικό σύστημα διοίκησης έχει ως πρότυπο λειτουργίας τον ανθρώπινο οργανισμό. Το κορυφαίο κλιμάκιο αντιστοιχεί στον εγκέφαλο. Τα ενδιάμεσα κλιμάκια αντιστοιχούν στο περιφερειακό νευρικό σύστημα και τα κατώτερα κλιμάκια στα άκρα και στις αισθήσεις. Το συγκεντρωτικό σύστημα είναι εφοδιασμένο με σχοινοτενείς λειτουργικές διαδικασίες, οι οποίες αρχίζουν και καταλήγουν στο ίδιο σημείο, περνώντας πάντοτε από το Κέντρο. Επομένως, η γραφειοκρατία είναι σύμφυτη στο συγκεντρωτικό σύστημα. Χωρίς αυτή, θα ήταν αδύνατη η λειτουργία του συστήματος. Η διόγκωση του κέντρου και η απίσχναση της περιφέρειας, δημιουργούν αναγκαίως ένα υδροκέφαλο σύστημα με άκρως γραφειοκρατική δομή και λειτουργία.

Η γραφειοκρατία πυροδοτείται με την επιμήκυνση των διαδικασιών, τη χρονοτριβή ή λίμναση των υποθέσεων και την τυπομανία των εκτελεστικών οργάνων. Κάθε υπόθεση διατρέχει αναγκαστικά δυο φορές όλη την κλίμακα της ιεραρχίας. Αν π.χ το σύστημα περιλαμβάνει 5 ιεραρχικά κλιμάκια, τότε χρειάζονται 4 έγγραφα, για να φθάσει η υπόθεση στην κορυφή της ιεραρχίας και ισάριθμα, για να επιστρέψει στην περιφέρεια. Δηλαδή απαιτούνται τουλάχιστον 8 έγγραφα για να διεκπεραιωθεί η υπόθεση αυτή. Και για να εκδοθεί το καθένα από αυτά, χρειάζεται ολόκληρη διαδικασία (πρωτόκολλο, αρχείο, σύνταξη, δακτυλογράφηση, υπογραφή και ταχυδρόμηση). Αν, μάλιστα, διαπιστωθεί ότι τα στοιχεία είναι ελλιπή για τη λήψη απόφασης, τότε, για κάθε συμπληρωματική πληροφορία, χρειάζονται οκτώ επιπλέον έγγραφα. Επίσης, όταν οι διαταγές της κεντρικής Διοίκησης προς τα κατώτερα κλιμάκια είναι ασαφείς ή ελλειπτικές, τότε πυροδοτείται πρόσθετη αλληλογραφία μεταξύ ανώτερων και κατώτερων κλιμακίων προς αποσαφήνιση του περιεχομένου των διαταγών.

Η χρονοτριβή των υποθέσεων είναι άμεση συνέπεια της επιμήκυνσης των διαδικασιών και της εμπλοκής πολλών προσώπων στην ίδια υπόθεση.

Το συγκεντρωτικό σύστημα είναι από τη φύση του χρονοβόρο και εξόχως γραφειοκρατικό.-

Αλλά και το κόστος χειρισμού μιας υπόθεσης στο συγκεντρωτικό σύστημα είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο, από ό,τι θα ήταν σε ένα αποκεντρωμένο σύστημα Διοίκησης.

Οι αποφάσεις, οι οποίες λαμβάνονται από την κεντρική Υπηρεσία υστερούν ποιοτικά για τους εξής λόγους:

Πρώτον, διότι το Κέντρο, μη έχοντας άμεση αντίληψη της πραγματικότητας, αγνοεί τις ειδικές συνθήκες, στις οποίες θα υλοποιηθούν οι λαμβανόμενες αποφάσεις. Έτσι, το Κέντρο ράβει κοστούμια, χωρίς μέτρα και πρόβα. Πέραν αυτού, τα πληροφοριακά στοιχεία, τα οποία τεκμηριώνουν τις εκδιδόμενες αποφάσεις, κατά τη διαδρομή τους από την περιφέρεια προς το Κέντρο, τροποποιούνται ή αλλοιώνονται από τα ενδιάμεσα κλιμάκια, πράγμα το οποίο αποβαίνει σε βάρος της αρτιότητας των εκδιδόμενων αντίστοιχων αποφάσεων.

Δεύτερον, διότι κάθε κλιμάκιο επαναλαμβάνει τα λάθη του αμέσως προηγούμενου, προσθέτοντας και τα δικά του. Έτσι, τα λάθη, κατά διαδρομή των υποθέσεων από την περιφέρεια προς το Κέντρο και τανάπαλι, αυξάνουν κατ’ αριθμητική πρόοδο. Και τα λάθη αυτά είναι επόμενο να αντανακλώνται σωρευτικά στις εκδιδόμενες αποφάσεις.

Η μεγαλύτερη χρονοτριβή και λίμναση των υποθέσεων παρατηρείται στην υδροκεφαλή του συστήματος. Εκεί οι υποθέσεις συσσωρεύονται και περιμένουν επί μήνες να κριθούν από τους αρμοδίους, οπότε αρχίζει η οδύσσεια των υπογραφών. Ειρήσθω εν παρόδω ότι σε κάθε υπόθεση εμπλέκονται τα εξής πρόσωπα: ο χειριστής της υπόθεσης, ο προϊστάμενος γραφείου, ο τμηματάρχης, ο διευθυντής, ο γενικός διευθυντής, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου και ο υπουργός. Επομένως, η κάθε υπόθεση χρειάζεται επτά υπογραφές για να τελειώσει. Ο χρόνος που απαιτείται για την κάθε υπογραφή είναι ανάλογος του βαθμού και της θέσεως του υπογράφοντος. Όσο ψηλότερα στην ιεραρχία ίσταται ο υπογράφων, τόσο δυσκολότερα βάζει την υπογραφή του. Την πρώτη υπογραφή βάζει ο συντάκτης του εγγράφου, αν και ενίοτε παραιτείται της υπογραφής του, για να παραμείνει ο αφανής ήρωας της υπόθεσης!

Δεύτερος κατά σειρά υπογράφει ο προϊστάμενος του γραφείου, εφόσον, εννοείται, συμφωνεί με το περιεχόμενο του εγγράφου. Τις περισσότερες, όμως, φορές διαφωνεί, είτε για να επιβεβαιώσει την εξουσία του έναντι του συντάκτη του εγγράφου, είτε γιατί διαπιστώνει κάποιες τυπικές παραλείψεις, είτε γιατί κάποιες λέξεις οι φράσεις δεν ηχούν καλά στα αυτιά του. Έτσι, το έγγραφο επιστρέφεται στον συντάκτη, για να ανασυνταχθεί, σύμφωνα με τις υποδείξεις ή τις ιδιοτροπίες του προϊσταμένου. Την τρίτη υπογραφή βάζει ο τμηματάρχης, αφού προηγουμένως προσθέσει στο έγγραφο τις δικές του πινελιές, για να ικανοποιήσει έτσι το αίσθημα υπεροχής του έναντι των υφισταμένων του. Κατόπιν έρχεται η σειρά του διευθυντή, ο οποίος χρωστάει τη θέση του στον ομοϊδεάτη ή συντοπίτη του υπουργό ή είναι εγκάθετος του κυβερνώντος Κόμματος, και υπό την ιδιότητά του αυτή μόνο παρέργως ασχολείται με τα υπηρεσιακά θέματα. Μετά έρχεται η σειρά του γενικού διευθυντή, ο οποίος είναι διαρκώς απασχολημένος. Έτσι τη Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή διεκπεραιώνει τα ρουσφέτια του υπουργού και τις ιδιωτικές του υποθέσεις. Την Πέμπτη συνεδριάζουν δύο επιτροπές υπό την προεδρία του και το Σαββατοκύριακο αναπαύεται ή διασκεδάζει. Μα τότε πότε υπογράφει; Απλούστατα, όταν δεν έχει τίποτε καλύτερο να κάνει! Μετά το γενικό διευθυντή, το έγγραφο φτάνει στον γενικό γραμματέα. Ο άνθρωπος πνίγεται στη δουλειά. Δεν του μένει χρόνος ούτε για κατούρημα! Τι να πρωτοκάνει; Τα ρουσφέτια του υπουργού του, των άλλων υπουργών, των βουλευτών του Κόμματός του ή τα δικά του; Τέλος, ύστερα από μαραθώνια πορεία ο φάκελος φτάνει στο γραφείο του υπουργού. Αλλά πού να βρεθεί ο υπουργός; Άλλοτε απουσιάζει σε περιοδεία, άλλοτε συμμετέχει στο υπουργικό συμβούλιο, άλλοτε παρίσταται στις συνεδριάσεις της Βουλής, άλλοτε δέχεται επισκέψεις και ακροάσεις πολιτών, υπαλλήλων και βουλευτών , άλλοτε καλεί σε σύσκεψη τους γενικούς διευθυντές και άλλοτε διαβάζει τον τύπο. Με τόσες ασχολίες πού να βρει το χρόνο και το κουράγιο να υπογράψει τους φακέλους που στοιβάζονται στο γραφείο του;

Βέβαια, αν τα έγγραφα αφορούν κομματικά στελέχη ή συντοπίτες του υπουργού ή πρόσωπα με ισχυρούς προστάτες, τότε ο γύρος των υπογραφών ολοκληρώνεται, ως δια μαγείας, αυθωρεί και παραχρήμα.

Το συγκεντρωτικό σύστημα ευνοεί ιδιαίτερα την ανάπτυξη της ρουσφετολογίας που αποτελεί την τροφό της αναξιοκρατίας. Αντί να πάει το Κράτος στον πολίτη, πηγαίνει ο πολίτης στο Κράτος. Κι όταν το Κράτος πλησιάζει τον πολίτη, τον πλησιάζει ως δυνάστης, κι όχι ως υπηρέτης. Ο πολίτης, για να ικανοποιήσει ένα νόμιμο αίτημά του, αναγκάζεται να κατέβει από το την επαρχία στην Πρωτεύουσα, για να βρει κάποιο μεσάζοντα ή για να λαδώσει τον αρμόδιο υπάλληλο ενώ το αίτημά του θα μπορούσε να ικανοποιηθεί, χωρίς σπατάλη χρόνου και χρήματος, από την αρμόδια Υπηρεσία του τόπου διαμονής του.

17. Πως θα παταχθεί η γραφειοκρατία

Κατά το παρελθόν έγιναν πολλές προσπάθειες για την πάταξη της γραφειοκρατίας, αλλά αυτές είχαν αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Αντί, δηλαδή, να περιορίσουν τη γραφειοκρατία την επέτειναν ακόμα περισσότερο. Όλα τα μέτρα, τα οποία έχουν ληφθεί κατά της γραφειοκρατίας δεν τελεσφόρησαν, είτε διότι αυτά αποτελούσαν ακατάλληλη συνταγή για τη συγκεκριμένη ασθένεια, είτε διότι εκείνοι που επωμίστηκαν την εφαρμογή τους, ήσαν τσιράκια ή γενίτσαροι της γραφειοκρατίας.

Η γραφειοκρατία δεν φοβάται τους γραφειοκράτες, όπως η κοπριά δεν φοβάται τα σκουλήκια, αφού αυτή τα συντηρεί και τα προστατεύει. Οι γραφειοκράτες χρωστούν την ύπαρξή τους στην γραφειοκρατία και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να κόψουν με τα ίδια τους τα χέρια το δέντρο, στο οποίο έχουν χτίσει τη φωλιά τους.

Ας μην τρέφουμε ψευδαισθήσεις, η γραφειοκρατία δεν πατάσσεται με εγκύκλιες διαταγές, με διακηρύξεις και με παραινέσεις. Όπως η φωτιά δεν σβήνει με λάδι, έτσι και η γραφειοκρατία δεν εξαλείφεται με γραφειοκρατικά μέσα. Όταν τα χαρτιά βομβαρδίζονται με χαρτιά, η γραφειοκρατία βγαίνει πάντα ενισχυμένη.

Για να απαλλαγούμε οριστικά από το καρκίνωμα της γραφειοκρατίας, δεν υπάρχει αποτελεσματικότερος τρόπος από το να εξαλείψουμε τις αιτίες της. Για να ξηραθεί το δέντρο της γραφειοκρατίας, θα πρέπει να νεκρώσουμε τις ρίζες του, κι όχι απλώς να μαδήσουμε τα φύλλα του. Η Λερναία Ύδρα της γραφειοκρατίας δεν πεθαίνει με αποκεφαλισμό, αλλά με τον αποκλεισμό της από τις πηγές τροφοδοσίας της.

Για την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας προτείνονται ως τα πλέον κατάλληλα τα εξής μέτρα:

α). Η αποκέντρωση της εξουσίας.

β). Η εκχώρηση αρμοδιοτήτων.

γ). Η μηχανογράφηση και η χρήση του διαδικτύου.

δ). Η πάταξη της αναξιοκρατίας.

ε). Η διαπαιδαγώγηση του λαού.

ς). Η τηλεφωνική και η διαδικτυακή εξυπηρέτηση των πολιτών.

ζ). Η αναθεώρηση των διαδικασιών.

Τα προτεινόμενα μέτρα αναλύονται στις επόμενες παραγράφους:

18. Η αποκέντρωση της εξουσίας

Η αποκέντρωση της εξουσίας αποτελεί αναμφισβήτητα το πιο δραστικό μέσο για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας. Και τούτο, διότι:

•Το Κράτος πλησιάζει τον πολίτη ως υπηρέτης, κι όχι ως δυνάστης.
•Ο πολίτης εκπληρώνει της υποχρεώσεις του και ασκεί τα δικαιώματά του, χωρίς ταλαιπωρία και απώλεια πολύτιμου χρόνου.
•Σμικρύνεται το μήκος και συντέμνεται η διάρκεια των διαδικασιών, προς όφελος και του πολίτη και του Δημοσίου.
•Περιορίζεται στο ελάχιστο ο όγκος της αλληλογραφίας μεταξύ Κέντρου και περιφέρειας.
•Λιγοστεύουν σημαντικά τα λάθη, λόγω της μικρής διαδρομής των πληροφοριακών στοιχείων.
•Οι πληροφορίες είναι αυθεντικές και αντανακλούν με ενάργεια την πραγματικότητα.
•Ο λαμβανόμενες αποφάσεις είναι εύστοχες και εκπληρώνουν άριστα το σκοπό τους.
•Ο σκοπός εκάστης διαδικασίας είναι ορατός και ευδιάκριτος και, ως εκ τούτου, διατηρείται η δυναμική συσχέτιση μεταξύ αυτού και της διαδικασίας.
•Εξασφαλίζεται η ελαστικότητα των διαδικασιών, δεδομένου ότι οι μεταβολές των συνθηκών γίνονται αμέσως αντιληπτές από τα αρμόδια όργανα.
•Οι διάφορες υποθέσεις δεν συσσωρεύονται ούτε λιμνάζουν στα ανώτατα κλιμάκια της ιεραρχίας.
•Περιορίζεται η ρουσφετολογία, η οποία αποτελεί την τροφό της αναξιοκρατίας και της διαφθοράς στο Δημόσιο.
•Μειώνεται το κόστος εφαρμογής των διαδικασιών, με αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγικότητας των δημόσιων Υπηρεσιών.
Μολονότι η αποκέντρωση παρουσιάζει τα παραπάνω πλεονεκτήματα, εντούτοις αυτή δεν έγινε στο βαθμό και στην έκταση που έπρεπε.

Για να απαλλάξουμε το Δημόσιο από την γάγγραινα της γραφειοκρατίας, είναι αναγκαίο να προχωρήσουμε στην ολοκληρωτική αποκέντρωση των δημόσιων Υπηρεσιών. Θα πρέπει, επίσης, η αποκέντρωση να είναι ουσιαστική και ορθολογική, για να επιφέρει τα παραπάνω αντιγραφειοκρατικά αποτελέσματα. Διότι αλλιώς, αντί της αποκέντρωσης των Υπηρεσιών, θα έχουμε πραγματοποιήσει απλώς την αποκέντρωση της γραφειοκρατίας!

19. Η εκχώρηση αρμοδιοτήτων

Όπως αναφέρθηκε στην παράγραφο 16, για την περάτωση μιας υπόθεσης από το ανώτατο υπηρεσιακό κλιμάκιο, απαιτούνται μέχρι και επτά υπογραφές. Για να μειωθεί ο αριθμός των προσώπων που εμπλέκονται στο χειρισμό μιας υπόθεσης, είναι αναγκαίο να γίνει μεταβίβαση αρμοδιοτήτων, από τις ανώτερες στις κατώτερες θέσεις εκάστου κλιμακίου. Η μεταβίβαση αυτή πρέπει να συντελεστεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε κάθε υπόθεση να διεκπεραιώνεται με δύο το πολύ υπογραφές, ήτοι την υπογραφή του χειριστή της υπόθεσης και την υπογραφή του προϊσταμένου του ελεγκτή. Οι πολλές υπογραφές δεν υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, αλλά μόνο τους γραφειοκράτες. Άλλωστε, όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει!

20. Η μηχανογράφηση και η χρήση του διαδικτύου

Η μηχανογράφηση των διαδικασιών και η διαδυκτιακή εξυπηρέτηση των πολιτών αποτελούν τα δραστικότερα μέσα καταπολέμησης της γραφειοκρατίας, διότι έτσι:

•Περιορίζεται στο ελάχιστο η διάρκεια των διαδικασιών προς όφελος και των πολιτών και των δημόσιων Υπηρεσιών.
•Επιτυγχάνεται η επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων σε ποικίλους συνδυασμούς και σε χρόνο μηδέν.
•Εξοικονομείται ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί επωφελέστερα σε άλλους τομείς του Δημοσίου.
•Μειώνεται το κόστος περαίωσης των διαδικασιών και αυξάνεται η παραγωγικότητα την δημόσιων Υπηρεσιών.
•Αποφεύγεται η ταλαιπωρία και η εκμετάλλευση των πολιτών από τους γραφειοκράτες και τους μεσάζοντες.
•Περιορίζονται στο ελάχιστο τα ανθρώπινα λάθη και αντικειμενικοποιούνται τα κριτήρια των φορέων της εξουσίας.
•Εξασφαλίζεται η αρτιότητα και η αποτελεσματικότητα των λαμβανόμενων αποφάσεων.
Για να επιταχυνθεί η χρήση του διαδικτύου σε όλες τις συναλλαγές μεταξύ

Κράτους και πολιτών, είναι απαραίτητο να αρθούν όλα τα νομικά κωλύματα δια τροποποιήσεως της κείμενης νομοθεσίας, και να δημιουργηθεί στο Δημόσιο η κατάλληλη υποδομή σε μέσα και ειδικευμένο προσωπικό. Μόνο έτσι

η γραφειοκρατία θα αποτελέσει θλιβερό παρελθόν.

21. Πάταξη της αναξιοκρατίας

Με την πάταξη της αναξιοκρατίας, η γραφειοκρατία θα δεχθεί καίριο πλήγμα. Και τούτο, διότι:

•Οι διαδικασίες θα είναι διαρκώς εναρμονισμένες προς τον τεταγμένο σκοπό τους.
•Οι υπάλληλοι θα δίνουν αξία στη θέση τους και δεν θα παίρνουν αξία από αυτή.
•Ο όγκος της αλληλογραφίας μεταξύ των Υπηρεσιών θα περιοριστεί σημαντικά.
•Τα ανώτατα υπηρεσιακά κλιμάκια θα πάψουν να είναι κρουνοί γραφειοκρατίας.
•Θα εκλείψει η ευθυνοφοβία και η τυπομανία των υπαλλήλων που κρύβονται πίσω από τα χάρτινα τείχη της γραφειοκρατίας.
•Οι τύποι θα παραβλέπονται χάριν της ουσίας, κι όχι η ουσία χάριν των τύπων.
•Οι διαδικασίες θα βρίσκονται σε διαρκή δυναμική συσχέτιση προς τον σκοπό τους και τις μεταβαλλόμενες συνθήκες.
•Οι υπάλληλοι θα γίνουν υπηρέτες του λαού, κι όχι δυνάστες και εκμεταλλευτές του.
•Τα έδαφος θα είναι ακατάλληλο για την ευδοκίμηση της ρουσφετολογίας.
Η ολοσχερής εξάλειψη της αναξιοκρατία αποτελεί δύσκολο εγχείρημα, διότι αυτή είναι άρρηκτα συνυφασμένη με τον κομματισμό, το νεποτισμό, τον τοπικισμό και τον αριβισμό των δημόσιων οργάνων.

22. Η διαπαιδαγώγηση του λαού

Με τη σωστή διαπαιδαγώγησή του ο πολίτης:

•Θα μάθει της όρους του κοινωνικού συμβολαίου, με τους οποίους καθίσταται ενεργό μέλος της κοινωνίας.
•Θα συνειδητοποιήσει ότι αυτός είναι ο εργοδότης των υπαλλήλων και όχι ο υπηρέτης τους.
•Θα αντιληφθεί ότι δεν είναι υποκείμενο μόνο υποχρεώσεων, αλλά και δικαιωμάτων.
•Θα διδαχθεί πώς θα ασκεί τα δικαιώματά του, χωρίς να γίνεται υποχείριο ή θύμα των δημόσιων οργάνων.
•Θα μάθει να επικοινωνεί αυτοπροσώπως με της δημόσιους φορείς, κι όχι μέσω τρίτων.
•Θα συνειδητοποιήσει ότι το ρουσφέτι και το γρηγορόσημο πολλαπλασιάζουν την γραφειοκρατία προς όφελος των γραφειοκρατών.
Για να καρποφορήσει, όμως, η διαπαιδαγώγηση του λαού, θα πρέπει να γίνεται εξ απαλών ονύχων. Είναι επιτακτική ανάγκη να καθιερωθεί στα σχολεία ειδικό μάθημα με αντικείμενο τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του πολίτη από τη γέννησή του μέχρι τελευτής του βίου του. Η σωστή διαπαιδαγώγηση του λαού δεν παρέχει έδαφος για την ευδοκίμηση της γραφειοκρατίας και της αναξιοκρατίας.

23. Η τηλεφωνική και η διαδικτυακή εξυπηρέτηση των πολιτών

Μεταξύ Κράτους και πολίτη παρεμβάλλεται πάντοτε κάποια φυσική απόσταση, οποία είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο πιο συγκεντρωτικό είναι το σύστημα Διοίκησης. Την απόσταση αυτή είναι αναγκασμένος να διανύει ο πολίτης, κάθε φορά που θέλει να επικοινωνήσει με το Κράτος για κάποια υπόθεσή του. Η αυτοπρόσωπη προσέλευση του πολίτη στην αρμόδια Υπηρεσία συνεπάγεται ταλαιπωρία, δαπάνες και απώλεια παραγωγικού χρόνου γι’ αυτόν. Με τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.) το Κράτος ήλθε μεν πιο κοντά στους πολίτες, αλλά η γραφειοκρατία δεν περιορίστηκε. Απλώς αποκεντρώθηκε. Για να μηδενιστεί απόσταση που χωρίζει το Κράτος από τον πολίτη, είναι ανάγκη να καθιερωθεί η τηλεφωνική, ταχυδρομική και διαδικτυακή εξυπηρέτηση των πολιτών. Με τον τρόπο αυτό τα αιτήματα των πολιτών θα ικανοποιούνται και οι υποχρεώσεις τους θα εκπληρώνονται, χωρίς οι ίδιοι να μετακινούνται από τον τόπο διαμονής ή εργασίας τους.

Αυτό το είδος εξυπηρέτησης των πολιτών εφαρμόζεται ήδη με μεγάλη επιτυχία σε όλες τις προηγμένες χώρες, ενώ στη χώρα μας βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα. Με τη γενίκευσή της, η γραφειοκρατία θα χάσει το ισχυρότερο οχυρό της.-

24. Η αναθεώρηση των διαδικασιών

Είναι κοινή η διαπίστωση ότι το Δημόσιο είναι φορτωμένο με πολλές άσκοπες, περιττές, αναχρονιστικές, αποστεωμένες και άκαμπτες διαδικασίες, οι οποίες δυσχεραίνουν τη λειτουργία του Κράτους και ταλαιπωρούν τους πολίτες. Για να εντοπίσουμε τις γραφειοκρατικές διαδικασίες, θα πρέπει να υποβάλουμε σε αναθεώρηση όλες τις ισχύουσες σήμερα διαδικασίες, προκειμένου να διαπιστωθεί ποιες από αυτές έχουν παρεκκλίνει ή ξεκόψει από τον αρχικό σκοπό τους.

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος καταπολέμησης της γραφειοκρατίας είναι, χωρίς άλλο, η αποκατάσταση της δυναμικής συσχέτισης μεταξύ σκοπού, μορφής και ειδικών συνθηκών εκάστης διαδικασίας. Και οι μεν άσκοπες διαδικασίες πρέπει να καταργούνται αμέσως, οι δε ακατάλληλες να εναρμονίζονται απόλυτα προς τον ταγμένο σκοπό τους. Για να εξασφαλιστεί η διαρκής δυναμική συσχέτιση μεταξύ σκοπού και διαδικασίας, θα πρέπει οι σχετικές διατάξεις που την καθορίζουν να έχουν εξαιρετική ελαστικότητα προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Κατά συνέπεια, ο νομοθέτης θα πρέπει να περιγράφει με σαφήνεια και πληρότητα το σκοπό της διαδικασίας και με ελαστικότητα τις διατυπώσεις που οδηγούν σ’ αυτόν. Για να έχουν, δε, πάντοτε προ οφθαλμών το σκοπό και τις συνθήκες εκάστης διαδικασίας εκείνοι που είναι εντεταλμένοι να τις εφαρμόζουν, θα πρέπει σε κάθε νόμο, διάταγμα ή απόφαση να τίθεται ως πρώτο άρθρο ο σκοπός της επιβαλλόμενης διαδικασίας, ως δεύτερο άρθρο, οι ειδικές συνθήκες που επικρατούν κατά τον χρόνο θέσπισή της και ως ακροτελεύτιο άρθρο η προθεσμία, μετά την εκπνοή της οποίας θα είναι υποχρεωτική η αναθεώρηση της διαδικασίας. Κατά την αναθεώρηση, θα ελέγχεται αν εξακολουθεί να διατηρείται η δυναμική συσχέτιση μεταξύ σκοπού, μορφής και ειδικών συνθηκών της διαδικασίας, οπότε θα αποφασίζεται αν πρέπει να καταργηθεί ή να τροποποιηθεί ανάλογα και η διαδικασία. -

«ΕΝ ΤΗ ΕΝΩΣΕΙ Η ΙΣΧΥΣ», ΕΛΛΗΝΕΣ Μήνυμα «εις Νέωτα» δηλαδή εις το επερχόμενον Έτος

2011-04-12T00:29:00.000-07:00

Του Αντωνίου Α. Αντωνάκου
Καθηγητού - Φιλολόγου
Ιστορικού - Συγγραφέως

Ενώ οι Έλληνες έχουν καταντήσει, λόγω «τρώει-κας», η οποία τρώει συνεχώς ο,τιδήποτε απέμεινε στον ελληνικό λαό, να τρώνε με την σειρά τους όσα πετάνε στο παζάρι, κάποιοι άλλοι κάνοντας παζάρια για δικό τους λογαριασμό, ασχολούνται με bazaar πωλήσεως ελληνικής γης και ελληνικού πλούτου.
Ζούμε πραγματικά ιστορικές στιγμές, εφ’ όσον διαπιστώνουμε ότι οι πυλώνες πάνω στους οποίους στηριζόταν το έθνος μας σιγά σιγά και μεθοδικά ένας ένας αποκόπτονται. Η ιστορία διαστρεβλώνεται και παραποιείται, η γλώσσα μας καταστρέφεται και αλλοιώνεται, ο πολιτισμός μάς αφήνει αδιάφορους και τόσα άλλα. Και μέσα σε αυτά δεν έχουμε καταλάβει ότι η τακτική των εκάστοτε κοσμοεξουσιαστών είναι το divide et impera (διαίρει και βασίλευε).
Πράγματι, αν δώσουμε λίγη περισσότερη προσοχή, θα διαπιστώσουμε ότι το ελληνικόν έθνος έχει χωρισθεί σε ποικίλες μικροομάδες. Όλοι μαλώνουν μεταξύ τους. Για τα ποδοσφαιρικά για τα πολιτικά για τα εργασιακά, για τα συντεχνιακά κ.λπ. Μαλώνουν οι Ολυμπιακοί με τους Παναθηναϊκούς, οι βόρειοι με τους νότιους, οι δεξιοί με τους αριστερούς, οι δημόσιοι υπάλληλοι με τους ιδιωτικούς... Και η δουλειά πάει λέγοντας.
Όσοι φροντίζουν να κρατούν ζεστή αυτή την διαμάχη γνωρίζουν καλά ότι το αντίθετο του divide et impera (διαίρει και βασίλευε) είναι το «εν τη ενώσει η ισχύς». Και πράγματι... ΟΠΟΤΕ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΗΜΑΣΤΑΝ ΕΝΩΜΕΝΟΙ ΜΕΓΑΛΟΥΡΓΗΣΑΜΕ.
Οι κοσμοεξουσιαστές είναι γνωστόν ότι απεχθάνονται την έννοια του έθνους για τους λαούς που εξουσιάζουν. Έτσι, εφαρμόζοντας την Θουκυδίδειον γραφήν «και την ειωθυίαν αξίωσιν των ονομάτων ες τα έργα αντήλαξαν τη δικαιώσει», η οποία ελευθέρως ερμηνευομένη αποδίδεται «για να δικαιολογούν τις πράξεις τους άλλαζαν ακόμη και την σημασία των λέξεων», άλλαξαν κι αυτοί, με την σειρά τους, την σημασία κάποιων λέξεων, όπως «εθνικόφρων», που είναι «ο φρονών εθνικώς» η «εθνικισμός», που, κατά τον πατέρα της Δημοκρατίας Αλέξανδρο Παπαναστασίου, επιδιώκει «την σύμπτωσιν εθνικών και κρατικών ορίων», αντιδιαστέλοντάς τον μάλιστα προς τον ιμπεριαλισμό, ο οποίος «θέλει επέκτασιν των ορίων πέρα από τα εθνικά». Έτσι έδωσαν σε αυτούς τους όρους άλλη σημασία για να βάλουν απέναντι τους εθνικόφρονες πατριώτες.
Ίσως δεν είναι άμοιρη της αλλαγής τού ορισμού του εθνικισμού από την έννοια που προσδιόριζε ο Παπαναστασίου, «της συμπτώσεως, δηλαδή, εθνικών και κρατικών ορίων» και η εγκατάλειψη των ελληνικών πληθυσμών στις λεγόμενες αλύτρωτες περιοχές, όπου κάποιοι, αφού εγκατέλειψαν τους Έλληνες κατοίκους στην μοίρα τους και στα αρπακτικά νύχια των ανθελλήνων πρακτόρων των περιοχών αυτών, υιοθέτησαν ανερυθρίαστα το αντεθνικώτατον «δεν διεκδικούμε τίποτα», ενώ παράλληλα τα ΜΜΕ τους ανεδείκνυαν σε «εθνάρχες» ή «υπερπατριώτες».
Το προοδευτικά «εθνικιστικό», σύνθημα «η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες», εξαντλήθηκε σε κάποιες «εθνικιστικές» κορώνες, εξελισσόμενες σε ζεϊμπεκιές. Διότι, είναι γεγονός ότι η Ελλάδα δεν ανήκει πλέον στους Έλληνες αλλά στους κάθε είδους αλλοδαπούς λαθρομετανάστες, στην τρόϊκα που μας επέβαλαν και στους διεθνείς τοκογλύφους που εκπροσωπεί, στους πρακτορίσκους των ξένων μυστικών υπηρεσιών, που αλωνίζουν στο έδαφός της, και στα εξαρτημένα φερέφωνά τους, τους «πασίγνωστους γνωστούς», τους οποίους γνωρίζουν αλλά αδιαφορούν και των οποίων οι κοσμοεξουσιαστές άλλαξαν κι αυτών το όνομα, ονομάζοντάς τους πλέον ... «γνωστούς αγνώστους».
Ενώ λοιπόν η Ελλάς ήταν ένα ευνομούμενο κράτος, μετεβλήθη σε ένα αναρχούμενο κράτος. Πραγματικά στο «ΝεοΕλλαδιστάν» του 21ου αιώνος, κυριαρχεί η αναρχία, και μάλιστα η «νόμιμος» τοιαύτη.
Το «ΝΟΜΙΜΟΝ» αποτελεί ιδιότητα του κράτους, εκφραζομένη δια των νόμων και προϋποθέτουσα την πιστή τήρησή τους τόσον από τους πολίτες, όσον και από τους πολιτικούς ταγούς. Όμως η λέξη «ΝΟΜΙΜΟΝ» διαβάζεται το ίδιο και από τις δύο πλευρές, πράγμα που σημαίνει ότι ο καθένας ερμηνεύει τους νόμους όπως θέλει, καθώς και ότι υπάρχουν πάντοτε, μέσα από τις ασάφειες που σκοπίμως αφήνονται κατά την ψήφισή τους, κάποια «παραθυράκια», μέσα από τα οποία καταλαβαίνουμε ότι οι νόμοι δημιουργούνται για να ξεχωρίσουν τους υπουργούς από τους κατ’ όνομα «πολίτες». Και λέω κατ’ όνομα, διότι οι Έλληνες μόνο πολίτες δεν είναι, μιας και ο τίτλος «υπήκοοι», ο οποίος αναγράφεται ευκρινώς στις ταυτότητές τους, τους έχει αναδείξει σε υπάκουα άβουλα πλάσματα μιας σάπιας κοινωνίας και μιας ακόμα πιο σάπιας ηγεσίας.
Θα αναφέρω μερικά παραδείγματα: Για ένα μικρό χρέος π.χ. προς την Εφορία ένα αδύναμο άτομο καταλήγει πάντοτε στην φυλακή, ενώ για μία μεγάλη κλοπή δημοσίου χρήματος, από έναν πολιτικό η υπουργό, σε ελάχιστα χρόνια υπάρχει παραγραφή. Έτσι είναι, λένε, η κοινωνία... Όπως, όταν εγκλωβισθεί ένα κοπάδι ψαριών μέσα στα δίχτυα, τα μεγάλα ψάρια, οι καρχαρίες τα κόβουν και ξεφεύγουν μαζί με όσα μικρότερα ψάρια βρίσκονται κοντά τους, ενώ τα μικρά ψαράκια αιχμαλωτίζονται πάντοτε... Δύο μέτρα, λοιπόν, και δύο σταθμά.
Οι «μίζες» και το «λάδωμα» για να κινηθεί η (κρατική) μηχανή ανέρχονται, αναλόγως του είδους, σε υπέρογκα, υπερβαίνοντα κάθε φαντασία ποσά. Βεβαίως, και αυτών των «ειδικών» εννοιών η σημασία έχει επίσης αλλάξει, όπως και το όνομα, αποκτώντας νομιμοφανή επίφαση, εφ’ όσον έχει μετονομασθεί σε «νόμιμες προμήθειες». Ποιος, όμως, έδωσε το δικαίωμα να λάβει κάποιος χρηματική προμήθεια «νομίμως» για τον εαυτό του, διαχειριζόμενος χρήματα που δεν του ανήκουν; Εννοώ, ότι αν οι κύριοι αυτοί διεχειρίζοντο δικά τους χρήματα με γεια τους με χαρά τους να πάρουν όση προμήθεια θέλουν. Όταν όμως διαχειρίζονται χρήματα του ελληνικού λαού, τότε τα χρήματα της προμήθειας πρέπει να τα πάρει αντισταθμιστικά ο ελληνικός λαός! Οι υπουργοί έχουν τον μισθό τους, που, δόξα τω Θεώ, κάποιοι φρόντισαν να είναι παχυλός...
Ο απλός κόσμος, βεβαίως, δικαίως διαμαρτύρεται ότι δεν έχει χρήματα για τις βασικές του ανάγκες. Οι πετσοκομμένοι μισθοί όσων ακόμη εργάζονται, με την ακρίβεια, τα δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες, έχουν εξαντληθεί μέσα σε 15 ημέρες... Και μετά, ξανά δανεικά για τις υπόλοιπες δέκα πέντε. Οι πλουτοπαραγωγικές πηγές της χώρας μας δεν αξιοποιούνται υπέρ των πολιτών αλλά αποτελούν αντικείμενο πολιτικής και όχι εθνικής διαπραγματεύσεως με τους κοσμοεξουσιαστές.
Το υπ’ αριθμόν «1» εθνικό πρόβλημα, η υπογεννητικότητα, χλευάζεται και αγνοείται προκλητικά από την πολιτεία, εφ’ όσον δεν επιδοτείται και δεν υποστηρίζεται χρηματικά η νέα ελληνική οικογένεια, ούτως ώστε να μπορέσει να αποκτήσει παιδιά, τα μέλη της δεν βρίσκουν τις περισσότερες φορές δουλειά, ενώ, αντιθέτως, οι παιδικοί σταθμοί στην πλειοψηφία τους διευκολύνουν περισσότερο τις αλλοδαπές λαθρομετανάστριες μητέρες από τις ελληνίδες, δεχόμενες τα παιδιά εκείνων.
Η ανασφάλεια που υπάρχει στον κόσμο είναι φοβερή. Οι κλοπές, οι επιθέσεις, είναι καθημερινό φαινόμενο, παρουσιάζοντας την αλήθεια γυμνή εμπρός στα μάτια των πολιτών, οι οποίοι αισθανόμενοι ανυπεράσπιστοι απειλούν να πάρουν τον νόμο στα χέρια τους. Τι να κάνουν οι λίγοι εναπομείναντες ευσυνείδητοι αστυνομικοί, όταν βλέπουν την πλειοψηφία των συναδέλφων τους να είναι αποσπασμένη σε πολιτικούς, σε μεγαλόσχημους δημοσιογράφους, σε οικονομικούς και εμπορικούς παράγοντες, σε ξένες πρεσβείες κ.λπ.
Έτσι, ενώ όλοι ψάχνουμε για «νομαρχία», όπως αναφέρει η «Ελληνική Νομαρχία» παρά του Ανωνύμου του Έλληνος, ενώ όλοι ψάχνουμε για μία πολιτεία όπου θα άρχει ο νόμος, βρισκόμαστε σε μία συνεχή αναρχία. Και «αναρχίας δε μείζον ουκ έστι κακόν», όπως γράφει και ο μεγάλος μας τραγικός και «ηθοποιός» (=ποιών ήθος) Σοφοκλής στην «Αντιγόνη» στ. 672. Συνεχίζει μάλιστα προφητικά ότι αυτή είναι που καταστρέφει τις πόλεις και κάνει ανάστατους τους οίκους: «αύτη πόλεις όλλυσιν, ήδ’ αναστάτους οίκους τίθησιν, ήδε συμμάχου δορός τροπάς καταρρήγνυσι».
Κρούουμε λοιπόν τον κώδωνα του κινδύνου. Ένα νέο έτος έρχεται. Το πλοίο της Ελλάδος, όμως, το έχει καταλάβει με ανταρσία το κάθε είδους πλήρωμα που υπάρχει σε αυτό! Ο καπετάνιος και οι αξιωματικοί δεν μπορούν να το ελέγξουν. Και κυρίως δεν μπορούν να βρουν την κατεύθυνση και τον προορισμό, να χαράξουν την πορεία για να σωθούν! Η πυξίδα (του μεγαλείου και της συνέχειας) έχει χαθεί! Παλεύει στα κύματα του ωκεανού ανερμάτιστο!
Πρέπει γρήγορα ο πλοίαρχος με τους αξιωματικούς να ξαναβρούν την πυξίδα! Να καταστείλουν την ανταρσία. Να χαράξουν πορεία και προορισμό! Για να βοηθήσει πάλι ο θεός και να φυσήξει πάλι ο άνεμος της αισιοδοξίας! Γιατί να ξέρουν οι κυβερνήτες πως όταν το πλοίο δεν ξέρει που πάει, κανένας άνεμος δεν είναι ούριος!

Η ΚΑΤΑΡΑ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ

2011-04-12T00:26:00.000-07:00

Του Αντωνίου Α. Αντωνάκου
Καθηγητού - Φιλολόγου
Ιστορικού – Συγγραφέως

Αυτή η γλώσσα, λοιπόν, που δεν μπόρεσαν να την αλλάξουν οι ορδές των βαρβάρων κατακτητών, έχει αρχίσει και συνεχίζει σταθερά να καταστρέφεται από κάποιους ελληνοφώνους (!) κατοίκους του Ελλαδικού (και όχι μόνον) χώρου, κατέχοντες αξιώματα.
Δυστυχώς όμως αυτή είναι η κατάρα της φυλής. Κι αυτό το είχαν επισημάνει και άλλοι αρχαίοι μας πρόγονοι. Ο Παυσανίας («Graeciae Descriptio» 9,36,5,1-2) γράφει: «Έλληνες δε άρα εισί δεινοί τα υπερόρια εν θαύματι τίθεσθαι μείζονι η τα οικεία.» (Οι Έλληνες είναι φοβεροί στο να θαυμάζουν περισσότερο αυτά που υπάρχουν στις ξένες χώρες παρά στην δική τους.)
Κάτι παρόμοιο επισημαίνει και ο Πίνδαρος στο έργο του «Πύθια» (Ωδή Γ , 21-22). «έστι δε φύλον εν ανθρώποισι ματαιότατον, όστις αισχύνων επιχώρια παπταίνει τα πόρσω...» (Υπάρχει ένα φύλο ανθρώπινο πολύ αστόχαστο, που χωρίς ντροπή περιφρονεί όσα έχει στην πατρίδα του και στρέφει το μάτι του στα μακρυνά.)
Ο Δημοσθένης ακόμα είχε επίσης πει για τους Αθηναίους ότι «δια ραθυμίαν η μαλακίαν εγκαταλείπειν τα τε των προγόνων έργα και τα συμφέροντα της πατρίδος.» (Δημοσθένους λόγοι: In epistulam Rhilippi, 22, 7-9)

Αλλά και ο μεγάλος μας ποιητής Νίκος Γκάτσος στο έργο του «Ο ικανοποιημένος κυριούλης»( εκδ. Πατάκη, σελ. 608) είχε εξ άλλου προβλέψει ότι:

« Πολύ δεν θέλει ο Έλληνας
να χάση την λαλιά του
και να γινή μισέλληνας
από την αμυαλιά του ».

Σήμερα έχει συμβή μία σειρά από γεγονότα, τα οποία κατεδεικνύουν ότι κάποιοι εργάζονται μεθοδικά για την καταστροφή της ελληνικής γλώσσης, και έχουν ήδη θέσει τα σχέδιά τους σε εφαρμογή.
Παίζουν ένα συνεχές και δόλιο παιχνίδι εις βάρος της. Φαίνεται πως οι δολιοφθορείς δεν κατάλαβαν τίποτε από την ιστορία της ... Ούτε και από όσα συμβούλευε ο Γκάτσος μέσα από κάποιους άλλους στίχους του:

« Είπα τόσα κι άλλα τόσα
ένα ακόμα θα σας πω:
Όποιος παίζει με την γλώσσα,
πνίγεται στον Ασωπό.

Είναι σαν τον παπαγάλο,
που άμα αρχίσει να μιλά,
λέει το ένα, λέει το άλλο
και βλακείες μας πουλά... »

[ Σχόλιο για την γλώσσα, εκδ. Πατάκη, σελ. 614 ]

Έτσι κι εμείς, οι φυσικοί κληρονόμοι της μοναδικής συμπαντικής γλώσσης Έλληνες, σήμερα, παπαγαλίζοντας πράγματα που δεν κατέχουμε, γιατί είναι ξένα προς εμάς, φθάσαμε στο σημείο να πουλάμε ασυνάρτητες «βλακείες », όπως προφητικά μας αναφέρει το ποίημα.
Δεχθήκαμε ελλαδικές συμμετοχές στον διαγωνισμό τραγουδιού της Ευροψίας (ελλαδιστί Eurovision) από το «S’ AGAPO» μέχρι τα τραγούδια με τους ελληνικώτατους τίτλους «Shake it» του «Sakis», «My number one» και «Evetything Ι have» της Άννας Βίσση, με μεγάλη ελληνική υπερηφάνεια !!!
Και τι περιμέναμε, όμως, από μία συμμετοχή που δεν ήταν ελληνική αλλά ελλαδική; Τι περιμέναμε λοιπόν; Να φθάσουμε σε μια σπουδαία κορυφή; Μα στην περίπτωση αποδόσεως υψίστης τιμής, γνωρίζουμε την ιστορία του Ολυμπιονίκη Διαγόρα, ο οποίος άκουσε να του λέη ένας θεατής, όταν τον σήκωσαν στα χέρια οι επίσης ολυμπιονίκες γιοι του την φράση: «Κάτθανε Διαγόρα, ουκ ες Όλυμπον αναβήσει». Εδώ λοιπόν, που δεν υπήρχε ελληνικός στίχος (δηλαδή ελληνική γλώσσα), τι άλλο θα φώναζαν οι Έλληνες (όχι οι Ελλαδίτες) από το «ουκ ες Όλυμπον Άννα Βίσση».
Ύστερα λοιπόν από όλα αυτά, ήταν φυσικό μέσα στην μακαριότητά μας να ξεχάσουμε την ποίηση του Νίκου Γκάτσου που μας συμβούλευε ακόμα μία φορά για την ζωή και την σημασία των αξιών και των ιδανικών, που της έδιναν λόγο υπάρξεως :

« Μία χούφτα είναι ο άνθρωπος
από στυφό προζύμι,
γεννιέται σαν αρχάγγελος
πεθαίνει σαν αγρίμι

Του μένει μόνο στην ζωή
μία γλώσσα, μία πατρίδα...
η πρώτη του παρηγοριά
και η στερνή του ελπίδα ... »

Εάν κάποιος σήμερα διαβάση κείμενα μαθητών της μέσης εκπαιδεύσεως, ακόμη και φοιτητών, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, θα απογοητευθή. Επαναλαμβάνουν συνεχώς τις ίδιες λέξεις, δεν έχουν καμμία σύνταξη. Και βέβαια ούτε λόγος για καλλιέπεια.
Ο Πρύτανις της Βασιλικής Ακαδημίας της Βασκωνίας Federico Sagredo είχε δηλώσει ότι «Η Ελληνική παιδεία και ο Ελληνικός πολιτισμός έγινε παγκόσμιος και οι Ευρωπαίοι δυνάμεθα επιτέλους να λέμε ότι είμαστε Έλληνες από παιδεία και μόρφωση. Διότι αν εμείς οι Ευρωπαίοι απαρνηθούμε την Ελληνική παιδεία και την κλασσική Ελληνική γλώσσα, απαρνιόμαστε την εθνική μας και ανθρώπινη ουσία.»
Και σε κάποιο άλλο σημείο της ομιλίας του ο Federico Sagredo συνεχίζει:
« Το να μιλά κανείς για ενωμένη Ευρώπη χωρίς Ελληνική Γλώσσα είναι σαν να μιλούν με ένα τυφλό για χρώματα. Δεν μπορεί να επέλθη μία νέα αναγέννηση εάν δεν πάμε στις πηγές. Εννοούμε σαφώς την Ελληνική Γλώσσα, την οποία ευρίσκομεν μερικώς σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, με την μορφή των επιστημονικών και τεχνικών όρων αλλά και λέξεων της πνευματικής ζωής, ακόμη και της καθημερινής ομιλίας, διότι αυτή αποτελεί την γεννήτορα γλώσσα των ευρωπαϊκών γλωσσών ».
Υπάρχει λοιπόν ένα αναμφισβήτητο γεγονός. Ο λεκτικός πλούτος της Αρχαίας Ελλάδος αποτελεί την γλωσσική δεξαμενή, από την οποία άντλησαν και αντλούν όλες οι γλώσσες του κόσμου.
Ας την σεβαστούμε λοιπόν αυτή την γλώσσα. Ας την γνωρίσουμε καλύτερα. Ας την υπερασπιστούμε με την δύναμη και την ορμή του ηφαιστείου. Και να θυμόμαστε, όπως είπαμε και στην αρχή του βιβλίου, ότι τα ηφαίστεια δεν μένουν στην ιστορία για την ύπαρξή τους, αλλά για την έκρηξή τους.

Θα έπρεπε σήμερα το θέμα της γλώσσας να είναι πρωτοσέλιδο σε όλες τις ελληνικές εφημερίδες με μεγάλα γράμματα. Θα έπρεπε να είναι πρώτο θέμα στις ειδήσεις των τηλεοράσεων.
Θα έπρεπε να έχουν ανοιχθή παράθυρα σε όλες τις τηλεοπτικές εκπομπές για να αναδείξουν το θέμα και να πιέσουν για μία ιστορική πολιτική απόφαση, αντί να ασχολούνται με το τι έγινε στο τάδε τηλεπαιχνίδι η με το τι είπε ο γείτονας του εξαδέλφου του «μπαντζανάκη» του δείνα συμμετέχοντος σε κάθε ένα από αυτά!
Γι αυτό είναι επιτακτική η ανάγκη να παρέμβη η ιδιωτική πρωτοβουλία. Να αξιοποιήση την ευκαιρία που παρουσιάζεται και να επιτελέση έργον επιτάγματος προσφέροντας στα ελληνόπουλα την ευκαιρία να επικοινωνήσουν με την γλώσσα των προγόνων τους, μαθαίνοντας την μέγιστη σημασία της αλλά και την υπεροχή της έναντι των άλλων γλωσσών, και να πάψουν να μιμούνται με ...εθνική υπερηφάνεια τις βάρβαρες εκδοχές των θείων λέξεών της.
Όπως και να το κάνουμε η «μουσική» είναι πιο όμορφη λέξη από την «music». Όπως η «φήμη» αλλά και η «ιστορία», της οποίας πατέρες είναι ο Ηρόδοτος και ο Θουκυδίδης, είναι σημαντικώτερες λέξεις από τις λέξεις «fame» και «story», οι οποίες ηχούν βαρβαρόφωνα.
Σε κάθε εκδήλωση για την γλώσσα βλέπω πολλούς πολιτικούς να προσέρχωνται για να δηλώσουν αλληλέγγυοι με εκείνους τους αγνούς Έλληνες που τόσα χρόνια μιλούν για την γλώσσα σε «ώτα μη ακουόντων».
Προσέρχονται με χαμόγελα, μιλούν για το τι πρέπει να γίνη, χωρίς όμως να κάνουν κάτι οι ίδιοι. Ανάμεσα στους τιμητές είναι και αυτοί που υπέγραψαν την καταστροφή της ελληνικής βουλευτές η υπουργοί.
Προσέρχονται στις εκδηλώσεις που γίνονται για την υποστήριξη και διάσωση της ελληνική γλώσσης. Μιλάνε για την υπεράσπισή της, ξεχνώντας ότι η εντολή για την δολοφονία της, φέρει την δική τους υπογραφή!
Δεν ζητούν ούτε καν συγγνώμη. Αντιθέτως, σε εκδήλωση για την γλώσσα που έγινε πριν λίγους μήνες στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων και ενώ η ομιλήτρια κ. Άννα Ευσταθίου μίλησε για το έγκλημα του μονοτονικού, ο παριστάμενος και υπογράψας τότε την δολοφονία του επί χιλιάδες χρόνια τονικού συστήματος της ελληνικής υπουργός, εφάνη αμετανόητος και εδήλωσε ... υπερήφανος που επί των ημερών του ελύθη ένα μεγάλο πρόβλημα που ταλάνιζε τον ελληνικό λαό!!!
Δυστυχώς, ο τότε υπουργός, δεν έχει κατανοήσει πλέον, ότι έχει απομείνει ένας από τους ελάχιστους, σήμερα, αν όχι ο μόνος, από όσους τότε ψήφισαν την επιβολή του μονοτονικού, που εξακολουθεί να έχη την ίδια άποψη για το θέμα. Οι περισσότεροι το κατάλαβαν και με τον τρόπο τους ζήτησαν συγγνώμη, την οποία εμείς βεβαίως θα την θεωρήσουμε ειλικρινή και θα την δεχθούμε, μόνο εάν κάνουν κάτι για να επανορθώσουν. Όσο λάμπουν δια της αδρανείας τους, παραμένουν σε κατάλογο «πνευματικών προγραφών» στην σκέψη των Ελλήνων.
Αφιερώνω λοιπόν στον ακόμη αμετανόητο ως προς την τότε ενέργειά του υπουργό, την έρευνα του κ. Τσέγκου. Και να γνωρίζη ότι «το σφάλλειν ανθρώπινον»!
Ας ζητήση συγγνώμη και ας ενώση την φωνή του με την δική μας! Όπως να κάνουν και όλοι οι πολιτικοί και όλες οι γλωσσικές ενώσεις.
Ήδη χάσαμε μία γενιά και τώρα χάνουμε και την δεύτερη. Αν χάσουμε και άλλη δεν ξέρω αν θα υπάρξη δρόμος επιστροφής.
Πριν λίγο καιρό, ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Χριστόδουλος είχε λάβει απόφαση να διαβάζεται μεταφρασμένο το ευαγγέλιο στην δημοτική. Μέγιστον λάθος και, ευτυχώς για όλους, η σοφία του υπερίσχυσε των εισηγήσεων και την ανεκάλεσε!
Η εκκλησία διέσωσε επί τόσα χρόνια την ελληνική γλώσσα με το να την διατηρή στα λόγια του Ευαγγελίου. Διατήρησε ακόμη και χαμένες σήμερα εγκλίσεις. Αλήθεια αναρωτήθηκε κανείς ότι λέγοντας «Θεός φυλάξοι», μία φράση που όλοι καταλαβαίνουμε, χρησιμοποιούμε την ευκτική έγκλιση που έχει ήδη χαθή!
Αυτή η μεγάλη προσφορά της εκκλησίας σήμερα κινδύνεψε να ξεχασθή από μία, θέλω να πιστεύω επιπόλαια, απόφαση. Αν υλοποιήτο και συνεχίζετο, θα άνοιγε και η τελευταία κερκόπορτα. Και μετά το χάος φάνταζε απύθμενο!
Ας σταματήσουμε, λοιπόν, πια τα λόγια και ας έλθουμε στα έργα.
Τα ευχολόγια είναι για τους αδρανείς. Στους Έλληνες ταιριάζει η δράση. Και τα αιτήματά μας πρέπει πλέον να είναι πολύ συγκεκριμένα: Επαναφορά της ιστορικής ορθογραφίας, επαναφορά της ιστορικής γραμματικής, άμεση επαναφορά του πολυτονικού συστήματος, προστασία της γλώσσης κατά την χρήση της στα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τις πινακίδες και κυρίως να σταματήσουν οι πολιτικοί να παίρνουν αποφάσεις για την γλώσσα μας.
Να προστατεύσουν δυναμικά την γλώσσα, όπως έκανε ο Γάλλος Πρόεδρος Ζακ Σιράκ, ο οποίος απεχώρησε, όταν συμπατριώτης του μίλησε σε επιτροπή της ΕΕ στα αγγλικά. Ιδού, λοιπόν, «πεδίον δόξης λαμπρόν» για τους πολιτικούς. Τους δίνεται η ευκαιρία να γραφούν με χρυσά γράμματα στην ιστορία.
Την συμπαράσταση που εκφράζουν σε κάθε εκδήλωση που γίνεται για την γλώσσα, να την εξαργυρώσουν πλέον με έμπρακτη δράση υπέρ αυτής στο ελληνικό κοινοβούλιο.
Όπως λέει και ένα τραγούδι... «λιγότερα συνθήματα και πιο πολλή δουλειά»....
Αν δεν το κάνουν τα πράγματα θα είναι πλέον πολύ δύσκολα. Γιατί όλοι οι Έλληνες, και μεταξύ τους κι εγώ σαν απλός πολίτης, όπως λέει ένα άλλο τραγούδι,

« φοβάμαι όλα αυτά
που θα γίνουν για μένα,
χωρὶς ἐμένα »...

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΗΣ

2011-04-12T00:22:00.000-07:00

Του Αντωνίου Α. Αντωνάκου
Καθηγητού - Φιλολόγου
Ιστορικού – Συγγραφέως

Σήμερα, μετά το πέρας της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνος, μπορούμε να πούμε μετά βεβαιότητος ότι η ελληνική γλώσσα έχει καταστραφεί με διαχρονικές και συντονισμένες ενέργειες των πολιτικών της μεταπολίτευσης!
Έχουμε πλημμυρίσει στα αγγλικά! Έχουμε γεμίσει λάθη! Δεν ξέρουμε να μιλήσουμε σωστά! Ακούμε καθημερινά στην βουλή, όπου κάποτε ήταν το λίκνο της ρητορείας, τους περισσότερους βουλευτές να διαβάζουν μέσα από τα χειρόγραφά τους, και πάλι να κάνουν λάθη! Ας αφήσουμε δε το σχολείο, όπου τα παιδιά δεν μπορούν και δεν ξέρουν πλέον πως να εκφρασθούν! Αυτά ως προς την ωμή γλωσσική πραγματικότητα στην σύγχρονη Ελλάδα!!!
Από την άλλη δεν είδαμε και δεν βλέπουμε καμμία προσπάθεια βελτιώσεως της καταστάσεως αλλά και καμμία προσπάθεια γλωσσικής και εθνικής υπερηφάνειας, μιας και ο πρωθυπουργός της Ελλάδος Γ. Παπανδρέου αλλά και πλείστοι πολιτικοί αξιωματούχοι ομιλούν πάντοτε στα αγγλικά κατά τις δηλώσεις τους στο εξωτερικό, ενώ οι άλλοι πρωθυπουργοί κρατών ομιλούν πάντα στην εθνική τους γλώσσα. Η γερμανίδα καγκελάριος ομιλεί στα γερμανικά, ο Ισπανός πρωθυπουργός στα ισπανικά, ο γάλλος πρόεδρος στα γαλλικά, ο ρώσος στα ρωσικά, ο κινέζος στα κινεζικά. Ο τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν, έχει πάντοτε διερμηνέα, διότι ομιλεί πάντοτε τουρκικά, ενώ ο τέως γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ απεχώρησε από επιτροπή της Ε.Ε., όταν συμπατριώτης του γάλλος μίλησε στα αγγλικά.

Κατάργηση της προστατευτικής συνταγματικής διατάξεως

Η Ελλάς, δυστυχώς, είναι μία χώρα, ίσως η μόνη, η οποία δεν προστατεύει στο σύνταγμά της την γλώσσα της. Αφαίρεσε την προστατευτική διάταξη – ασπίδα, που υπήρχε, από το σύνταγμα του 1975 και μετά και δεν συμπεριέλαβε ποτέ παρόμοια διάταξη στα επόμενα συντάγματα για την προστασία της ελληνικής γλώσσας.
Ό Επίτιμος Πρόεδρος της Ελληνικής Γλωσσικής Κληρονομιάς, Ομό¬τιμος Καθηγητής τού Ε.Μ.Π. και Ακαδημαϊκός, κ. Αντώνιος Κουνάδης απε¬κάλυψε σε άρθρο του στην εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ» της 2ας Ιουνίου 2007 ότι ή Ελλάς, δυστυχώς, είναι ή μόνη χώρα που δεν προστατεύει στο σύνταγμα της την γλωσσά της! Ναι, καλά διαβάσατε! Γι’ αυτό υπάρχει αυτή ή ασυδοσία!!!
Συγκεκριμένα ο ακαδημαϊκός είπε ότι η Εταιρεία Ελληνικής Γλωσσικής Κληρονομιάς με την ευκαιρία της Ελ¬ληνικής Προεδρίας το 2003 οργάνωσε μεγάλη εκδήλωση στην Πνύκα παρουσία των εθνικών εκπροσώπων των χωρών της Ε.Ε. με θέμα «Ελληνική γλώσσα και Ευρωπαϊκός πολιτισμός». Στην εκδήλωση αύτη τονίσθηκε πως ή ελληνική - πηγή του λεξιλογίου των ευρωπαϊκών γλωσσών - θα πρέπει να συμπεριληφθεί στις λίγες επίσημες γλώσσες της Ε.Ε., εν όψει τού συζητουμένου περιορισμού του αριθμού των εικοσιπέντε περίπου σήμερα ομιλουμένων γλωσσών, διότι η γλώσσα μας, θεμελιακό στοιχείο τού ευρωπαϊκού πολιτισμού και της παγκό¬σμιας διανόησης, υπήρξε το βασικό όχημα διαδόσεως πολιτισμού σε ολόκληρο τον κόσμο από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ωστόσο, ένα τέτοιο αίτημά μας προς την Ε.Ε. θα έπρεπε να συνοδευθεί από την λήψη εκ μέρους μας μέτρων προστασίας της γλώσσας μας, όπως συμ¬βαίνει σε άλλες χώρες.
Δυστυχώς, ή Συνταγματική προστασία τής Ελληνικής Γλώσσας που υπήρχε σε προηγούμενα Συντάγματα δεν επανελήφθη στο Σύνταγμα του 1975, οι δε επόμενες αναθεωρήσεις του ανεφέροντο σε άλλα θέματα εκτός αυτού, του ζωτικής σημασίας για την ταυτότητα και την συνέχεια του Ελληνισμού, θέματος.
Tο άρθρο 107 που υπήρ¬χε στο Σύνταγμα του 1952 προέβλεπε το εξής: «Επίσημος γλώσσα τού κράτους είναι εκείνη στην οποία συντάσσεται το Πολίτευμα και της Ελληνικής Νομοθεσίας τα κείμενα. Πάσα προς παραφθορά αυ¬τής επέμβαση απαγορεύεται». Εάν αύτη ή διάταξη διετηρείτο και στο Σύνταγμα του 1975 θα είχαν αποφευχθεί τα σοβαρά πλήγματα που υπέ¬στη ή Γλώσσα μας, και έτσι δεν θα φθάναμε στην σημερινή κακοποίηση και κατάντια της.

Πώς προστατεύουν την γλώσσα τους οι σοβαρές χώρες

Κατόπιν των παραπάνω είναι άκρως επιβεβλημένο να ληφθούν μέ¬τρα προστασίας της γλώσσας μας από τους εκάστοτε νομοθετούντες, ιδιαίτερα στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Αυτό συμβαί-νει και σε άλλες χώρες για την διατήρηση της εθνικής τους ταυτότητος όπως π.χ. στην Γαλλία, Ρωσία, Ιαπωνία, Κορέα, Κίνα, Ισπανία, Γερμα¬νία.
Όταν, για παράδειγμα, προ τριακονταετίας περίπου, επιτροπές από ειδικούς στην Ιαπωνία και Κορέα ανέλαβαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο εκσυγχρονισμού τής παραδοσιακής τους γραφής, εξέδωσαν σύντομα το πόρισμα τους, που άρχιζε ως εξής: «Κάτω τα χέρια από την ιστορική μας γραφή! Αναγνωρίζουμε τις δυσχέρειες, που έχουν οι νέοι μας στην εκμάθηση των ιδεογραμμάτων, αλλά ή προσπάθεια πού καταβάλλουν αποτελεί πνευματική άσκηση πού οξύνει τον νου. Με αύτη την γραφή επιβιώσα¬με. Με αύτη την γραφή επιτύχαμε το οικονομικό θαύμα τής Άπω Ανα¬τολής».
- Στην Ρωσία επιβάλλεται βαρύτατο πρόστιμο σε οποιονδήποτε αντικαταστήσει γράμμα τού Κυριλλικού αλφαβήτου με αντίστοιχο Λατινικό.
- Στην Γαλλία για θέματα που αφορούν την γλώσσα ζητείται από την κυβέρνηση η γνώμη της Γαλλικής Ακαδημίας. Κάτι ανάλογο υπήρχε παλαιότερα και στον Οργανισμό τής Ακαδημίας Αθηνών.
- Πρόσφατα, ο Πρόεδρος της Γερμανικής Βουλής ζήτησε την μέσω Συντάγματος προστασία της Γερμανικής Γλώσσης.

Τί γίνεται στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, όλοι διαπιστώνουν ότι υπάρχει πρόβλημα! Αλλά, δυστυχώς, μόνο διαπιστώνουν! Όλοι οι υπεύθυνοι φορείς, πριν την τελευταία αναθεώρηση του συντάγματος, ήσαν σύμφωνοι για την ανάγκη Συνταγματικής προστασίας της γλώσσας μας! (σ.σ. sic) Η προταθείσα προς την κυβέρ¬νηση σχετική διατύπωση στο υπό αναθεώρηση τότε Σύνταγμα είχε ως εξής:
«Ή Ελληνική Γλώσσα από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα που αποτελεί ένα ενιαίο και αδιάσπαστο σύνολο μαζί με την ιστορική της γραφή προστατεύεται υπό του κράτους ως έκφανση της διαχρονι¬κής ταυτότητος του Ελληνικού Γένους και θεμελίου τού ευρωπαϊκού πνεύματος. Παρεμβάσεις επί γλωσσικών θεμάτων προϋποθέτουν γνώ¬μη τής Ακαδημίας Αθηνών».
Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα Πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων, εκτός μιας σύντομης αναφοράς βουλευτή τού (τότε) κυβερνώντος κόμμα¬τος για την ανάγκη προστασίας της γλώσσας μας ή σχετική συζήτηση κατά τις δυο πολύωρες συνεδριάσεις της (10.1.2007 και 15.2.2007) εστιά¬σθηκε στο περιβόητο ζήτημα ιδρύσεως μη κρατικών, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα Πανεπιστημίων. !!!
Αυτά συμβαίνουν σήμερα! Στον λαό μας, αλλά και στους σοβαρούς λαούς της γης!
Τί συνέβαινε όμως στις διάφορες εποχές τής ελληνικής ιστορίας;

Οι Έλληνες ήσαν πάντοτε υπερήφανοι για την γλώσσα τους

Οι Έλληνες, λοιπόν, ήσαν πάντοτε υπερήφανοι και έτρε¬φαν μοναδικό θαυμασμό για την γλώσσα τους. Την αγαπούσαν και ένιωθαν μεγάλο σεβασμό γι' αυτήν, διότι αποτελούσε το καύχημά τους.
Δεν ανέχονταν ούτε την κακοποίηση της, αλλά ούτε και να την χρησιμοποιούν άνθρωποι, πού δεν είχαν την πρέπουσα παιδεία και δεν κατανοούσαν την μοναδικότητα και το μεγα¬λείο της.
Είναι χαρακτηριστικό το περιστατικό που μας αναφέρει ο Πλούταρχος (Θεμιστοκλής, 6,4,2): για την σημασία που έδιναν οι αρχαίοι Έλληνες στην γλώσσα και πώς την προστάτευαν! «Επαινείται δ’ αυτού και το περί τον δίγλωσσον έργον εν τοις πεμφθείσιν υπό βασιλέως επί γης και ύδατος αίτησιν. Ερμηνέα γαρ όντα συλλαβών δια ψηφίσματος απέκτεινεν, ότι φωνήν Ελληνίδα βαρβάροις προστάγμασιν ετόλμησε χρήσαι».
Το απόσπασμα αυτό, λοιπόν, μας λέει ότι, όταν ο Ξέρξης απέστειλε αντιπροσωπεία για να ζητήσει «γη και ύδωρ» από τους Αθηναίους, ο Θεμιστοκλής, παρά τα καθιερωμένα, διέ¬ταξε να συλληφθεί ο διερμηνεύς και με ψήφισμα τον εθανάτωσε με την αιτιολογία ότι "φωνήν ελληνίδα, βαρβάροις προστάγμασιν ετόλ¬μησε χρήσαι". Δηλαδή, "επειδή ετόλμησε να χρησιμοποιήσει την ελληνική γλώσσα σε βάρβαρα προστάγματα"!
Η σημερινή θολοκουλτούρα των προοδευτικών θα χαρακτήριζε αυτήν την πράξη φασιστική! Εξ άλλου, γι’ αυτούς, οποιαδήποτε πράξη η οποία δεν δίνει την ασύδοτη ελευθερία να καταστρέφεται η ελληνική γλώσσα διά των γκρίκλις, των ξενόγλωσσων πινακίδων κ.λπ. έχει φασίζουσα γλωσσική νοοτροπία!

Προστασία της γλώσσας από τον Καποδίστρια

Στην Προκήρυξη της Πελοποννησιακής Γερουσίας (της 16 Μαρτίου 1822) ανεφέρετο μεταξύ άλλων ότι «η σεβαστή Πελοποννησιακή Γερουσία, προσκαλεί αξίους διδασκάλους δια να διδάξουν κοινά γράμματα, ελληνικά, μαθηματικά, και προς τούτοις την ιταλικήν και γαλλικήν διάλεκτον· προσκαλεί δε και την φιλομαθή νεολαίαν αφ’ όλην την Πελοπόννησον να συντρέξη εδώ δια να διδαχθή αμισθί, κηρύττουσα ότι κάθε μαθητής δεν θα εξοδεύση άλλο τι παρά δια τα βιβλία του και δια την ζωοτροφίαν του, Διατάττει δε τους γονείς να μη παραμελήσουν το ιερόν χρέος των, αλλά να φροντίσουν επιμόνως δια την παιδείαν των τέκνων των».
Εδώ βλέπουμε ότι η νεοσύστατη Πελλοπονησιακή Γερουσία καλεί τους νέους να διδαχθούν δωρεάν (αμισθί) τα ελληνικά γράμματα και ξένες γλώσσες, ιταλικά και γαλλικά.
Αυτό που δεν έχουν καταλάβει σήμερα η κ. Διαμαντοπούλου και οι φωστήρες τού πνεύματος, που την περιβάλλουν, είναι ότι δεν πρέπει να διδασκόμαστε τις ξένες γλώσσες εις βάρος της δικής μας! Άλλο «μαθαίνω ξένες γλώσσες», και άλλο «ξεχνώ, παραποιώ και καταστρέφω την δική μου»!
Και τότε διδάσκαμε ξένες γλώσσες. Όμως ο Καποδίστριας, ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος, σε επιστολή που έστειλε στον Ιγνάτιο, μητροπολίτη Ουγγροβλαχίας, του έγραφε: «Προστάξατε, ως νομοθέτης, όστις γραικός πρός γραικόν γράψη εις διάλεκτον αλλογενών, κηρύττεται αλλογενής...»!!!

Ας σοβαρευθούν λοιπόν οι πολιτικοί, οι έχοντες την ευθύνη αλλά και την δυνατότητα λύσεως τού προβλήματος! Ας κάνουν κάτι για να σταματήσουν την ολοκληρωτική καταστροφή! Και ας κατανοήσουν αυτό που ο Καζαντζάκης αλλά και άλλοι διανοητές είχαν πει: «Η αληθινή πατρίδα ενός λαού είναι ή γλώσσα του. Αν αυτή χαθεί, χάνεται και ο λαός μαζί της»!

Βιβλιογραφία:
Αντωνίου Α. Αντωνάκου:» «Εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί Γλώσσης», εκδόσεις ΝΕΑ ΘΕΣΙΣ.
Αντωνίου Α. Αντωνάκου: «Γλώσσα ποί πορεύη;» Εκδόσεις ΚΑΔΜΟΣ.

Πως θα διαδίδονταν η γέννηση του Χριστού αν υπήρχε διαδύκτιο

2011-04-10T22:17:00.000-07:00

ΣΜΥΡΝΗ 1922 - SMYRNA 1922

2011-04-05T23:44:00.000-07:00

Smyrna 1922 from Davidian Video Productions on Vimeo.

Sabaton - "Coat of Arms" [English and Greek lyrics]

2011-04-03T05:16:00.000-07:00

με την ελληνική σημαία
Παρακαλώ ακούστε το ΟΛΟ.... (ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ ΑΓΓΛΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΟ)

ΓΙΑΤΙ ΜΟΝΟ ΞΕΝΟΙ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΤΙ ΤΕΤΟΙΟ.
Το παρακάτω τραγούδι να το ακούσετε αλλά οπωσδήποτε μία φορά!
Γιατί;
1. Σουηδικό συγκρότημα ("βάρβαροι" του βορρά!)
2. Εθνικιστικό περιεχόμενο (καμιά σχέση με τον "πολυπολιτισμικό" μας παράδεισο...)
3. Είναι Heavy Metal (ξέρετε "σατανιστές" και τέτοια κουραφέξαλα).
Εγώ την ώρα που το άκουγα πραγματικά ΑΝΑΤΡΙΧΙΑΣΑ !!!!
Και περισσότερο ακόμα ΑΝΑΤΡΙΧΙΑΣΑ στο άκουσμα της λέξης στ' αγγλικά:
HΕLLAS !!!!

xarasevaggelia

Ο ΑΔΩΝΙΣ ΣΕ ΠΑΡΑΛΗΡΗΜΑ

2011-04-01T22:05:00.000-07:00

Ο Εθνοπατέρας Ελλαδέμπορος εν δράσει

Η ΕΠΑΝΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΗ - THE DISCOVERY OF ARCHIMEDES' ORRERY

2011-03-28T19:54:00.000-07:00

Η ΕΠΑΝΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΗ
Επιστήμη, τεχνολογία, ιστορία, λογοτεχνία και αρχαιολογία, βεβαιότητες και υποθέσεις για τον αρχαιότερο και τελειότερο αστρονομικό υπολογιστή. Με άλλες δύο νέες επιστημονικές μελέτες για το πλανητάριο των Αντικυθήρων και τον πρόχους της Ripacandida.
Η αναπαλαίωση του γραναζιού που ανακαλύφθηκε στην Όλβια (Σαρδηνία, Ιταλία) το 2006 από την αρχαιολογική υπηρεσία, η οποία το τοποθέτησε χρονολογικά ανάμεσα στα τέλη του 3ου και τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. αποτέλεσε μια σημαντική έκπληξη: Τα δόντια παρουσιάζουν μια ιδιαίτερη καμπύλη που τα κάνουν εξαιρετικά όμοια με τα μαθηματικώς τέλεια, σύγχρονα γρανάζια. Επίσης η ασυνήθιστη σύνθεση του κράματος (ορείχαλκος) ήταν αναπάντεχη. Τα γρανάζια παρόλο που κατασκευάστηκαν πριν από κάθε άλλο γνωστό σε μας μηχανισμό, είναι πολύ πιο ανεπτυγμένα επιστημονικά. Λαμβανομένης υπ' όψιν της τέλειας συμφωνίας μεταξύ των επιστημονικών τεκμηρίων και των ιστορικών, λογοτεχνικών και αρχαιολογικών συμπερασμάτων, δεν είναι παράτολμο να συμπεράνουμε ότι το "κομμάτι" της Όλβιας αποτελεί τμήμα του Πλανητάριου του Αρχιμήδη. Σ' αυτό το βιβλίο παρουσιάζονται όλες οι απόψεις και οι επιστημονικές αποδείξεις οι οποίες με οδήγησαν στο να αποδώσω στο Πλανητάριο του Αρχιμήδη, το τμήμα του οδοντωτού άξονα που βρέθηκε στην Όλβια.
Σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου, παρουσιάζονται δύο ακόμα πρόσφατες επιστημονικές μελέτες μου. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η μελέτη για το "κινητικό" μοντέλο του ελληνικού πλανητάριου των Αντικυθήρων το οποίο υπάρχει και στον άξονα της Όλβιας και προκαταβάλλει τον ηλιοκεντρισμό του Κοπέρνικου. Η γνώση της επικυκλοειδούς κίνησης - που ονομάζεται και πλανητική κίνηση - αναγκαία για την κατασκευή του μηχανισμού με τα επικυκλοειδή γρανάζια που υπάρχουν στο πλανητάριο των Αντικυθήρων και όχι μόνο στην καταγραφή των δοντιών του μηχανισμού των γραναζιών του Αρχιμήδη, οδηγεί στην εικασία πως μερικοί Έλληνες επιστήμονες ήταν εις γνώσιν του υπολογισμού της πλανητικής κίνησης των γαλαξιών και θα μπορούσαν να είχαν πετύχει τα ίδια αποτελέσματα με αυτά της σύγχρονης εποχής, δηλαδή 2000 χρόνια αργότερα. Στο τρίτο μέρος παρουσιάζεται η μελέτη πάνω στον πρόχους του 5ου π.Χ. αιώνα που βρέθηκε στη Ripacandida της Basilicata (Ιταλία), Πυθαγορικής προέλευσης και απεικονίζει τη σύγκρουση - που συνέβη στην πραγματικότητα - ενός μεγάλου μετεωρίτη, στη γη. Οι νόμοι της φύσης αναπαριστάνονται με γραφικά σχέδια, είναι υπέρ το δέον μοντέρνα και βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με τη Φυσική του Αριστοτέλη που ακολούθησε.
Το βιβλίο είναι γραμμένο στα Ιταλικά.

THE DISCOVERY OF ARCHIMEDES' ORRERY

Science, technology, history, literature and archaeology, certainties and conjectures on the most ancient and extraordinary astronomical calculating device. With other two scientific studies: on the Orrery of Antikythera and the Pitcher of Ripacandida.
The restoration of the gear, found in Olbia (Sardinia, Italy) in 2006 by the Soprintendenza per i Beni Archeologici that has dated it back from the end of the III to the half of II the century B.C., has revealed a very important surprise: the teeth have a special curving which make them turn out extraordinarily similar to those mathematically perfect ones of the modern gears. Also the unusual composition of the alloy (brass) has been completely unexpected. The gear, although has been realized before all the other known mechanisms up now, turns out more scientifically advanced. Considered the perfect similarity between the scientific evidences and the historical, literary and archaeological outcomes, it does not seem risky to conclude that the fragment of Olbia was an integrated part of the Archimedes’ Orrery. In this book, you can find all the reported motivations and the scientific tests which led me to attribute the fragment of cogwheel found in Olbia to the Archimedes’ Orrey.
Getting to know my peculiar research, you can approach other two recent scientific studies of mine. In the second part of the book, a study on the cinematic model of the Greek Planetarium of Antikythera, which anticipates the Copernicus’ heliocentrism, is presented with reference to the gear of Olbia. The knowledge of the epicyclic or planetary motion, necessary for the planning of the epicyclic gearing in the Orrery of Antikythera as in the profile of the teeth of Archimedes’ gear, let us presume that some Hellenistic scientists had a certain acquaintance with the calculation of the planetary motion of the celestial bodies and that they had achieved the same results caught up in modern age, that is to say 2000 years after. In the third part of the work, it is finally presented the study of the V century B.C pitcher of Ripacandida in Basilicata (Italy), of Pythagorean derivation, that reveals the impact, really happened, of a great meteorite on the Earth, demonstrating that the physical laws, there graphically represented, are extraordinarily modern and in complete antithesis with the successive dogmatic Aristotelian physics.
The book is written in Italian

Χρίστος Παπακυριακόπουλος 1914 – 1976 - CHRISTOS PAPAKYRIAKOPOYLOS 1914-1976

2011-03-23T03:48:00.001-07:00

Διεθνούς φήμης έλληνας μαθηματικός. Γεννήθηκε στο Χαλάνδρι το 1914 και ήταν γιος του πλούσιου υφασματέμπορου Δημήτριου Παπακυριακόπουλου με καταγωγή από την Τρίπολη.
Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο και το 1933 ενεγράφη στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου. Εκεί συνάντησε τον καθηγητή Μαθηματικών Νικόλαο Κρητικό, ο οποίος αναγνώρισε το μαθηματικό του ταλέντο και τον έπεισε να μετεγγραφεί στη Μαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τα ενδιαφέροντα του Παπακυριακόπουλου εντοπίζονταν στην τοπολογία, ένα κλάδο των μαθηματικών που εκείνα τα χρόνια βρισκόταν σε εμβρυακό στάδιο. Μελέτησε μόνος του τα συγγράμματα των πρωτοπόρων της τοπολογίας Αλεξαντρώφ και Χοπφ. Μετά την αποφοίτησή του το 1938 εργάσθηκε ως βοηθός του καθηγητή Κρητικού στο ΕΜΠ. Άνθρωπος εσωστρεφής, που δεν ανοιγόταν εύκολα στους συναδέλφους του, περνούσε ώρες ατελείωτες στο γραφείο του, μελετώντας τοπολογία υπό τους ήχους του Βάγκνερ. Γρήγορα κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία και όταν κηρύχθηκε ο πόλεμος του '40 βρέθηκε στο αλβανικό μέτωπο.

Πνεύμα προοδευτικό, ψήφισε κατά της επανόδου του βασιλιά στο δημοψήφισμα του 1935, ενώ στην κατοχή εντάχθηκε στο ΕΑΜ. Την ίδια εποχή πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών με τη διατριβή «Μία μέθοδος αποδείξεως του αναλλοιώτου των ομολογικών συμπλεγμάτων ενός συμπλόκου». Μετά τα «Δεκεμβριανά» (1944), πήρε τα βουνά με τους αντάρτες και βρέθηκε να διδάσκει Αριθμητική σε μικρούς μαθητές στην Καρδίτσα. Μάταια ο νονός του, που ήταν Υπουργός Εσωτερικών, τον έψαχνε για να τον διορίσει Δήμαρχο Χαλανδρίου. Την ίδια περίπου εποχή έχασε τον αδελφό του, που πολεμούσε τους Γερμανούς με την Ταξιαρχία Ρίμινι στη Βόρειο Ιταλία.
Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) ο Παπακυριακόπουλος επανήλθε στο Πολυτεχνείο, αλλά το κλίμα ήταν βαρύ γι' αυτόν, λόγω των αριστερών του φρονημάτων. Απολύθηκε μαζί με τον μέντορά του καθηγητή Κρητικό το 1946. Ασχολήθηκε μόνος του και σε πλήρη επιστημονική απομόνωση με την επιστήμη του και το 1948 προσκλήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, όταν εντυπωσίασε τον αμερικανό μαθηματικό Ραλφ Φοξ με την προσπάθεια λύσης ενός μαθηματικού προβλήματος. Ο νεαρός μαθηματικός αποδέχτηκε την πρόσκληση και δεν ξαναγύρισε ποτέ στην Ελλάδα, εκτός από λίγες μέρες για την κηδεία του πατέρα του το 1952.

Όλο αυτό το διάστημα οι ελληνικές αρχές ασφαλείας προσπαθούσαν να πείσουν τους Αμερικανούς να απελάσουν τον Παπακυριακόπουλο ως «επικίνδυνο κομμουνιστή». Τον υπερασπίστηκε σθεναρά το Πρίνστον, όπως είχε κάνει παλιότερα με τον Αλβέρτο Αϊνστάιν και τον Τόμας Μαν επί Ναζισμού. Ο Παπακυριακόπουλος άρχισε να δουλεύει ως ερευνητής στο Πανεπιστήμιο και γρήγορα ξεχώρισε για την πρωτοτυπία του έργου του.
Η μεγάλη συνεισφορά του «Πάπα», όπως τον αποκαλούσαν οι Αμερικανοί, ήταν τα τρία σπουδαία θεωρήματα που άνοιξαν τον δρόμο για την κατανόηση του χώρου που ζούμε: «Λήμμα του Ντεν», «Θεώρημα του Βρόχου» και «Θεώρημα της Σφαίρας». Με τη δημοσίευσή τους στα τέλη της δεκαετίας του '50, λύθηκαν οριστικά τα προβλήματα που κυριαρχούσαν στην τοπολογία για σχεδόν πενήντα χρόνια. Το 1964 ήλθε η αναγνώριση, καθώς τιμήθηκε με το βραβείο Βέμπλεν, που θεωρείται η ανώτατη τιμητική διάκριση στο χώρο της Γεωμετρίας.
Στον Παπακυριακόπουλο προσφέρθηκε επανειλημμένως καθηγητική έδρα, την οποία δεν αποδεχόταν για να μένει απερίσπαστος στο ερευνητικό έργο, που έβαζε πάνω απ' όλους και όλα. Ζούσε με σπαρτιατική λιτότητα και είχε λιγοστούς φίλους. Από τις αρχές της δεκαετίας του '60 ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την Εικασία του Πουανκαρέ, ένα άλυτο πρόβλημα, πρόκληση για κάθε μεγάλο μαθηματικό μυαλό. Έθεσε τις βάσεις για τη λύση του, την οποία φαίνεται ότι βρήκε ο ρώσος Γκριγκόρι Πέρελμαν το 2002.
Μετά την πτώση της δικτατορίας, του αποδόθηκε και πάλι η ελληνική ιθαγένεια. Ο Χρήστος Παπακυριακόπουλος προγραμμάτιζε το πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα μετά το 1952. Όμως, η μοίρα είχε διαφορετική γνώμη και ο μεγάλος μαθηματικός έφυγε από τη ζωή στις 29 Ιουνίου 1976, χτυπημένος από καρκίνο του στομάχου.
Ενδεικτικό της αξίας του είναι ο διάλογος που δημοσιεύει σε ένα άρθρο του ο μαθηματικός και συγγραφέας Απόστολος Δοξιάδης: «Όταν κάποτε ρώτησα τον πατέρα της θεωρίας των Κατηγοριών Σάμιουελ Άιλενμπεργκ, αν υπάρχει κανένας σύγχρονος έλληνας μαθηματικός στο μέγεθος του Ευκλείδη και του Αρχιμήδη, μου απάντησε χωρίς κανένα δισταγμό: «Φυσικά, ο Πάπα»!

CHRISTOS PAPAKYRIAKOPOYLOS (Χρήστος Παπακυριακόπουλος)

Was born in ATHENS(-Chalandri) in 1914. His father, coming from PELOPONESE (TRIPOLIS), was an affluent merchant. He graduated from Varvakeion, (the most prestigious, at that time and for many decades later, high school in Greece). He enrolled in the National Metsovion Institute of Technology (Ethniko Metsovion Polytexneio) in 1933. There he met Professor of Mathematics Nikolaos Kritikos, who influenced him to switch and enroll in the Mathematics Department of the University of Athens.
His interest was attracted to Algebraic Topology, (subject having minimal activity in Greece at that time), and he read on his own Aleksandrov and Hopf, Topologie, which has appeared in 1935. (Pavel Sergeevich Aleksandrov, Born: 7 May 1896 in Bogorodsk (also called Noginsk), Russia, Died: 16 Nov 1982 in Moscow, USSR. Heinz Hopf, Born: 19 Nov 1894 in Breslau, Germany (now Wroclaw, Poland) Died: 3 June 1971 in Zollikon, Switzerland. From 1926 Aleksandrov and Hopf were close friends working together. They spent some time in 1926 in the south of France with Neugebauer. Then Aleksandrov and Hopf spent the academic year 1927-28 at Princeton in the United States. This was an important year in the development of topology with Aleksandrov and Hopf in Princeton and able to collaborate with Lefschetz, Veblen and Alexander. During their year in Princeton, Aleksandrov and Hopf planned a joint multi-volume work on Topology the first volume of which did not appear until 1935. This was the only one of the three intended volumes to appear since World War II prevented further collaboration on the remaining two volumes).
His first paper was
Papakyriakopulos, Ch.: Ueber eine Indicatrix der ebenen geschlossenen Jordankurven.(Greek) Bull. Soc. Math. Greece 18(1938) 84-92.
He got his Doctor's degree from the Mathematics Department of the University of Athens at 1943, after recommendation from Constantin Caratheodory. In his thesis he gave a new proof of the topological invariance the homology groups for Simplicial Complexes. His thesis was published
Papakyriakopoulos, Ch.: Ein neuer Beweis fuer die Invarianz der Homologiegruppe eines Komplexes. (Greek) Bull. Soc. Math. Greece 22(1946) 1-154.
(He provided another proof of the so called Hauptvermutung (Main assumption), which was proved for the first time by James Waddell Alexander, (Born: 19 Sept 1888 in Sea Bright, New Jersey, USA, Died: 23 Sept 1971 in Princeton, New Jersey, USA. In collaboration with Veblen, he showed that the topology of manifolds could be extended to polyhedra. Before 1920 he had shown that the homology of a simplicial complex is a topological invariant. Alexander's work around this time went a long way to put the intuitive ideas of Poincaré on a more rigorous foundation).
During those years he was working as an (non-paid) Teaching Assistant of Professor N. Kritikos, at the National Metsovion Institute of Technology (Ethniko Metsovion Polytexneio).
In the national referendum of 1935, he voted openly against the return of the king. In the harsh years of the Nazi occupation he joint the National Front of Liberation. After the civil war clashes of December 1944 in Athens, he followed the forces of National Front of Liberation in the countryside, where he found himself in Karditsa teaching Elementary arithmetic to Primary school students. At this time his godfather was minister of Interior, looking for Papakyriakopoulos in order to appoint him Mayor of XALANDRI, flabbergasted to find out that Papakyriakopoulos was in the mountains with the guerillas! At about the same time his brother died in action fighting with the loyal to the Greek government in exile forces, the so called Rimini brigade, as part of the allied push in northern Italy. It sounds like an ancient Greek tragedy, almost like Eteoklis and Polynikis, In ANTIGONE or SEVEN AGAINST THEBES. The terrible political division that brought to Greece an extremely destructive civil war 1946-49, with deep repercussions in the following decades, has cut across the Papakyriakopoulos family. The Varkiza agreement in February 1944, among the fighting political factions, gave a temporary breath to peace in Greece and Papakyriakopoulos returned to Athens and at the National Metsovion Institute of Technology (Ethniko Metsovion Polytexneio). There the political climate was unfavorable to National Front of Liberation sympathizers, eventually Professor Kritikos was fired (to be rehired later on in the 50ies, when things have calmed down a little bit), and Papakyriakopoulos was forced to leave in 1946.
Working on his own with no connection to any mathematical center outside Greece, he concentrated on the low dimensional topology, and among other things Dehn's lemma caught his fancy. Max Wilhelm Dehn, (Born: 13 Nov 1878 in Hamburg, Germany, Died: 27 June 1952 in Black Mountain, North Carolina, USA), was a student of Hilbert and a solver of Hilbert's 3rd problem, (from the famous least of 23 problems). ( Hilbert's 3rd problem, is the following. The equality of two volumes of two tetrahedra of equal bases and equal altitudes. In two letters to Gerling, Gauss expresses his regret that certain theorems of solid geometry depend upon the method of exhaustion, i. e., in modern phraseology, upon the axiom of continuity (or upon the axiom of Archimedes). Gauss mentions in particular the theorem of Euclid, that triangular pyramids of equal altitudes are to each other as their bases. Now the analogous problem in the plane has been solved. Gerling also succeeded in proving the equality of volume of symmetrical polyhedra by dividing them into congruent parts. Nevertheless, it seems to me probable that a general proof of this kind for the theorem of Euclid just mentioned is impossible, and it should be our task to give a rigorous proof of its impossibility. This would be obtained, as soon as we succeeded in specifying two tetrahedra of equal bases and equal altitudes which can in no way be split up into congruent tetrahedra, and which cannot be combined with congruent tetrahedra to form two polyhedra which themselves could be split up into congruent tetrahedra). In 1910, in M.Dehn, "Uber die topologie des dreidimendionalen Raumes, Math. Ann. 69(19100, pp. 137-168, Dehn gave a proof of a lemma concerning loops in three dimensional manifolds. In 1929 H. Knesser realized a gap in Dehn's proof. Papakyriakopoulos tried to close the gap, and he sends his purported proof to a very distinguished Princeton Knot Theorist, Ralph Fox. Fox found a gap in Papakyriakopoulos proof, but he was very favorably impressed by the young Papakyriakopoulos who was working in total scientific isolation, and he urged him to come to Princeton. Papakyriakopoulos was always recognizing the importance of this encouragement and subsequent support that he received from R. Fox. Papakyriakopoulos went to Princeton at 1948, never to return to Greece again, except for a very short visit in 1952 to attend the funeral of his father.
The Greek Security Police pursue him in the USA, trying to convince the USA Immigration authorities to expel him from the country. Princeton University supported him, and Papakyriakopoulos was always very grateful for that. (We may note in passing that the list of people who found political asylum at Princeton University, includes Albert Einstein and Thomas Mann in the 30ties and Chai Ling (student leader of the Tiananmen Square uprising in 1989) in the 90ties

Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή - Constantin Carathéodory

2011-03-23T03:32:00.000-07:00

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή

Γέννηση 13 Σεπτεμβρίου, 1873
Βερολίνο, Γερμανία

Θάνατος 2 Φεβρουαρίου 1950 (76 ετών)
Μόναχο, Γερμανία

Εθνικότητα Ελληνική

Υπηκοότητα Γερμανική

Ιδιότητα Μαθηματικός

Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (Βερολίνο, 13 Σεπτεμβρίου 1873 – Μόναχο, 2 Φεβρουαρίου 1950) ήταν κορυφαίος σύγχρονος Έλληνας μαθηματικός που διακρίθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο Καραθεοδωρή ήταν γνωστός εκτός Ελλάδας ως Constantin Carathéodory και συχνά αναφέρεται (λανθασμένα) ως Καραθεοδωρής. Το επιστημονικό έργο του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή επεκτείνεται σε πολλούς τομείς των Μαθηματικών, της Φυσικής και της Αρχαιολογίας. Είχε σημαντικότατη συνεισφορά ιδιαίτερα στους τομέις της πραγματικής ανάλυσης, συναρτησιακής ανάλυσης και θεωρίας μέτρου και ολοκλήρωσης.

Βιογραφία
Η παιδική του ηλικία
Ο πατέρας του Καραθεοδωρή, Στέφανος Καραθεοδωρή, ήταν νομικός από την Κωνσταντινούπολη με καταγωγή από το Μποσνοχώρι ή Βύσσα (σήμερα μεταφέρθηκε στη Νέα Βύσσα του Νομού Έβρου) της Ανατολικής Θράκης. Εργάστηκε ως διπλωμάτης για την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αρχικά ως γραμματέας και κατόπιν ως πρέσβης του Σουλτάνου στις Βρυξέλλες, την Αγία Πετρούπολη και το Βερολίνο. Η μητέρα του Καραθεοδωρή, Δέσποινα το γένος Πετροκοκκίνου, κατάγονταν από τη Χίο.
Η μητέρα του πέθανε όταν ο Κωνσταντίνος ήταν μόλις έξι ετών και ο νεαρός Καραθεοδωρή ανατράφηκε από την γιαγιά του, Ευθαλία Πετροκόκκινου. Μεγάλωσε σε ένα ευρωπαϊκό, επιστημονικό και αριστοκρατικό περιβάλλον, με ζωντανά τα στοιχεία της ελληνορθόδοξης οικογενειακής καταγωγής. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια στις Βρυξέλλες, όπου ο πατέρας του ήταν πρέσβης της Υψηλής Πύλης από το 1875, με αποτέλεσμα να έχει ως μητρική γλώσσα τα ελληνικά και τα γαλλικά. Πριν ακόμη μπει στην εφηβεία μιλούσε τουρκικά και γερμανικά.
Από το 1883 έως το 1885 φοίτησε σε σχολεία της Ριβιέρα και του Σαν Ρέμο. Ένα χρόνο φοίτησε σε γυμνάσιο των Βρυξελλών, όπου στο μάθημα της Γεωμετρίας αισθάνθηκε την αγάπη και την κλίση που είχε για τα Μαθηματικά. Το 1886 γράφτηκε στο γυμνάσιο Ατενέ Ρουαγιάλ των Βρυξελλών, από όπου αποφοίτησε το 1891. Στο Βέλγιο τότε γινόταν διαγωνισμός μαθηματικών στον οποίο κλήθηκε η τάξη του να διαγωνιστεί για δύο χρονιές κατά σειρά και ο Καραθεοδωρή πήρε την πρώτη θέση και τις δύο χρονιές.
Τα νεανικά χρόνια
Από το 1891 έως το 1895, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στη Στρατιωτική Σχολή του Βελγίου στις Βρυξέλλες. Με την αποφοίτησή του, το 1895, αποδέχτηκε την πρόσκληση του θείου του, Αλέξανδρου Στεφάνου Καραθεοδωρή, ο οποίος ήταν γενικός διοικητής της Κρήτης, και τον επισκέφθηκε στα Χανιά. Εκεί γνωρίστηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Στην συνέχεια πήγε στην Λέσβο, όπου μετείχε στην κατασκευή έργων οδοποιίας, ενώ το 1898 πήγε στην Αίγυπτο, για να εργαστεί ως μηχανικός στην βρετανική εταιρεία που κατασκεύαζε το φράγμα στο Ασουάν. Στην Αίγυπτο συνέχισε να μελετά μαθηματικά συγγράμματα, ενώ έκανε και μετρήσεις στην κεντρική είσοδο της πυραμίδας του Χέοπα, τις οποίες και δημοσίευσε.
Στην Αίγυπτο, ο Καραθεοδωρή κατάλαβε πόσο μεγάλη γοητεία και επιρροή ασκούσαν επάνω του τα Μαθηματικά και συνειδητοποίησε πως η δουλειά του μηχανικού δεν ήταν εκείνη που αναζητούσε το ανήσυχο πνεύμα του. Έτσι το 1900, ο 27χρονος πια Καραθεοδωρή, προς μεγάλη έκπληξη των δικών του, αποφάσισε να εγκαταλείψει το επάγγελμα του μηχανικού και να πάει στην Γερμανία για να σπουδάσει Μαθηματικά. Για δύο χρόνια παρακολούθησε μαθήματα Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.

Τα πρώτα επιστημονικά βήματα
Στο Βερολίνο ο Καραθεοδωρή είχε την τύχη να παρακολουθήσει μαθήματα από μεγάλους μαθηματικούς όπως ο Χέρμαν Σβαρτς (Herman Schwarz), ο Γκέοργκ Φρομπένιους (Georg Frobenius), ο Έρχαρντ Σμιτ (Erhard Schmidt) και ο Λάζαρος Φουξ (Lazarus Fuchs). Ο Σμιτ το φθινόπωρο του 1901 έφυγε για το πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν και παρακίνησε τον Καραθεοδωρή να αποφασίσει να εγκατασταθεί κι εκείνος εκεί. Έτσι το 1902, ο Καραθεοδωρή μεταγράφηκε στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν για να κάνει διδακτορική διατριβή υπό την επίβλεψη του Χέρμαν Μινκόβσκι (Hermann Minkowski).
Το Γκέτινγκεν εκείνη την εποχή είχε θεωρηθεί σαν το μεγαλύτερο κέντρο των Μαθηματικών και δύο διάσημοι καθηγητές, ο Νταβίντ Χίλμπερτ (David Hilbert) και ο Φέλιξ Κλάιν (Felix Klein), δίδασκαν εκεί. Αυτοί οι δύο σπουδαίοι μαθηματικοί επέδρασαν πολύ στη ζωή και στη σταδιοδρομία του ως μαθηματικού. Ο Καραθεοδωρή αναγορεύτηκε διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν το 1904 και αμέσως μετά ζήτησε να εργαστεί στην Ελλάδα. Οι αρμόδιοι όμως του απάντησαν ότι είχε ελπίδες να διοριστεί μόνο σαν δάσκαλος σε σχολεία της επαρχίας. Τότε γύρισε στη Γερμανία, όπου τον επόμενο χρόνο (Μάρτιος 1905) αναγορεύτηκε υφηγητής των Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν. Στο ίδιο πανεπιστήμιο δίδαξε μέχρι το 1908. Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε την τότε 24χρονη Ευφροσύνη, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, τον Στέφανο και τη Δέσποινα.
Η επιστημονική αναγνώριση
Από το 1909 έως το 1920 δίδαξε Μαθηματικά σε διάφορα γερμανικά ακαδημαϊκά ιδρύματα: Αννόβερο, Μπρέσλαου (Βροκλάου στην σημερινή Πολωνία), Γκέτινγκεν και Βερολίνο. Η φήμη του ως μαθηματικού τον έφερε σε φιλική και επαγγελματική επαφή με άλλους μεγάλους ομολόγους της εποχής του όπως ο Μαξ Πλανκ (Max Plank), ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο Σβαρτς, ο Φρομπένιους, ο Σμιτ, ο Χίλμπερτ, ο Κλάιν, κ.ά.
Ιδιαίτερη ήταν η σχέση που συνέδεε τον Καραθεοδωρή με τον Αλβέρτο Αϊνστάιν. Οι δύο άνδρες γνωρίσθηκαν το 1915 διατήρησαν μια επιστημονική σχέση, στηριγμένη στην αλληλοεκτίμηση και σεβασμό. Τότε άρχισε και το ενδιαφέρον του Καραθεοδωρή για την Θεωρία της Σχετικότητας.
Το 1911, μετά από πρόσκληση του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο Καραθεοδωρή συμμετείχε στην επιτροπή επιλογής καθηγητών για το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1913 έγινε καθηγητής της Α΄ έδρας της μαθηματικής επιστήμης του Πανεπιστημίου του Γκεντινγκεν, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1918. Το 1920, πάλι με πρόσκληση του Βενιζέλου, ανέλαβε να οργανώσει το Ιόνιο Πανεπιστήμιο στη Σμύρνη. Η απόφαση του Καραθεοδωρή να επιστρέψει στην πατρίδα του προκειμένου να της φανεί χρήσιμος, παρόλο που μεσουρανούσε στη Γερμανία, είναι μάλλον ενδεικτική της αγάπης του για την Ελλάδα.
Στην Σμύρνη ο Καραθεοδωρή έμεινε μέχρι την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου τον Αύγουστο του 1922. Όταν οι Τούρκοι εισέβαλαν στην πόλη, ο 49χρονος Καραθεοδωρή κατόρθωσε να διασώσει τη βιβλιοθήκη και πολλά από τα εργαστηριακά όργανα του Ιωνίου Πανεπιστημίου και να τα μεταφέρει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η δωρεά Καραθεοδωρή βρίσκεται μέχρι τις μέρες μας στο Μουσείο Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1922 διορίστηκε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1923 διορίσθηκε καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Μάλλον απογοητευμένος από την μίζερη κατάσταση των ελληνικών πανεπιστημίων, εγκατέλειψε την Ελλάδα το 1924, για να αναλάβει καθηγητική θέση στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, που εκείνο τον καιρό ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Γερμανίας και δίδασκαν σ' αυτό κορυφαία ονόματα. Το Νοέμβριο του 1926, έγινε μέλος στη νεοϊδρυθείσα Ακαδημία Αθηνών για την τάξη των Θετικών Επιστημών. Το 1928, ανταποκρινόμενος σε πρόσκληση από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και την Αμερικανική Μαθηματική Εταιρεία, επισκέφθηκε τις ΗΠΑ μαζί με την γυναίκα του για έναν σχεδόν χρόνο, για να δώσει διαλέξεις σε διάφορα αμερικανικά πανεπιστήμια.
Το 1930, πάλι μετά από πρόσκληση του Ελευθέριου Βενιζέλου, ανέλαβε καθήκοντα κυβερνητικού επιτρόπου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Θεσσαλονίκης για να βοηθήσει στην αναδιοργάνωση του πρώτου και στην οργάνωση του (νεοσύστατου)
Τα τελευταία χρόνια
Το 1932, επέστρεψε στην έδρα του στο Μόναχο και παρέμεινε στην πόλη αυτή, ακόμα και μέσα στα δύσκολα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το 1945, διάφορα αμερικανικά πανεπιστήμια τον προσκάλεσαν για να εγκατασταθεί και να διδάξει στις ΗΠΑ, αλλά προτίμησε να μείνει στη Γερμανία, αφού ήταν ηλικιωμένος και είχε ήδη χάσει την σύντροφό του.
Τον Δεκέμβριο του 1949 έδωσε την τελευταία του διάλεξη στο Μόναχο. Πέθανε δύο μήνες αργότερα. Η σορός του ενταφιάστηκε στο Δασικό Νεκροταφείο του Μονάχου.
Το επιστημονικό του έργο
Ο Καραθεοδωρή άρχισε να συγγράφει επιστημονικές μελέτες ήδη από τον καιρό που εργάζονταν ως μηχανικός στην Αίγυπτο. Οι έρευνες του, τις οποίες δημοσίευσε κυρίως στα γερμανικά, συνθέτουν ένα τεράστιο και πολύπλευρο έργο, το οποίο τον κατατάσσει μεταξύ των μεγαλύτερων μαθηματικών.
Αρχικά ασχολήθηκε με τον Λογισμό των Μεταβολών και η διδακτορική διατριβή του (Γκέτινγκεν, 1904) φέρει τον τίτλο «Περί των ασυνεχών λύσεων στον Λογισμό των Μεταβολών». Στην συνέχεια, καταπιάστηκε με όλους σχεδόν του κλάδους των Μαθηματικών: θεωρία πραγματικών συναρτήσεων, θεωρία μιγαδικών συναρτήσεων, διαφορικές εξισώσεις, θεωρία συνόλων και διαφορική γεωμετρία, σύμμορφες απεικονίσεις κ.ά.
Οι μαθηματικές του αποδείξεις χαρακτηρίζονται από «κομψότητα και απλότητα», αλλά και αυστηρότητα που δίνει απόλυτη ασφάλεια στα συμπεράσματα που προκύπτουν. Με την συμβολή του στον Λογισμό των Μεταβολών βοήθησε στην ανάπτυξη της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας προκαλώντας τον θαυμασμό του ίδιου του Αϊνστάιν:
«Αν θέλετε να μπείτε στον κόπο να μου εξηγήσετε ακόμα και τους κανονικούς μετασχηματισμούς θα βρείτε έναν ευγνώμονα και ευσυνείδητο ακροατή. Αν όμως λύσετε και το πρόβλημα των κλειστών γραμμών του χρόνου, θα σταθώ μπροστά σας με σταυρωμένα χέρια. Πίσω από αυτό υπάρχει κρυμμένο κάτι που είναι αντάξιο του ιδρώτα των καλυτέρων.» — Επιστολή του Αϊνστάιν προς τον Καραθεοδωρή, 1916
Η συμβολή του στην Θεωρητική Φυσική ήταν ουσιαστική στην μαθηματική θεμελίωση τομέων της Φυσικής όπως η Θερμοδυναμική, η Γεωμετρική Οπτική, η μηχανική και η Σχετικότητα.
Το 1909 δημοσίευσε μία εργασία με τίτλο «Έρευνα επί των βάσεων της Θερμοδυναμικής» στο περιοδικό Mathematische Annalen. Η εργασία αυτή έγινε ευρέως γνωστή στους κύκλους των φυσικών μόνο το 1921 από ένα σχετικό άρθρο του Μαξ Μπορν (Max Born) στο περιοδικό Physikalische Zeitschrift. Στην εργασία του 1909 περιέχεται και η περίφημη Αρχή Καραθεοδωρή που λέει ότι
«σε κάθε κατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας ενός συστήματος υπάρχουν μερικές απείρως γειτονικές καταστάσεις ισορροπίας στις οποίες δεν μπορούμε να φτάσουμε με αδιαβατικές μεταβολές».
Με απλά αξιώματα και υποθέσεις, ο Καραθεοδωρή κατόρθωσε να φτάσει στον ορισμό θεμελιωδών θερμοδυναμικών μεγεθών όπως της εντροπίας, χωρίς καμία αναφορά σε θερμοδυναμικούς κύκλους κ.λπ.
Υπήρξε μέλος των ακαδημιών Βερολίνου (1919), Γκέτινγκεν (1920), Μονάχου (1925), Κολονίας (1926, Αθηνών (1927) και Ρώμης (1929).
Παιδιά
Το μαθηματικό έργο του (βιβλία, άρθρα, κλπ.) συλλέχθηκε επιμελώς από τον γιο του, Στέφανο, και εκδόθηκε στα γερμανικά το 1957. Η κόρη του, Δέσποινα Καραθεοδωρή-Ροδοπούλου, επιμελήθηκε την πρόσφατη έκδοση της βιογραφίας του στα ελληνικά. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Γερμανία το 1909. Παντρεύτηκε τον πολιτικό , πρόεδρο της βουλής και υπουργό, Κωνσταντίνο Ροδόπουλο με τον οποίο απέκτησε ένα παιδί, το Στέφανο. Το 1950 με την επιστροφή της από τη Γερμανία έζησε σε ένα κτήμα στην Παραλία Σκοτίνας στην Πιερία συγγράφοντας βιβλία με θέμα τον διάσημο πατέρα της, όπως Κωνσταντίνος Καραθεοδωρής ο σοφός Έλλην του Μονάχου (μαζί με την Δέσποινα Βλαχοστεργίου- Βασβατέκη)[1]. Πέθανε πλήρης ημερών το Νοέμβριο του 2009. Με το θάνατό της εξέλιπε και το όνομα της οικογένειας.
Συνέδρια
Το 1973, η Ελληνική Μαθηματική Εταιρία διοργάνωσε διεθνές συμπόσιο για τα 100 χρόνια από την γέννησή του Καραθεοδωρή, ενώ το 2000 το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης διοργάνωσε παγκόσμιο συνέδριο Μαθηματικών για τα 50 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου επιστήμονα. Ανδριάντας του έχει στηθεί στην Κομοτηνή με πρωτοβουλία του εκεί παραρτήματος της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρίας.

Constantin Carathéodory
Born September 13, 1873(1873-09-13)
Berlin, Germany
Died February 2, 1950(1950-02-02) (aged 76)
Munich, Germany
Nationality Greek
Fields Mathematics
Institutions University of Munich
Alma mater University of Berlin
University of Göttingen
Doctoral advisor Hermann Minkowski
Doctoral students Paul Finsler
Hans Rademacher
Georg Aumann
Hermann Boerner
Ernst Peschl
Hans Rügemer
Wladimir Seidel
Known for Carathéodory theorems
Carathéodory conjecture

Constantin Carathéodory (or Constantine Karatheodori) (Greek: Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή) (September 13, 1873 – February 2, 1950) was a Greek mathematician. He made significant contributions to the theory of functions of a real variable, the calculus of variations, and measure theory. His work also includes important results in conformal representations and in the theory of boundary correspondence. In 1909, Carathéodory pioneered the Axiomatic Formulation of Thermodynamics along a purely geometrical approach.
Origins
A young Constantin Caratheodory in the late 19th CenturyConstantin Carathéodory was born in Berlin to Greek parents and grew up in Brussels, where his father served as the Ottoman ambassador to Belgium. The Carathéodory family, originally from Bosnochori or Vyssa, was well-established and respected in Constantinople, and its members held many important governmental positions.

The Carathéodory family spent 1874-75 in Constantinople, where Constantin's paternal grandfather lived, while Stephanos was on leave. Then in 1875 they went to Brussels when Stephanos was appointed there as Ottoman Ambassador. In Brussels, Constantin's younger sister Julia was born. The year 1895 was a tragic one for the family since Constantin's paternal grandfather died in that year, but much more tragically, Constantin's mother Despina died of pneumonia in Cannes. Constantin's maternal grandmother took on the task of bringing up Constantin and Julia in his father's home in Belgium. They employed a German maid who taught the children to speak German. Constantin was already bilingual in French and Greek by this time.

Constantin began his formal schooling at a private school in Vanderstock in 1881. He left after two years and then spent time with his father on a visit to Berlin, and also spent the winters of 1883-84 and 1884-85 on the Italian Riviera. Back in Brussels in 1885 he attended a grammar school for a year where he first began to become interested in mathematics. In 1886 he entered the high school Athénée Royal d'Ixelles and studied there until his graduation in 1891. Twice during his time at this school Constantin won a prize as the best mathematics student in Belgium.

Constantin Caratheodory (left) pictured sitting with his parents.At this stage Carathéodory began training as a military engineer. He attended the École Militaire de Belgique from October 1891 to May 1895 and he also studied at the École d'Application from 1893 to 1896. In 1897 a war broke out between Turkey and Greece. This put Carathéodory in a difficult position since he sided with the Greeks, yet his father served the government of the Ottoman Empire. Since he was a trained engineer he was offered a job in the British colonial service. This job took him to Egypt where he worked on the construction of the Assiut dam until April 1900. During periods when construction work had to stop due to floods, he studied mathematics from some textbooks he had with him, such as Jordan's Cours d'Analyse and Salmon's text on the analytic geometry of conic sections. He also visited the Cheops pyramid and made measurements which he wrote up and published in 1901. He also published a book on Egypt in the same year which contained a wealth of information on the history and geography of the country.

[edit] Studies and University CareerCarathéodory studied engineering in Belgium at the Royal Military Academy, where he was considered a charismatic and brilliant student.

University Career:

1900 Studies at University of Berlin. 1902 Completed graduation at University of Göttingen (1904 Ph.D, 1905 Habilitation) 1908 Dozent at Bonn 1909 Ordinary Professor at Hannover Technical High School. 1910 Ordinary Professor at Breslau Technical High School. 1913 Professor following Klein at University of Göttingen. 1919 Professor at University of Berlin 1919 Elected to Prussian Academy of Science. 1920 University Dean at Ionian University in Smyrna (later,University of the Aegean). 1922 Professor at University of Athens. 1922 Professor at Athens Polytechnic. 1924 Professor following Lindeman at University of Munich. 1938 Retirement from Professorship.

Doctoral students: Carathéodory had about 20 doctoral students among these being Hans Rademacher, known for his work on analysis and number theory, and Paul Finsler known for his creation of Finsler space.

Academic contacts in Germany: Carathéodory's contacts in Germany were many and included such famous names as:Minkowski, Hilbert, Klein, Einstein, Schwarz, Fejér.

Academic contacts in Greece: While in Germany Carathéodory retained numerous links with the Greek academic world about which detailed information may be found in Georgiadou's book. He was directly involved with the reorganization of Greek universities. An especially close friend and colleague in Athens was Nicolaous Kritikos who had attended his lectures at Gottingen, later going with him to Smyrna, then becoming professor at Athens Polytechnic. With Carathéodory he helped the famous topologist Christos Papakyriakopoulos take a doctorate in topology at Athens University in 1943 under very difficult circumstances. While teaching in Athens University Carathéodory had as undergraduate student Evangelos Stamatis who subsequent achieved considerable distinction as a scholar of ancient Greek mathematical classics[1].

Works
Constantin Caratheodory (left) with Hungarian mathematician Lipót Fejér (1880-1959) (standing to the right)Calculus of Variations In his doctoral dissertation Carathéodory originated his method based on the use of the Hamilton-Jacobi equation to construct a field of extremals. The ideas are closely related to light propagation in optics. The method became known as the royal road to the calculus of variations[2]. More recently the same idea has been taken into the theory of optimal control[3]. The method can also be extended to multiple integrals.

Real Analysis: He proved an existence theorem for the solution to ordinary differential equations under mild regularity conditions.

Theory of measure: He is credited with the Carathéodory extension theorem which is fundamental to modern set theory. Later Carathéodory extended the theory from sets to Boolean algebras.

Theory of functions of a complex variable: He greatly extended the theory of conformal transformation[4] proving his theorem about the extension of conformal mapping to the boundary of Jordan domains. In studying boundary correspondence he originated the theory of prime ends.

Thermodynamics: In 1909, Carathéodory published a pioneering work "Investigations on the Foundations of Thermodynamics" [5] in which he formulated the Laws of Thermodynamics axiomatically, using only mechanical concepts and the theory of Pfaff's differential forms. This "first axiomatically rigid foundation of thermodynamics" was acclaimed by Max Planck and Max Born[6]. In his theory he simplified the basic concepts, for instance heat is not an essential concept but a derived one. He formulated the axiomatic principle of irreversibility in thermodynamics stating that inaccessibility of states is related to the existence of entropy, where temperature is the integration function. The Second Law of Thermodynamics was expressed via the following axiom: "In the neighbourhood of any initial state, there are states which cannot be approached arbitrarily close through adiabatic changes of state." In this connexion he coined the term adiabatic accessibility.[7]

Optics: Carathéodory's work in optics is closely related to his method in the calculus of variations. In 1926[8] he gave a strict and general proof, that no system of lenses and mirrors can avoid aberration, except for the trivial case of plane mirrors. In his later work he gave the theory of the Schmidt telescope.

Historical: During the Second World War Carathéodory edited two volumes of Euler's Complete Works dealing with the Calculus of Variations[9].

A conjecture: He is credited with the authorship of the Carathéodory conjecture claiming that a closed convex surface admits at least two umbilic points. As of 2007, this conjecture remained unproven despite having attracted a large amount of research.

See also

Carathéodory's theorem (disambiguation)
Borel-Carathéodory theorem
Carathéodory-Jacobi-Lie theorem
Carathéodory metric
Carnot-Carathéodory metric
Carathéodory's theorem (convex hull)
[edit] The Smyrna yearsFile:Carathéodory Cousins.JPG
Constantin Caratheodory pictured (third from the left, on the bottom row) with his Cousins.At the invitation of the Greek Prime Minister Eleftherios Venizelos he submitted a plan on 20 October 1919 for the creation of a new University at Smyrna in Asia Minor, to be named Ionian University. In 1920 Carathéodory was appointed Dean of the University and took a major part in establishing the institution, touring Europe to buy books and equipment. The university however never actually admitted students due to the War in Asia Minor which ended in the Great Fire of Smyrna. Carathéodory managed to save books from the library and was only rescued at the last moment by a journalist who took him by rowing boat to the battleship Naxos which was standing by. The present day University of the Aegean claims to be a continuation of Carathéodory's original plan.[10]

Carathéodory brought to Athens some of the university library and stayed in Athens, teaching at the university and technical school until 1924.

In 1924 Carathéodory was appointed professor of mathematics at the University of Munich, and held this position until retirement in 1938. He afterwards worked from the Bavarian Academy of Sciences until his death in 1950.

[edit] Linguistic talentCarathéodory excelled at languages, much like many members of his family did. Greek and French were his first languages, and he mastered German with such perfection, that his writings composed in the German language are stylistic masterworks. Carathéodory also spoke and wrote English, Italian, Turkish, and the ancient languages without any effort. Such an impressive linguistic arsenal enabled him to communicate and exchange ideas directly with other mathematicians during his numerous travels, and greatly extend his fields of knowledge.

Much more than that, Carathéodory was a treasured conversation partner for his fellow professors in the Munich Department of Philosophy. The well-respected, German philologist, professor of ancient languages Kurt von Fritz praised Carathéodory, saying that from him one could learn an endless amount about the old and new Greece, the old Greek language, and Hellenic mathematics. Fritz had an uncountable number of philosophical discussions with Carathéodory. Deep in his heart, Carathéodory felt himself Greek above all. The Greek language was spoken exclusively in Carathéodory's house – his son Stephanos and daughter Despina went to a German high school, but they obtained daily additional instruction in Greek language and culture from a Greek priest. At home, they were not allowed to speak any other language.

Legacy
Constantin Caratheodory at a mature age.On December 19, 2005, Israeli officials along with Israel's ambassador to Athens, Ram Aviram, presented the Greek foreign ministry with copies of 10 letters between Albert Einstein and Constantin Carathéodory [Karatheodoris] that suggest that the work of Carathéodory helped shape some of Albert Einstein's theories. The letters were part of a long correspondence which lasted from 1916 to 1930. Aviram said that according to experts at the National Archives of Israel — custodians of the original letters — the mathematical side of Einstein's physics theory was partly substantiated through the work of Carathéodory.[11]. Unfortunately verification of these claims is not possible because the content of the letters has not been made public. Known correspondence Carathéodory-Einstein can be seen as facsimile in Einstein Archives Online (11 items). Three letters concern mathematics and these are printed in vol.8 of Einstein's Collected Works (Princeton Univ. Press 1987)

The Greek authorities intended for a long time to create a museum honoring Karatheodoris in Komotini, a major town of the northeastern Greek region which is close to where his family came from. On March 21, 2009 the museum "Karatheodoris"(Καραθεοδωρής) opened its gates to the public, in Komotini.[12][13][14],

The museum of Carathéodory at Komotini.The coordinator of the Museum, Athanasios Lipordezis (Αθανάσιος Λιπορδέζης), noted that the museum gave home to original manuscripts of the mathematician of about 10,000 pages including correspondence of Carathéodory with the German mathematician Arthur Rozenthal for the algebraization of measure. Also visitors can view at the showcases the books " Gesammelte Mathematische Schriften Band 1,2,3,4 ", "Mass und Ihre Algebraiserung", " Reelle Functionen Band 1", " Zahlen/Punktionen Funktionen " and many more. Handwritten letters of C.Carathéodory to Albert Einstein, Hellmuth Kneser and photographs of the Carathéodory family are on display.

The effort to furnish the museum with more exhibits is continuous.[15][16][17]

Publications of CarathéodoryA complete list of Carathéodory's publications can be found in his Collected Works (Ges. Math. Schr.). Notable publications are:

Über die diskontinuierlichen Lösungen in der Variationsrechung. Diss. Göttingen Univ. 1904; Ges. Math. Schr. I 3-79.
Über die starken Maxima und Minima bei einfachen Integralen. Habilitationschrift Göttingen 1905; Math. Annalen 62 1906 449-503; Ges. Math. Schr. I 80-142.
Untersuchungen über die Grundlagen der Thermodynamik, Math. Ann. 67 (1909) pp. 355–386; Ges. Math. Schr. II 131-166.
Über das lineare Mass von Punktmengen - eine Verallgemeinerung des Längenbegriffs., Gött. Nachr. (1914) 404-406; Ges.Math.Schr. IV 249-275.
Elementare Beweis für den Fundamentalsatz der konformem Abbildungen. Schwarzsche Festschrift, Berlin 1914; Ges.Math.Schr.IV 249-275.
Zur Axiomatic der speziellen Relativitätstheorie. Sitzb. Preuss. Akad. Wiss. (1923) 12-27; Ges. Math. Schr. II 353-373.
Variationsrechnung in Frank P. & von Mises (eds): Die Differential= und Integralgleichungen der Mechanik und Physik, Braunschweig 1930 (Vieweg); New York 1961 (Dover) 227-279; Ges. Math. Schr. I 312-370.
Entwurf für eine Algebraisierung des Integralbegriffs, Sitzber. Bayer. Akad. Wiss. (1938) 27-69; Ges. Math. Schr. IV 302-342.
] Books by CarathéodoryVorlesungen über reelle Funktionen. (Lectures on Real Functions) Leipzig-Berlin 1918, 1927,1939 (Teubner); rpr. New York 1948; 3rd corrected ed. 1968 (Chelsea)

Conformal Representation, Cambridge 1932 (Cambridge Tracts in Mathematics and Physics)

Geometrische Optik, Berlin, 1937

Elementare Theorie des Spiegelteleskops von B. Schmidt (Elementary Theory of B. Schmidt's Reflecting Telescope), Leipzig Teubner, 1940 36 pp.; Ges. math. Schr. II 234-279

Functionentheorie I, II , Basel 1950, 1961 (Birkhäuser). English translation: Theory of Functions of a Complex Variable, 2 vols, New York, Chelsea Publishing Company, 1954

Mass und Integral und Ihre Algebraisierung, Basel 1956. English translation, Measure and Integral and their Algebraisation, New York, Chelsea Publishing Company, 1963

Variationsrechnung und partielle Differentialgleichungen erster Ordnung, Leipzig, 1935. English translation, Calculus of Variations and Partial Differential Equations of the First Order, New York, Chelsea Publishing Company, 1965.

Gesammelte Mathematische Schriften München 1954-7 (Beck) I-V.

All of Carathéodory's books are written in a beautiful and lucid style; they have been studied by generations of mathematicians, and still being studied to great benefit. Carathéodory's books are unusual in the extent to which geometry is used in the exposition.

Notes1.^ J P Christianidis & N Kastanis: In memoriam Evangelos S Stamatis (1898-1990) Historia Mathematica 19 (1992) 99-105
2.^ H. Boerner, Carathéodory und die Variationsrechnung, in A Panayotopolos (ed.), Proceedings of C. Carathéodory International Symposium, September 1973, Athens (Athens, 1974), 80-90.
3.^ Bellman for his Dynamic programming in its continuous-time form used Carathéodory's work in the form of the Hamilton-Jacobi-Bellman equation. Kalman also explicitly used Carathéodory's formulation in his initial papers on optimal control. See e.g. R. E. Kalman: Contributions to the theory of optimal control. Boletin de la Sociedad Matematica Mexicana 1960
4.^ A. Shields: Carathéodory and Conformal Mapping Math. Intelligenzer vol.10(1), 1988
5.^ Untersuchungen ueber die Grundlagen der Thermodynamik, Math. Ann., 67 (1909) p. 355-386
6.^ Max Born: The Born-Einstein Letters, MacMillan 1971
7.^ adiabatic accessibility = adiabatische Erreichbarkeit; see also Elliott H. Lieb, Jakob Yngvason: The Physics and Mathematics of the Second Law of Thermodynamics, Phys. Rep. 310, 1-96 (1999) and Elliott H. Lieb, (editors: B. Nachtergaele, J.P. Solovej, J. Yngvason): Statistical Mechanics: Selecta of Elliott H. Lieb, 2005, ISBN 978-3540222972
8.^ Über den Zusammenhang der Theorie der absoluten optischen Instrumente mit einem Satz der Variationsrechnung, Münchener Sitzb. Math. -naturw Abteilung 1926 1-18; Ges. Math. Schr. II 181-197.
9.^ Euler Opera Omnia, Series 1 (a) Methodus inveniendi lineas curvas maximi minimive gaudentes sive solutio problematis isoperimetrici latissimo sensu accepti. Lausanne & Geneva 1744 (M. Bousquet) ed. C. Carathéodory Zürich 1952 (Fuesli). (b) Commentationes analyticae ad calculum variationum pertinentes. ed C. Carathéodory Zürich 1952 (Fuesli).
10.^ "University of the Aegean". University of the Aegean. Archived from the original on 2006-10-06. http://web.archive.org/web/20061006055903/http://www.aegean.gr/aegean/en/history.htm. Retrieved 2006-10-07.
11.^ "Einstein's letters credit Greek maths expert's work". Credited to Yahoo News. http://www.mjourney.com/news/News_from_Greece/e/2108.EINSTEINS_LETTERS_CREDIT_GREEKS.html.
12.^ (Greek)"Caratheodory Museum Opening". Friends of C.Caratheodory. http://www.karatheodori.gr/index.php?op=news&lop=viewNew&nid=20.
13.^ "Caratheodory Museum Opens". Hellenic Republic Embassy at Australia, Press and Communication Office. http://www.greekembassy.org.au/media_news.php?act=detail&id=267.
14.^ "Caratheodory Museum enriched with new exhibits". Athens News Agency. http://www.hri.org/news/greek/ana/2009/09-03-20.ana.html#36.
15.^ (Greek)"The museum of C.Carathéodory at Komotini". Eleftherotipia, major Greek newspaper. http://archive.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=23.03.2009,id=53237924.
16.^ (Greek)"Carathéodory Museum: attractor". Kathimerini, major Greek newspaper. http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathextra_1_02/04/2009_273714.
17.^ (Greek)"The museum of Carathéodory opened its gates to the public". Macedonia, Greek major newspaper. http://www.makthes.gr/index.php?name=News&file=article&sid=35863
References[edit] Books1.Maria Georgiadou, Constantin Carathéodory: Mathematics and Politics in Turbulent Times, Berlin-Heidelberg:Springer Verlag, 2004. ISBN 3-540-44258-8 MAA Book review
2.Themistocles M. Rassias (editor) (1991) Constantin Caratheodory: An International Tribute, Teaneck, NJ: World Scientific Publishing Co., ISBN 981-02-0544-9 (set)
3.Nicolaos K. Artemiadis; translated by Nikolaos E. Sofronidis [2000](2004), History of Mathematics: From a Mathematician's Vantage Point, Rhode Island, USA: American Mathematical Society, pp. 270–4, 281, ISBN 0-8218-3403-7
4.Constantin Carathéodory in his...origins. International Congress at Vissa-Orestiada, Greece Sept 1-4 2000. Proceedings: T Vougiouklis (ed.), Hadronic Press, Palm Harbor FL 2001.
Biographical Articles1.C. Carathéodory, Autobiographische Notizen, (In German) Wiener Akad. Wiss. 1954-57, vol.V, pp. 389–408. Reprinted in Carathéodory's Collected Writings vol.V. English translation in A. Shields, Carathéodory and conformal mapping, The Mathematical Intelligencer 10 (1) (1988), 18-22.
2.O. Perron, Obituary: Constantin Carathéodory, Jahresberichte der Deutschen Mathematiker Vereinigung 55 (1952), 39-51.
3.N. Sakellariou, Obituary: Constantin Carathéodory (Greek), Bull. Soc. Math. Grèce 26 (1952), 1-13.
4.H Tietze, Obituary: Constantin Carathéodory, Arch. Math. 2 (1950), 241-245.
5.H. Behnke, Carathéodorys Leben und Wirken, in A. Panayotopolos (ed.), Proceedings of C .Carathéodory International Symposium, September 1973, Athens (Athens, 1974), 17-33.
6.Bulirsch R., Hardt M., (2000): Constantin Carathéodory: Life and Work, International Congress: "Constantin Carathéodory", September 1–4, 2000, Vissa, Orestiada, Greece
Encyclopaedias — reference1.Chambers Biographical Dictionary (1997), Constantine Carathéodory, 6th ed., Edinburgh: Chambers Harrap Publishers Ltd, pp 270–1, ISBN 0-550-10051-2, * Also available online.
2.The New Encyclopædia Britannica (1992), Constantine Carathéodory, 15th ed., vol. 2, USA: The University of Chicago, Encyclopædia Britannica, Inc., pp 842, ISBN 0-85229-553-7 * New edition Online entry
3.H Boerner, Biography of Carathéodory in Dictionary of Scientific Biography (New York 1970-1990).
Conferences1.International Conference: C. Carathéodory Symposium, Athens, Greece September 1973. Proceedings edited by A. Panayiotopoulos (Greek Mathematical Society) 1975.
2.Conference on Advances in Convex Analysis and Global Optimization (Honoring the memory of C. Carathéodory) June 5–9, 2000, Pythagorion, Samos, Greece.
3.International Congress: Carathéodory in his ... origins, September 1–4, 2000, Vissa Orestiada, Greece. Proceedings edited by Thomas Vougiouklis (Democritus University of Thrace), Hadronic Press FL USA, 2001. ISBN 1-57485-053-9.

Σαπφώ - Sappho : Ύμνος στην Αφροδίτη - Hymn to Aphrodite

2011-02-18T21:45:00.000-08:00

Hymn to Aphrodite

Daughter of Zeus,
Immortal Aphrodite,
Queen of the broidered throne,
distress'd I pray thee,
Weaver of wiles,
break not my heart with anguish,
O Goddess, hear me!

Now hither come, as once before thou camest,
Hearing my voice afar, and lean to listen;
Camest with golden chariot, leaving swiftly
Thy father's dwelling.

Beautiful, fleet thy sparrows drew thee hither,
Round the dark earth
from heaven's height descending,
Whirled they with wings
through deeps of middle aether,
Fluttering came they.

Then thou, blest once, with lips immortal smiling,
Didst ask -
"Why weepest thou? What is befallen?
Whom wouldst thy heart and beauty
draw to love thee?
Who wrongs thee, Sappho?

"She who spurns gifts shall give;
who flies shall follow;
If she loves not, unwilling soon shall love thee."
Ah, come, from care release, fulfil my yearning;
Help, I beseech thee.

Daughter of Zeus,
Immortal Aphrodite,
Queen of the broidered throne,
distress'd I pray thee,
Weaver of wiles,
break not my heart with anguish,
O Goddess, hear me!

By Sir Granville Bantock

Ύμνος στην Αφροδίτη

Ομορφόθρονη αθάνατη Αφροδίτη,
κόρη του Δία, σου δέομαι, δολοπλέχτρα,
με πίκρες και καημούς μη, Δέσποινα,
παιδεύεις την ψυχή μου`

μα έλα μου, αν και κάποτε, από πέρα
μακριά, το κάλεσμά μου όμοι' αγροικώντας,
ήρθες, το πατρικό παλάτι αφήνοντας
και το χρυσό σου αμάξι

ζεύοντας` κι όμορφα στρουθιά πετώντας
γοργά στη γη σε φέρανε τη μαύρη
παν' απ' τον ουρανό με φτεροκόπημα
πυκνό μεσ' στον αιθέρα`

κι ως έφτασαν ταχιά, χαμογελώντας
με την αθάνατη όψη, ω μακαρία,
με ρώτησες σαν τι και πάλι να `παθα,
τι σε καλώ κοντά μου,

τι λαχταρά η ψυχή μου η φρενιασμένη
τόσο πολύ να γίνει: - "Ποια και πάλι
θες η Πειθώ να φέρει στην αγάπη σου;
Σαπφώ, ποια σ' αδικάει;

Γιατί αν φεύγει, γοργά από πίσω θα `ρθει,
κι αν δεν παίρνει σου δώρα, θα σου φέρει`
τώρ' αν δε σ' αγαπάει, θα σ' αγαπήσει
και δίχως να το θέλει".

Ω, έλα μου και τώρα, κι' απ' τις μαύρες
τις έγνοιες λύσε με, κι ό,τι ν' αληθέψει
ποθεί η ψυχή μου τέλεσ' το κι ατή σου
συ γίνε ο βοηθός μου

Viktor Rydberg - Atenarnas sång - Βίκτωρ Ρίντμπεργκ - Το τραγούδι των Αθηναίων

2011-02-16T23:03:00.000-08:00

Ο Βίκτωρ Ρίντμπεργκ στο Θεατρικό του Δέξιππος είχε το ποίημα αυτό του Τυρταίου το οποίο πήρε ο συνθέτης Συμπέλιους και το έκανε χορικό και έγινε Ύμνος της Στρατιωτικής Ακαδημίας της Φιλανδίας.

Härlig är döden, när modigt i främsta ledet du dignar,
dignar i kamp för ditt land, dör för din stad och ditt hem.
Därför med eldhåg upp att värna fädernejorden!
Ila att offra med fröjd livet för kommande släkt!
Fram, I ynglingar, fram i täta, oryggliga leder!
Aldrig en känsla av skräck, aldrig en tanke på flykt!

Skam och nesa drabbar en här, då i fylkingespetsen
framom de unge man ser gubben förblöda och dö.
Detta höves ju främst en yngling, medan han ännu
älskligt i lockarne bär vårliga blommornas krans.
Fager för kvinnor, ståtlig för män må han synas i livet;
skön är han ännu som död, fallen i slaktningens mitt.

Η μετάφραση

Είναι ωραίο να έχει σκοτωθεί ο γενναίος άνδρας
αφού έπεσε ανάμεσα στους προμάχους, αγωνιζόμενος για την πατρίδα του.
Ενώ είναι το πιο ανίερο απ' όλα να γίνεται φτωχός,
αφού εγκαταλείψει την πόλη και τα εύφορα χωράφια του
γυρίζοντας εδώ κι εκεί με την αγαπημένη μητέρα του,
το γέροντα πατέρα του και τα μικρά του τα παιδιά και τη νόμιμη σύζυγό του.
Γιατί μισητός θα είναι σ' εκείνους προς τους οποίους θα έλθει,
υποκύπτοντας στην ανάγκη και στη στυγερή φτώχεια.
Και το γένος του ντροπιάζει και τη λαμπρή θωριά προσβάλλει
και τον ακολουθεί κάθε ατίμωση και προσβολή
Αλλ' αν έτσι για τον περιπλανώμενο άνδρα δεν δείχνεται
καμιά φροντίδα, ούτε σεβασμός, ούτε πρόνοια ούτε ελεημοσύνη,
τότε με αντρειοσύνη γι' αυτή τη γη ας πολεμούμε, και για τα παιδιά μας
ας πεθάνουμε, μη λογαριάζοντας τη ζωή μας

Johan Ludvig Runeberg (1804 - 1877) - Βίκτωρ Λούντβιχ Ράνεμπεργκ

2011-02-16T22:50:00.000-08:00

The national poet of Finland, who wrote in Swedish, and also exercised a great influence on Swedish literature. Runeberg's poetry has been compared to that of the great European romantics, such as Hugo, Shelley, Keats, Lermontov and Petöfi. He was the first Finnish writer to achieve a broad national significance and a wide international fame.
Who has given the wind wisdom,
Lent the air a tongue so lightsome,
Ready speech to the yard's rowan,
And the small birds' tender bevy?
(from 'All Seemed to Be Speaking, Speaking', transl. by C.E. Tallqvist - 'Tala, tala tycktes alla' in Ett litet öde, 1845)
Johan Ludvig Runeberg was born into a relatively poor Swedish-speaking family in Jakobstad (Pietarsaari), on the shores of the Gulf of Bothnia. His father, Lorenz Ulrik Runeberg, was a ship's captain, who had briefly studied theology. Anna Maria (Malm) Runeberg, the poet's mother, came from a family of merchants. Among Runeberg's famous relatives was Jacob Tengström, Archbishop of Turku. At the age of eight, Runeberg was sent to Oleåborg (Oulu), where he was taken care of by his uncle. He entered the school there, and after his uncle died, he studied at the Vaasa Gramar School, and at the University of Åbo (Turku). In the 1820s he became friends with J.L. Snellman and Zachris Topelius, who gained later fame with historical novels. Runeberg's early erotic poems were inspired by Frederika or "Frigga" Juvelius, a pastor's daughter. In Vasa (Vaasa) Runeberg had started to read Swedish poets, such as Bellman, and in Turku he started to contribute to newspapers.
When his economic situation became difficult, Runeberg took a job as a personal tutor to a family, who lived in Saarijärvi in central Finland. Making acquaintance with the ordinary Finnish-speaking people affected him deeply. During this period he heard tales of the Russo-Swedish war of 1808-09. The war led to the cession of Finland from Sweden to Russia, and Finland became an autonomous Grand Duchy. Runeberg started to develop his idealized picture of the rural population. In this he was influenced by classical antiquity, Greek literature, and German idealism. Later the war formed the background for his ideal of patriotism.

In 1827 Runeberg received his Master of Arts degree. When the university moved its activity to Helsinki after the fire of Turku, Runeberg continued his studies in Helsinki and in 1830 he became a lecturer in Rhetoric. After reading Serbian folksong in a German translation, he was so impressed that he published a translation of them in Swedish. Runeberg's first collection of poems, DIKTER (1830), reflected his love of Finland's landscape and the heroic inhabitants of the backwoods. One of its most famous poems, 'Bonde Paavo' ('Saarijärven Paavo'), was about a peasant, who repeatedly loses his harvest to the frost, never complaining of his lot
When he has nothing else to eat, he nibbles hard bread, pettu, made from pine bark. The figure of Paavo has become a proverbial representantive of the Finns, and an enduring personification of the concept "sisu" (endurance, stick-with-it-ness). Later Runeberg's vision has been criticized patriarchal – honest, hard-working common people are not supposed to rebel against their fate, or against God, but to understand instinctively their proper position, shown by the poet. This picture of the people, adopted by the educated elite, was shattered eventually during the Civil War (1917-18). However, in a prosaic description "A Few Words about the Nature, Native Character and Way of Life in the Parish of Saarijärvi", Runeberg did not hide the poverty and misery of the inland areas.
Runeberg was secretly engaged to Maria Juliana Nygren, but he married in 1831 Fredrika Charlotta Tengström; they had eight children (see Frederika Runeberg below). Their son Walter Runeberg (1838-1920) gained fame as a sculptor and his statue of his father was unveiled in Helsinki in 1885. Between the years 1831 and 1836 Runeberg worked as a teacher at the Helsingfors privatlyceum (private secondary school) With his wife Frederika Runeberg he contributed to Helsingfors Morgonblad. To earn extra money the Runebergs took lodgers – Zachris Topelius was one of them. In his diary Topelius wrote that Frederika was hard of hearing, she was shy and silent, and had poor health. Their first child, Anna, died in 1833.
Frederika Runeberg (1807-1879) was a pioneer of historical novel in Finland, whose work show the influence of Walter Scott. She was also a talented drawer, and while she was studying at the University of Turku, she earned money by selling her paintings and drawings. As a writer Frederika started her career about in the same years as J.L. Runeberg finished his last great works. Frederika Runeberg's Fru Catharina Boije and hennes döttrar (1858) could be called Finland's first historical novel. The story was set during the Great Wrath of 1710-21. Sigrid Liljeholm (1862) contrasted the domestic world of women with the world of men. The female protagonist, Sigrid, is a fictional character, but the ruthless governor of all Finland, Klaus Fleming, is a real historical person. Frederika Runeberg tries to prove, that Fleming was not so black as he was painted. The book got bad press from J.V. Snellman, her husband's friend, and Frederika decided to publish no more fiction. However, she wrote for the magazines Litteraturblad, Finsk Tidskrift (1877-79), Helsingfors Dagblad, Litteraturbladet, Svenska Familj-Journalen (1872-75, 1877, 1882), Tidskrift fö Hemmet (1860-69). - Selected works: Fru Catharina Boije och hennes döttrar (1858, Rouva Catharina Boije ja hänen tyttärensä); Teckningar och drömmar (1861, Kuvauksia ja unelmia); Sigrid Liljeholm, (1862, suom.); Anteckningar om Runeberg: Mina pennas saga (1946, Kynäni tarina). Muistiinpanoja Runebergista; Brev till sonen Walter 1861-1879, 1971. - For further reading: Den frivilligt ödmjuka kvinnan: en bok om Fredrika Runebergs verklighet och diktning by Åsa Stenwall (1979).
Runeberg's second collection of poems appeared in 1833. His breakthrough work was the short epic HANNA (1836), an example of bourgeois romanticism written in the spirit of J.H. Voss – nowadays a nearly forgotten work. When Runeberg's hopes to be appointed professor of Latin and Greek at the university were crushed, he took in 1837 a post as a lecturer in classics at Porvoo Gymnasium (the college of Borgå). Next year he founded the Borgå Tidning and worked as its editor. His liberal views and attacks on pietistic narrow-mindedness provoked one of the most important debates about religion of the period. Porvoo, a small town, found also a good source of gossip in Runeberg's relationship with the beautiful daughter of Hauho's head pastor, Emilie Björkstén, who was nearly 20 years younger. Their passionate correspondence started in the 1840s. Emilie and Frederika Runeberg also had a lively correspondence and she was a regular guest at the poet's house. "What can I do, if I have got a man, who feels attraction towards young women," complained Frederika once. But she also admitted later: "My husband was a fierce lover".
As a teacher Runeberg was rigid, he did not spare the rod. Runeberg's disciplinary actions with the students strained his relationship with some of the parents. In 1839 Runeberg received in Sweden the Academy's highest award for poetry. For his literary merits he was granted a state pension. As an answer to growing interest in his work in Russia, Runeberg wrote NADESCHDA (1841), about two brothers, one good, the other bad, who love the same girl. In 1847 Runeberg was appointed rector of the college. He moved with his family in 1852 to a new home, which was later transformed into a museum and opened to the public in 1882.
In the 1850s Runeberg wrote a several hymns – he also was a member of the Cathedral Chapter of the Diocese of Porvoo, and a bishopric was not an impossible idea for him. During a hunting trip in 1863 – he was an enthusiastic fisher and hunter – Runeberg suffered a stroke and was unable to write for the last 13 years of his life. Frederika left the house only once during in period, when her husband needed her. She sat by his bed 12 hours a day, and read him books. Runeberg died on May 6, 1877, in Borgå. The poet's death was the occasion for national mourning.
Among Runeberg's best-known works are ELGSKYTTARNE (1832, The Elk Hunters), composed in Homeric Hexameters, KUNG FJALAR (1844), in which the setting was taken from old Norse sagas and Macpherson's Ossian, and the greatest Finnish classical epic poem FÄNRIK STÅLS SÄGNER (1848-1860, The Songs of Ensign Stål; The Tales of Ensign Stål), about Finland's war of 1808-09. Although the war ended in defeat, Runeberg transformed it into a patriotic praise of its known and unknown figures. However, Runeberg himself never served in any army. The different characters soldiers, from generals like von Döbeln to ordinary infantrymen, are treated empathetically with emphasis on personal traits. All of them are eager to die in the name of the fatherland: "And if I am one, both in joy and woe, / Of the valiant soldiery, / Then say when to battle or death we go! / God grant it tomorrow be!" Noteworthy, the Russians are threated in the poem with respect, and the censor passed the collection for publication after only a couple of small revisions.
Perhaps the most memorable Finnish character is Sven Dufva, not too bright but a brave hero. When the others retreat, Dufva doesn't, and dies in defending a bridge. Väinä Linna (1920-1992) has later criticized in his essay 'Runeberg and suomalainen kansallismentaliteetti' (1980) the poet's cult of sacrifice and death. After Paavo Cajander (1846-1913) translated the work into Finnish it was used as compulsory reading in schools.
"Ty visst var tanken" mente man, "hos Dufva knapp till mått,
ett dåligt hufvud hade han, men hjertat det var godt."
The first poem in Fänrik Ståls Sägner, 'Vårt land', set to music by Fr. Pacius, became the Finnish national anthem ('Maamme', Our Land). It was enthusiastically sung at the student's traditional spring festival on May 13, 1848, after the official speech and in between heavy drinking, In the following decades the patriotic heroism of Fänrik Ståls Sägner colored Finnish attitudes to Russia. However, Runeberg himself had been loyal to the government. By the end of the century, the relatively harmonious political situation in autonomous Finland as part of the Russian Empire had began to shake, and Runeberg's poems were adopted in political debate by promoters of the independence movement. Runeberg's work also served as a cultural weapon in the Civil War (1917-18), and again in the Second World War. A line from The Tales of Ensign Stål, "Let not one devil cross the bridge", served a slogan directed against the Russians.
Several of Runeberg's poems have been set to music by such composers as Karl Collan, Axel Ingelius, and Jean Sibelius. Albert Edelfelt's illustrations for The Tales have done much to shape the commonly accepted visual image of the heroes of the Russo-Swedish war. Among the famous historical paintings inspired by Runeberg's poems is The Wounded Soldier (1880) by Helen Schjerfbeck. 'Runeberg Day' is celebrated in Finland on the 5th of February. A delicacy connected to the festival is called 'a Runeberg tart'. It is a small, cylindrical sponge cake decorated with a spoonful of jam. The cake was introduced as early as the 1840s.
For further reading: Johan Ludvig Runeberg: hänen elämänsä ja runoutensa I-II by Werner Söderhjelm (1904-08); Runeberg ja hänen maailmansa by Yrjö Hirn (1937); Runebergin runoilijaolemus by Yrjö Hirn (1942); Fredrika Runeberg by Karin Allardt Ekelund (1945); Runoilijan sydän, ed. by Lauri Viljanen (1946); Runeberg ja hänen runoutensa (tr. Runeberg och hans diktning) by Lauri Viljanen (1948); Vänrikki Stoolin maailma: runojen elämää ja taustaa by O. Nousiainen (1961); A History of Finnish Literature by Jaakko Ahokas (1973); Runebergin Suomi by Rafael Koskimies (1977); Vapauden muunnelmat: J. L. Runebergin maailmankatsomus hänen epiikkansa pohjalta by Pertti Karkama (1982); Se kansa meidän kansa on, Runeberg, vänrikki ja kansakunta by Johan Wrede (1988); Finland: a Cultural Outline by Veikko Kallio (1994); Albert Edelfelt ja Runebergin Vänrikki Stoolin tarinat by Ville Lukkarinen (1996); 100 Faces From Finland, ed. by Ulpu Marjomaa (2000); Poliitinen Runeberg by Matti Klinge (2004); J.L.Runebergi Kreikka ja Rooma by Teivas Oksala (2004); Världen enlight Runeberg by Johan Wrede (2005) - Runeberg Award: founded 1986 - J.L. Runeberg's Day is celebrated in Finland on February 5. -Suom.: Runebergin teoksia ovat suomentaneet mm. Eino Leino, Otto Manninen, August Ahlqvist, Juhani Aho - See: Free electronic texts in Scandinavian languages: Project Runeberg - See also:
Selected works:
• translator: Serviska folksånger, 1830 (from a work by Vuk Stefanovic Karadzic)

• GRAVEN I PERHO, 1831 - Lepo-kammio Perhosa (suom. 1845) / Hauta Perhossa (suom. 1845, teoksessa Lukemisia Suomen kansan hyödyksi. 1, toim. P. Tikkanen; A. Törneroos, teoksessa Annikka, taikka suomennoksia kauniista kirjallisuudesta, 1872)
• DIKTER I-III, 1830-43 (Dikter I-II contains Idyll och epigram) - Runoelmia (suom. A. Oksanen, 1845) / Runoelmia (suom. E[dvin] A[vellan], 1874) / (Runoja 1, teoksessa Teokset 1, 1902; Runoja 3, teoksessa Teokset 2, 1903) / Runoja 1 (suom. Tarmo Manelius, 1987) / Runoja 2-3 (suom. Tarmo Manelius, 1989) / Idyllejä ja epigrammeja (suom. Risto Ahti, kuvitus Björn Landström, 2004) / Idyll och epigram = Idyllejä ja epigrammeja; Horatius-oden = Horatius-oodeja (suomentanut ja selitykset laatinut Teivas Oksala, 2006)
• ELGSKYTTARNE: NIO SÅNGER, 1832 - Hirven ampujat yhdeksässä runouksessa (suom. Malakias Costiander, 1855) / Hirvenhiihtäjät: runoelma (suom. E. J. Blom, 1876) / Hirvenhiihtäjät: yhdeksän laulua (suom. Arvid Genetz, 1884) / Hirvenhiihtäjät (Arvi Jänneksen suomennosta pohjana pitäen uudestaan suomentanut O. Manninen, 1936)
• EN JULKVÄLL I LOTSKOJAN, 1832 - Joulu ilta luutsin majassa: kertomus (suom. 1856)
• FRIAREN FRÅN LANDET: LUSTSPEL, 1834 - Maalaiskosija (suom.)
• HANNA: EN DIKT I TRE SÅNGER, 1836 - Hanna: kolmilauluinen runoelma (suom. P. Cajander, 1880) / Hanna: kolme laulua (suom. O. Manninen, 1940)
• JULQVÄLLEN: EN DIKT I TRE SÅNGER, 1841 - Joulu-ilta: kolmi-lauluinen runoelma (suom. P. Cajander, 1881) / Jouluilta: kolmilauluinen runoelma (suom. Valter Juva, 1921) / Jouluilta: kolme laulua (suom. O. Manninen, 1941)
• NADESCHDA: NIO SÅNGER, 1841 - Nadeschda: yhdeksæn laulua (suom. K. Kiljander, 1860) - Nadeschda: A Poem in Nine Cantos (translated from the Swedish by Marie A. Brown, 1879)
• KUNG FJALAR: EN DIKT IN FEM SÅNGER, 1844 - Fjalar kuningas: runoelma viidessä laulussa (suom. K. Kiljander, 1876) / Kuningas Fjalar (suom. Otto Manninen, 1944) - King Fjalar: A Poem in Five Songs (transl. by Anna Bohnhof; with an Introduction by Bernhard Estlander, 1904) / King Fialar: A Poem in Five Songs (translated by Eiríkr Magnússon, 1911)
FÄNRIK STÅLS SÄGNER, 1848-1860 - Vänrikki Stoolin tarinat. 2 (suom. 1870) / Wänrikki Stoolin tarinat (suom. 1877) / Vänrikki Stoolin tarinat (suom. Paavo Cajander, 4. p. 1889) / Vänrikki Stoolin tarinat (suom. Otto Manninen, 1909) / Vänrikkj Toolin tarinoita (Johal Lutviikkj Ruuneperim mukkaam Puavo Kajanterin suomennoksej jäläkeen savoks survassu Pirskasej Jooko, 2003) /
• Vänrikki Stålin tarinat: Ensimmäinen kokoelma (suom. Juhani Lindholm, 2007) & Vänrikki Stålin tarinat: Jälkimmäinen kokoelma (suom. Juhani Lindholm, 2008) / Fänrik Ståls sägner = Vänrikki Stoolin tarinat (suom. Teivas Oksala, 2008) - Selection from the Series of Poems Entitled Ensign Stål's Songs (transl. by Isabel Donner, 1907) / Songs of Ensign Stål: National Military Song-Cycle of Finland (transl. by Clement Burbank Shaw; foreword by Lawrence F. Nordst, 1925) / Tales of Ensign Stål (selected and translated from the Swedish by Charles Wharton Stork; with an introduction by Yrjö Hirn, 1938) - film Sven Tuuva (1958), based on Runeberg's poem; dir. by Edvin Laine, starring Veikko Sinisalo, Edvin Laine, Fanni Halonen
• VÅRT LAND, 1851 - Maamme (suom. K.K., 1851, 1853; later translations in Vänrikki Stoolin tarinat)
• SMÅ BERÄTTELSER, 1855 - Pieniä kertomuksia (suom., teoksessa Johan Ludvig Runebergin teokset 1, 1902)
• Döbeln Juutaassa, 1856 (suom. A. Oksanen, later translations in Vänrikki Stoolin tarinat)
• Salapurjehtija, 1857 (suom. R. M-s)
• Neljä virttä Runebergin virsikirjasta, 1858 (suom. A. Oksanen)
• KAN EJ: FAMILJEMÅLNING I 2 AKTER, 1862 - En voi, perhekuvaus kahdessa näytöksessä (suom. Tuokko, 1880)
• KUNGARNE PÅ SALAMIS: TRAGEDI I FEM AKTER, 1863 - Salaminin kuninkaat, murhe-näytelmä viidessä näytöksessä (suom. K. Kiljander, 1880)
• SAMLADE SKRIFTER I-IV, 1873
• EFTERLÄMNADE SKRIFTER I, 1878
• Suorasanaisia runoelmia, 1884 (suom. Aatto S.)
• Lyyrillisiä runoelmia 1-2, 1885 (suom. Kaarlo Forsman)
• Vähemmät eepilliset runoelmat, 1887 (suom. Kaarlo Forsman)
• SAMLADE ARBETEN, 1899-1902
• Johan Ludvig Runebergin teokset I-IV, 1902-09 (ed. by Juhani Aho et al.)
• SAMLADE SKRIFTER I-II, 1933-35
• RUNEBERG'S BREV TILL EMILIE BJÖRSTÉN, 1940
• Runoteokset, I-II, 1948 (suom. Otto Manninen)
• Runon vuodenajat. Erillisrunoja I-II, 1979
• Runoja I-III, 1987-89
North!: to the North!: Five Swedish Poets of the Nineteenth Century, 2001 (edited and translated by Judith Moffett

Julius Christian Sibelius - Τζούλιους Κρίστιαν Σιμπέλιους

2011-02-16T21:48:00.000-08:00

Είναι ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες της Φιλανδίας αλλά και γενικότερα του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε το 1865 στην Χάμεενλινα και έζησε μέχρι το 1957. Αν και δεν προερχόταν από οικογένεια μουσικών, όπως βλέπουμε σε συνθέτες σαν τον Μότσαρτ ή τον Μπαχ, αλλά ούτε και η ίδια η Φιλανδία χαρακτηριζόταν από τη μουσική της ιστορία, ο ίδιος μπόρεσε και ασχολήθηκε με τη μουσική σύνθεση.
Η Φιλανδία, που μέχρι και το 1809 ήταν ενωμένη με τη Σουηδία, αναζητούσε μία εθνική ανεξαρτησία, μιας και αποτελούσε μέρος της Ρωσίας. Η προσπάθεια για τη δημιουργία της δικής της κουλτούρας είχε ξεκινήσει. Ο Sibelius σπούδασε στο Ελσίνκι, στην πρώτη σχολή που είχε δημιουργηθεί και διδασκόταν η φιλανδική γλώσσα. Εκεί γνώρισε τη φιλανδική λογοτεχνία και ιδιαίτερα το εθνικό έπος Καλεβάλα, ένα έπος που σχεδόν σε όλη τη μουσική του πορεία είχε αποτελέσει ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. Αν και ο ίδιος προοριζόταν από την οικογένειά του για σταδιοδρομία νομικού, σύντομα εγκατέλειψε τις σπουδές του, για να αφιερωθεί στη μουσική.
Από μικρός έπαιζε βιολί και η επιθυμία του ήταν να γίνει βιολιστής, στην πορεία όμως συνειδητοποίησε ότι οι ικανότητές του στη μουσική σύνθεση ήταν πολύ μεγαλύτερες. Έτσι αφοσιώθηκε σύ αυτό. Μεγάλο ρόλο, σε αυτή την αλλαγή, έπαιξε ο Martin Wegelius. Ο Wegelius ήταν αυτός που ίδρυσε την πρώτη μουσική ακαδημία της Φιλανδίας, το 1882. Με την καθοδήγηση λοιπόν αυτού του ανθρώπου συνέθεσε πολλά έργα μουσικής δωματίου και ενόργανης μουσικής. Εικοσιπέντε χρονών περίπου εγκατέλειψε την Φιλανδία και πήγε στο Βερολίνο, όπου και μελέτησε δίπλα στον Albert Becker. Από το 1890 και μετά συνέχισε τις μουσικές του σπουδές στη Βιέννη.

Δάσκαλός του ήταν ο Ούγγρος συνθέτης Karl Goldmark. Κοντά του έμαθε πολλά πράγματα για τον τρόπο που διευθύνεται μια ορχήστρα. Εκεί ξεκίνησε μια νέα πορεία για τον Sibelius. Μέχρι τότε ήταν ένας συνθέτης μουσικής δωματίου. Στη Βιέννη έγινε και συνθέτης συμφωνικής ορχήστρας. Η πόλη αυτή όμως είχε κι ένα άλλο αντίκτυπο στον ψυχισμό του συνθέτη. Του ξύπνησε το ενδιαφέρον για τη Φιλανδία, για τη λογοτεχνία της, για τη γλώσσα της. Από εκεί και μετά αφοσιώθηκε στη μελέτη του μυθικού έπους "Καλεβάλα" και ανακάλυψε ένα νέο μυθικό κόσμο. Όπως έλεγε και ο ίδιος, το έπος αυτό ήταν σαν τη μουσική. Αποτελούνταν από ένα κύριο θέμα και διάφορες παραλλαγές του. Όταν επέστρεψε στη Φιλανδία συνέθεσε το πρώτο μεγάλο του έργο, το "Κουλέρβο", από τον ομώνυμο τραγικό ήρωα. Η πρεμιέρα του έγινε τον Απρίλιο του 1892 και είχε πολύ μεγάλη επιτυχία. Ήταν αυτό που τον έκανε γνωστό στον κόσμο. Σε αυτή τη συμφωνία φαίνεται αρκετά έντονα η επιρροή που είχε από τον Tsaikowsky.
Στη συνέχεια ακολούθησαν πολλά μεγάλα έργα, όπως το Εν Σάγκα(1892), το Καρελια(1893) και Ο κύκνος της Τουονέλας(1893). Το συμφωνικό του ποίημα "Φιλανδία"(1900) ήταν αυτό που τον έκανε γνωστό στον κόσμο. Από εκεί και ύστερα τον καλούσαν να συμμετάσχει σε πολλές μουσικές διοργανώσεις.
Ο Sibelius όμως, αν και έδωσε κάποιες συναυλίες σε διάφορες χώρες, προτίμησε να αποσυρθεί από το Ελσίνκι γιατί, όπως έλεγε ο ίδιος, "στο Ελσίνκι η μουσική πέθαινε μέσα μου". Αυτό το έκανε το 1904 μαζί με τη γυναίκα του Αino Jarnefelt, όταν πήγε στην απομακρυσμένη αγροικία του στο Γέρβενπεε και έμεινε για το υπόλοιπο της ζωής του.
Έγραψε περίπου 100 σόλο τραγούδια και 7 συμφωνίες. Πέρα από τα έργα που αναφέρθηκαν παραπάνω, κάποιες άλλες χαρακτηριστικές συνθέσεις του είναι οι "Ιστορικές στιγμές", το πένθιμο εμβατήριο "Εις μνήμην", ο "Βάρδος", η σουίτα "Λεμινκέινεν", το τρίτο μέρος της οποίας είναι ο περίφημος "Κύκνος του Τουονέλα", "Η κόρη της Πογιόλα", "Ταπιόλα", το "Valse Triste", που παίχτηκε σύ όλη την Ευρώπη και έκανε το όνομά του ακόμα πιο γνωστό απ' όσο τον είχε κάνει το συμφωνικό ποίημα "Φιλανδία".
Επίσης έγραψε πολλά έργα που προορίζονταν για το θέατρο, αλλά και διάφορα κονσέρτα και σονάτες για βιολί και άλλα για πιάνο ή για έγχορδα, όπως το κονσέρτο για βιολί (1904), που ήταν ουσιαστικά ένα αντίο στο ρομαντισμό του 19ου αιώνα. Από τις πολυάριθμες συνθέσεις του οι 7 συμφωνίες είναι αυτές που καταλαμβάνουν κεντρική θέση στο έργο του συνθέτη. Οι συμφωνίες 1,2,3 (1899-1907) χαρακτηρίζονται από την καθαρότητα και την ευθυμία στις μελωδικές γραμμές, σε αντίθεση με την αμφιλεγόμενη τέταρτη συμφωνία(1911), όπου κυριαρχούν πιο σκοτεινά και βαριά τονικά μοτίβα. Στις τρεις τελευταίες συμφωνίες διαφαίνεται περισσότερο η μουσική ωριμότητα του συνθέτη.
Ο Sibelius θεωρείται ένας από τους τελευταίους ρομαντικούς. Θεωρήθηκε αρκετά συντηρητικός για τον 20ο αιώνα, αν και πολλές συνθέσεις του αποδείκνυαν το αντίθετο! Το σίγουρο είναι ότι αποτελεί ένα παράδειγμα συνθέτη, που αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε πέρα από τις μεθόδους της εποχής του και μπόρεσε να δημιουργήσει ένα δικό του είδος σύνθεσης. Μαζί με τον Nielsen μπόρεσαν να δημιουργήσουν ένα νέο είδος νεοκλασικισμού. Όπως έλεγε και ο ίδιος, ήθελε να προσφέρει στο κοινό "αγνό νερό" αντί για περίτεχνα μουσικά κατατόπια, κάτι που θα περίμενε κάποιος από ένα μουσικό της εποχής του βλέποντας την πορεία που είχε πάρει η μουσική τότε. Σημαντικός παράγοντας για τη στάση του αυτή, ήταν η αντίδρασή του (όπως και πολλών άλλων συνθετών της γενιάς του) στην επιρροή που ασκούσε εκείνο τον καιρό ο Wagner. Επίσης φανερή είναι και η επιρροή του από την παραδοσιακή μουσική της Φιλανδίας,γι΄ αυτό και βλέπουμε στις περισσότερες συνθέσεις του ρυθμούς και μελωδίες που είναι χαρακτηριστικές της λαϊκής ποίησης και μουσικής.
Όπως και πολλοί άλλοι σύγχρονοί του, στο χώρο της τέχνης και όχι μόνο, είχε ιδιαίτερες σχέσεις με τον εσωτερισμό, αλλά κυρίως με τη Θεοσοφία αλλά και με κάποιες σχολές τεκτόνων. Μάλιστα το έργο του "Μusique Religieuse" το είχε αφιερώσει σε κάθε έναν από τους βαθμούς μύησης που συναντάμε στους τέκτονες, όπου και ήταν μέλος.
Χαρακτηριστική είναι επίσης η δύναμη που ασκούσε πάνω του η φύση. Από μικρό παιδί τη λάτρευε. Αυτός ήταν και ο λόγος που είχε εγκαταλείψει το Ελσίνκι κι εγκαταστάθηκε σε μια κατοικία όπου μπορούσε να έχει άμεση επαφή με τη φύση. Ήταν για αυτόν μια μυστική, ποιοτική δύναμη.
Η μουσική του πάντως επηρέασε ιδιαίτερα την πορεία της ίδιας της Φιλανδίας προς την ανεξαρτησία. Η Φιλανδία το 1917 πέτυχε την ανεξαρτησία της, καθώς αποτελούσε μέχρι τότε μέρος της Ρωσίας. Το έργο του "Φιλανδία" ήταν ένα σύμβολο προσφοράς στον αγώνα της για την ανεξαρτησία. Ένα μέρος του έργου αυτού αποτελεί και τον εθνικό ύμνο της χώρας. Το 1937, όταν ο Sibelius έκλεινε τα 70 του χρόνια, παρουσιάστηκε για τελευταία φορά στο κοινό.
Περίπου 7000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ήταν και ο πρόεδρος της χώρας αλλά και άλλες αξιοσημείωτες προσωπικότητες, παρακολούθησαν το κονσέρτο για τα γενέθλιά του. Το 1957 πέθανε δοξασμένος και κηδεύτηκε σαν εθνικός ήρωας. Ο Sibelius είχε γίνει το σύμβολο της Φιλανδικής μουσικής και της ίδιας της Φιλανδίας. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι η μουσική ακαδημία στο Ελσίνκι, όπου σπούδασε και όπου ακόμα και σήμερα είναι μια από τις καλύτερες στην Ευρώπη, από το 1939 ονομάστηκε Ακαδημία "Sibelius".

Jean Sibelius
original name Johan Julius Christian Sibelius (b. Dec. 8, 1865, Hämeenlinna, Fin.—d. Sept. 20, 1957, Järvenpää), Finnish composer, the most noted symphonic composer of Scandinavia.
Sibelius studied at the Finnish Normal School, the first Finnish-speaking school in Russian-held Finland, where he came into contact with Finnish literature and in particular with the Kalevala, the mythological epic of Finland, which remained for him a constant source of inspiration. (Many of his symphonic poems, such as Pohjola’s Daughter [1906] and Luonnotar [1913], drew on this source.) Although intended for a legal career, he soon abandoned his law studies at Helsinki, devoting himself entirely to music. At first he planned to become a violinist. Under the guidance of Martin Wegelius he composed much chamber and instrumental music. He adopted the name Jean, which he used throughout his professional career in preference to his baptismal names. In his mid-20s he left Finland to continue his studies in Berlin and Vienna, where his teachers included the composers Robert Fuchs and Karl Goldmark.
On his return to Finland a performance of his first large-scale orchestral work, the Kullervo Symphony (1892), created something of a sensation. This and succeeding works, En Saga (1892), the Karelia music, and the Four Legends, established him as Finland’s leading composer. The third of the four symphonic poems in Four Legends is the well-known The Swan of Tuonela (1893). In 1897, before the appearance of his Symphony No. 1 in E Minor (1899), the Finnish Senate voted Sibelius a small life pension in recognition of his genius. His tone poem Finlandia was written in 1899 and revised in 1900. Sibelius’ compositions of the 1890s are those of a nationalist composer working in the Romantic tradition.
In the first decade of the 20th century Sibelius’ fame penetrated the European continent. The pianist-composer Ferruccio Busoni, whose friendship he had made in Helsinki as a student, conducted his Symphony No. 2 in D Major (1901) in Berlin, and the British composer Granville Bantock commissioned his Symphony No. 3 in C Major (1907). With this work Sibelius turned his back on the national romanticism of the second symphony and the Violin Concerto in D Minor (1903) and moved toward the more searching and uncompromising mode of utterance of En Saga and the Symphony No. 4 in A Minor (1911). After World War I he published his greatest works, the last three symphonies (No. 5 in E-flat Major, No. 6 in D Minor, and No. 7 in C Major) and Tapiola (1925) but then lapsed into the long silence of his last years. Rumours of an eighth symphony (promised for performance in the early 1930s) and even a ninth symphony were unfounded. No manuscripts survived his death.

The 1930s saw a vogue for Sibelius prompted by such writers as Cecil Gray and Constant Lambert in England and Olin Downes in the United States. Despite a reaction against this vogue in the following generation, Sibelius retained his firm hold over the musical public. Although his inspiration is intimately connected with the Scandinavian landscape, it is not primarily as a nature poet that he is remembered. His achievement both in the symphonic poems and the seven symphonies lies principally in his remarkable mastery of form. The first movement of the third symphony has the clarity of construction of a Haydn or Mozart first movement, yet its organic unity and architecture even surpasses its models. It was in this capacity for organic growth that the secret of his genius lay.

Τι Τιμή στο Παλληκάρι

2011-02-09T01:55:00.000-08:00

ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΡΙΟΝ ΤΥΡΤΑΙΟΥ*- Άσμα- Θούριος
Υπό Σπυρίδωνος Τρικούπη **

(Σήμερα το άσμα αυτό αποτελεί τον ύμνο της Στρατιωτικής
Σχολής Ευελπίδων στο Ελσίνκι της Φιλανδίας!)

Τι τιμή στο παλληκάρι, όταν πρώτo στη φωτιά,
σκοτώθη για την Πατρίδα με τη σπάθα στη δεξιά!
Πόσο λυπηρό ν’ αφήνει την πατρίδα τη γλυκεία,
τα καλά του τα χωράφια και να ζει με διακονιά,
με γονιό να παραδέρνη, με γυναίκ’ ομορφονιά
με γερόντισσα μητέρα και μ’ ανήλικα παιδιά,
κι’ απ΄ τη στέρηση και φτώχεια, όπου πάει, όπου σταθή,
να γνωρίζη ότι είν’ όλους η ζωή η μισητή!
Να ντροπιάζη τη γενιά του, να ντροπιάζεται κι αυτός
και ποτέ να μη του λείπη απ’ τα χείλη ο στεναγμός!
Τέτοιον άνθρωπο καθένας ζωντανό καταφρονά,
μήτ’ αφού στον τάφο πέση τ’ όνομά του μελετά.
Εις την μάχην ας χυθούμεν όλοι μ’ άφοβη καρδιά,
ο καθένας ας πεθάνη για πατρίδα, για παιδιά.
Στη φωτιά παλληκαράδες, γενήτ’ όλοι ένα κορμί,
στη φωτιά μην ντροπιασθήτε, σαν φυγάδες, σαν δειλοί.
Λεοντόκαρδο το στήθος καθενός σας ας φανεί,
τους εχθρούς σας πολεμούντες μην ψηφάτε τη ζωή.
Να μη φύγετε κι αφήστε τα σεβάσμια γερατειά,
πώχουν αχαμνά τα χέρια και τα γόνατα βαριά.
Εντροπή σας, εντροπή σας, απ’ οπίσω ναν΄ο νιός
κι ο αδύναμος ο γέρος να πεθαίνει μπροστινός,
πώχει κάτασπρα τα γένεια, κάτασπρη την κεφαλή,
κι εις τα χώματα ν’ αφήνει την αδούλωτη ψυχή.
Όλ’ οι κίνδυνοι, οι πολέμιοι, όλοι πρέπουν εις το νιό,
εις το νιό πολέμιοι πρέπουν, που το σώμα εχ’ ανθηρό.
Σεβαστός είναι στους άνδρας, στές γυναίκες ποθητός,
εύμορφος αν πρωτοπέση κι εις τον πόλεμο νεκρός.
Ας ριφθή μπροστά στο γέρο κι άσειστος ας στυλωθή,
και τα δόντια τους ας σφίξη, μες στο αίμα ας κυλισθή.

(Λέγεται και «Το Θούριον του Τυρταίου» ή «Πολεμιστήριον Άσμα του Τυρταίου» ή «Άσμα του Τυρταίου» ) .

Ο πατέρας μου Χρήστος Αρχ. Δημητρακός (Τρίγλια 1912-Ραφήνα 2002) έλεγε: « Μέχρι και το ποίημα- Το Άσμα του Τυρταίου, μαθαίναμε τα παιδιά στο σχολείο στην Τρίγλια!».

*Ο Τυρταίος ήταν ελεγειακός ποιητής, που έζησε τον 7ο π.Χ. αιώνα. Ο ίδιος και άλλοι ποιητές της αρχαϊκής περιόδου έγραψαν ελεγειακά ποιήματα με στίχους που βοηθούσαν στην εξύψωση του πνεύματος των στρατιωτών στο πεδίο της μάχης. Ο Τυρταίος με τις ελεγείες και τους παιάνες του τόνιζε την αγάπη προς την πατρίδα, εξυμνούσε την ανδρεία και την αυτοθυσία . Κατά την παράδοση, η ζωή του συνδέθηκε στενά με την ιστορία της Σπάρτης, που πιεζόταν από τον αρχηγό των Μεσσηνίων, Αριστομένη. Οι Σπαρτιάτες επειδή υπέφεραν πολλά δεινά και ήταν πολύ απογοητευμένοι, ζήτησαν χρησμό από το μαντείο των Δελφών. Η Πυθία τους είπε πως εάν ζητούσαν να πάρουν στρατηγό από την Αθήνα, θα σώζονταν. Οι Αθηναίοι όμως, επειδή ζήλευαν τους Σπαρτιάτες και δεν ήθελαν να τους δώσουν στρατηγό, αλλά και δεν τολμούσαν ν' αρνηθούν, γιατί φοβούνταν το θεό Απόλλωνα, που έδωσε το χρησμό στους Σπαρτιάτες, τους έστειλαν το χωλό ποιητή Τυρταίο. Ο Τυρταίος, φτάνοντας στη Σπάρτη, σύνθεσε ελεγείες που τόνιζαν την αγάπη προς την πατρίδα και με τις οποίες καλούσε τους πολεμιστές της Σπάρτης να φανούν αντάξιοι της πατρίδας τους. Mε τα τραγούδια του, τους έδωσε θάρρος, τους ενθουσίασε και ξαναζωντάνεψε την ανδρεία και την καρτερία τους, ώστε να ανακτήσουν τα μέρη που τους αφαίρεσαν οι γείτονές τους Μεσσήνιοι (Β΄ Μεσσηνιακός Πόλεμος).

** Μια από τις ελεγείες του Τυρταίου είναι αυτή που παρέφρασε στη δημοτική γλώσσα και τους χρόνους της Επανάστασης, ο Σπυρίδων Τρικούπης.
Σπυρίδων Τρικούπης ( Μεσολόγγι 1788- Αθήνα 1873): Λόγιος, πολιτικός και ιστοριογράφος της Επανάστασης του 1821, μετά την οποία και διορίστηκε πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου (πρώτος πρωθυπουργός του ελεύθερου ελληνικού κράτους). Διετέλεσε επανειλημμένα πρωθυπουργός, υπουργός Εξωτερικών, πρεσβευτής, αρχηγός κόμματος κ.α. Ήταν πατέρας του μετέπειτα πρωθυπουργού Χαρίλαου Τρικούπη.

Βιβλιογραφία:
1. «Νέα Ανθολογία Περάνθη», Τόμος Β΄.
2. «Θησαυρός Γνώσεων» Χαρ. Θ. Μηχιώτη, Εκδόσεις Κασταλία, Αθήνα 1983.
3. Εγκυκλοπαίδεια «Νέα Δομή»
4. Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».
5. «Πρόσωπα που σημάδεψαν την ιστορία των Ελλήνων», Τόμος 20, Εκδόσεις «Δομή».

The Spartan Soldier

For it is fine to die in the front line,
a brave man fighting for his fatherland,
and the most painful fate's to leave one’s town
and fertile farmlands for a beggar's life,
roaming with mother dear and aged father,
with little children and with wedded wife.
He'll not be welcome anywhere he goes,
bowing to need and horrid poverty,
his line disgraced, his handsome face belied;
every humiliation dogs his steps.
This is the truth: the vagrant is ignored
and slighted, and his children after him.
So let us fight with spirit for our land,
die for our sons, and spare our lives no more.
You young men, keep together, hold the line,
do not start panic or disgraceful rout.
Keep grand and valiant spirits in your hearts,
be not in love with life -- the fight's with men!
Do not desert your elders, men with legs
no longer nimble, by recourse to flight:
it is disgraceful when an older man
falls in the front line while the young hold back,
with head already white, and grizzled beard,
gasping his valiant breath out in the dust
and clutching at his bloodied genitals,
his nakedness exposed: a shameful sight
and scandalous. But for the young man, still
in glorious prime, it is all beautiful:
alive, he draws men's eyes and women's hearts;
felled in the front line, he is lovely yet.
Let every man then, feet set firm apart,
bite on his lip and stand against the foe.

Tyrtaeus

translated by Nicholas Ioannides

Spartan Soldier

another translation

It is beautiful when a brave man of the front ranks
falls and dies, battling for his homeland,
and ghastly when a man flees planted fields and
city and wanders begging with his dear mother,
aging father, little children and true wife.
He will be scorned in every new village,
reduced to want and loathsome poverty; and shame

will brand his family line, his noble
figure. Derision and disaster will hound him.
A turncoat gets no respect or pity;
so let us battle for our country and freely give
our lives to save our darling children.
Young men, fight shield to shield and never
succumb to panic or miserable flight,
but steel the heart in your chests with
magnificence and courage. Forget your own life
when you grapple with the enemy. Never run
and let an old soldier collapse
whose legs have lost their power. It is shocking
when an old man lies on the front line
before a youth: an old warrior whose head is white
and beard gray, exhaling his strong soul
into the dust, clutching his bloody genitals
in his hands: an abominable vision,
foul to see: his flesh naked. But in a young man
all is beautiful when he still
possesses the shining flower of lovely youth.
Alive he is adored by men,
desired by women, and finest to look upon
when he falls dead in the forward clash.
Let each man spread his legs, rooting them in the ground,
bite his teeth into his lips, and hold.

Μιχάλης Ζαβρός - Michaell Zavros

2011-02-06T19:24:00.000-08:00

To κορυφαίο βραβείο ζωγραφικής απονεμήθηκε σε διακεκριμένο ομογενή ζωγράφο, στο πλαίσιο του εθνικού διαγωνισμού πορτραίτων "Doug Moran National Portrait Prize". Η διάκριση του Ελληνα εικαστικού, μονοπώλησε το ενδιαφέρον των αυστραλιανών ΜΜΕ.

Σύμφωνα με το κρατικό δίκτυο "ABC", "το έργο του Μιχάλη Ζαβρού, με τίτλο "Η Φοίβη είναι νεκρή", αναπαριστά με ρεαλιστικό τρόπο την πεντάχρονη κόρη του ζωγράφου, η οποία παριστάνει τη νεκρή, τυλιγμένη με ένα μαύρο μαντήλι με νεκροκεφαλές, του Αμερικανού σχεδιαστή Alexander McQueen. Ο ίδιος ο ζωγράφος, υποστήριξε ότι "το έργο εκφράζει τον φόβο του για τα παιδιά του και ιδίως για το ενδεχόμενο να τους συμβεί κάτι κακό". Το συγκεκριμένο έργο επιλέχθηκε μεταξύ 35 πορτρέτων που συμμετείχαν στην τελική επιλογή και το βραβείο συνοδεύεται από το χρηματικό ποσό των 150.000 δολαρίων Αυστραλίας.

Ο Μιχάλης Ζαβρός είναι από τους γνωστότερους νέους ζωγράφους της Αυστραλίας και το έργο του εμπνέεται συχνά από την ελληνική μυθολογία και το σύγχρονο κόσμο της μόδας.

Michael Zavros (born, Brisbane, Australia, 1974) is an Australian painter who lives and works in Brisbane.

Zavros graduated from Queensland College of Art with a Bachelor of Visual Arts with a Double Major in Printmaking in 1996. He has worked a sessional lecturer in painting and printmaking. He is currently a Board Member of the Australia Council for the Arts, Visual Arts Craft Member Board.

Michael Zavros’ work is held in numerous private and public collections, including Artbank, [National Portrait Gallery of Australia, Collex, Kedumba Art Gallery, Queensland Art Gallery, University of Queensland Art Gallery, Tweed River Art Gallery, ABN AMRO, Gold Coast City Art Gallery, Grafton Regional Art Gallery and TMAG (Tasmanian Museum and Gallery).

Michael Zavros is represented by GRANTPIRRIE Sydney, Philip Bacon Galleries, Brisbane, and Sophie Gannon Gallery, Melbourne.
2010 Winner Doug Moran National Portrait Prize with Phoebe is dead/McQueen ,.[1]
2009 Finalist Doug Moran National Portrait Prize
2007 Kedumba Drawing Award[2]
2005 Robert Jacks Drawing Prize, Bendigo Art Gallery, Victoria
2004 Primavera Collex Art Award, Museum of Contemporary Art in Sydney
2002 Jacaranda Acquisitive Drawing Award.
In both 2002 and 2003 he was a finalist in the Brett Whiteley Travelling Arts Scholarship. In 2003 he was the recipient of an Arts Queensland Development Grant to support Everything I Wanted - Institute of Modern art.

Ὁ γλωσσικός ἐφησυχασμός καὶ ἡ ἄρνησις ἀποδοχῆς τῆς πραγματικότητος! Του Αντωνίου Α. Αντωνάκου

2011-02-06T13:57:00.000-08:00

Καθηγητού – Κλασσικού Φιλολόγου
Ιστορικού – Συγγραφέως
Β΄ Αντιπροέδρου της Επιτροπής Ενημερώσεως επί των Εθνικών Θεμάτων
Αντιπροέδρου του Συνδέσμου των Απανταχού Λακώνων «Ο ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ»

Μία πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ για τα Ελληνόπουλα, απεκάλυψε πως είναι από τα τελευταία στην Ευρώπη στην δυνατότητα δημιουργίας λόγου και σκέψεως.
Το γεγονός αυτό με συνετάραξε, διεπίστωσα όμως, δυστυχώς, ότι η έρευνα αποτύπωνε την πραγματικότητα, διότι τα ελληνόπουλα της εποχής των υπολογιστών έχουν μάθει να απαντούν μονολεκτικά μ’ ένα «ναι» η μ’ ένα «όχι». Έχουν άγνοια λεξιλογίου και ετυμολογίας. Και επειδή τα παιδιά μας μαθαίνουν απ’ τους μεγάλους, τους πολιτικούς και τους «διασήμους» της τηλοψίας, που είναι «παραδείγματα προς μίμησιν (!)» και «είδωλα» γι’ αυτά, μαθαίνουν, δυστυχώς, μαζί με τις φθηνές αξίες που τους δίνουν και την λανθασμένη χρήση των λέξεων.
Στην σημερινή γλωσσική ανεπάρκεια φθάσαμε μετά την απομάκρυνσή μας από τις αξίες, που καθόριζαν ο,τιδήποτε το ελληνικό. Και ήταν πολύ φυσικό και εύλογο.Όταν οι επίσημοι φιλόλογοι και ιστορικοί, αντί να παίξουν τον ρόλο του Λεωνίδα, έπαιξαν το ρόλο του Εφιάλτη, ήταν βέβαιο ότι οι Θερμοπύλες θα έπεφταν.
«Στόχος όλων των επικρίσεων», όπως αναφέρει ο διαπρεπής καθηγητής της κλασσικής φιλολογίας του πανεπιστημίου του Αμβούργου Bruno Snell, «υπήρξε η παιδεία από την εποχή του κλασσικού ελληνισμού … Η κλασσική Ελλάδα ήταν εκείνη που δέχθηκε τις περισσότερες επιθέσεις. Στις λέξεις μας, στις μεγάλες λέξεις, γκρεμίστηκε η αίσθηση και η σκέψη πολλών γενεών. Βέβαια αισθανόμαστε το βάρος αυτής της κληρονομιάς. Σωστό γλωσσικό αίσθημα είναι δύσκολο να αποκτήσει αυτός που, όπως λέει ο Γκαίτε, δεν δίνει δεκάρα για 3.000 χρόνια ιστορίας». [Bruno Snell: ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ. Εκδόσεις Ίνδικτος.]
Αυτή η οικτρή γλωσσική κατάσταση, λοιπόν, είναι γεγονός ότι ξεκινά από το δημοτικό σχολείο, στο οποίο λόγω των συνεχών παρεμβάσεων στην διδασκαλία της ελληνικής δημιούργησαν προς διδασκαλία και εκμάθηση ένα έκτρωμα ονομαζόμενο κατ’ επίφασιν «δημοτική».Οι πυλώνες πάνω στους οποίους στηρίζεται το γλωσσικό μας οικοδόμημα έχουν αρχίσει σιγά σιγά να αποδομούνται και να αποκόπτονται. Οι «ανευθυνοϋπεύθυνοι» δήλωναν επί χρόνια ότι ήθελαν να κάνουν την γλώσσα μας τάχα «πιο χρηστική».
Ξέρετε τι μου θυμίζει αυτό; Σαν να είναι η γλώσσα μία πελώρια αχανής αίθουσα, όπου ακριβώς λόγω τού απέραντου μεγέθους της έχει διάφορους κίονες (πυλώνες), οι οποίοι κρατούν τα επάνω πατώματα. Για να την κάνουμε λοιπόν πιο χρηστική και να μπορούμε να χορεύουμε χωρίς να μας κρύβουν την θέα η να μας ενοχλούν οι κίονες αυτοί αρχίσαμε σιγά σιγά να τους αποκόπτουμε έναν προς ένα. Οι κίονες όμως αυτοί είχαν ονόματα: Ιστορική ορθογραφία, ιστορική γραμματική, πολυτονικό, προθέσεις, κ.λπ. Μόλις λοιπόν κόψαμε αυτούς τους κίονες άρχισαν οι πρώτες ρωγμές και σιγά σιγά με τον πρώτο ελαφρό σεισμό το γλωσσικό μας οικοδόμημα άρχισε να καταρρέει. Είχαμε όμως συχνά από τότε προειδοποιήσει ότι «βγάλαμε τα Αρχαία, θα βγάλουμε τα μάτια μας». Ακριβώς όπως είχε προειδοποιήσει και ο Κοραής: «Όποιος χωρίς την γνώση της αρχαίας προσπαθεί να ερμηνεύσει την νέα η απατάται η απατά»
Σήμερα όμως, δυστυχώς, ζούμε στην εποχή του χρήματος, του κέρδους και του ανελέητου κυνηγιού του. Όλα συγκλίνουν προς αυτό ξεχνώντας η παραβλέποντας την αξία των κλασσικών σπουδών. Μάλιστα προσφάτως, μεγάλη ελληνική τράπεζα είχε χρηματοδοτήσει διαφήμιση, όπου ένας μαθητής έλεγε στον καθηγητή του. «Κύριε καθηγητά, τι μου χρειάζονται τα αρχαία, εγώ θα γίνω έμπορος». Και του απαντά ο καθηγητής: «Έμπορος θα γίνεις Λαμπρόπουλε αλλά τι έμπορος; Θα πουλάς μαλλί της γρηάς στα πανηγύρια!» Στην συνέχεια δε, η διαφήμιση έδειχνε τον νέο που δεν χρειαζόταν τάχα τα αρχαία, να έχει διαπρέψει, χρηματοδοτούμενος από την εν λόγω τράπεζα! Η άνευ ορίων αναίσχυντη κερδοσκοπία σε όλο της το μεγαλείο!!!
Διάφοροι δημοσιογράφοι, όσοι δεν εθελοτυφλούσαν, κατέγραφαν, κατά το παρελθόν, συνεχώς στις εφημερίδες τους την γλωσσική ένδεια, που υπήρχε στα ελληνόπουλα.Περίπου το ίδιο γινόταν και με πολύ δημοφιλείς τηλεοπτικές εκπομπές λόγου τού σαββατόβραδου, όπου, χωρίς βεβαίως την δική μας συμμετοχή ποτέ σε κάποια τέτοια εκπομπή, ώστε «να θέσουμε τον δάκτυλον εις τον τύπον των ήλων», εκλεκτοί προσκεκλημένοι διαπίστωναν «την εκπληκτική ποιότητα και μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσης»!
Δυστυχώς, όμως, μόνο κατέγραφαν και μόνο διαπίστωναν. Χωρίς προτάσεις για την λύση του σημερινού προβλήματος. Πολλοί δε από αυτούς μας καθησύχαζαν, έχοντας και έναν παχυδερμικό εφησυχασμό, λέγοντας ότι η γλώσσα δεν θα πάθει τίποτε.
Κι όμως… Παρόμοιους εφησυχασμούς είχαμε και σε άλλες περιπτώσεις… Για παράδειγμα το 1989 ο Kristian Wilson, Πρόεδρος τής εταιρείας «Nintendo Inc», έκανε μία πολύ καθησυχαστική δήλωση, σχετικά με την εισβολή των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην ζωή των παιδιών. Η δήλωση έλεγε τα εξής:
«Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια δεν επηρεάζουν τα παιδιά. Αν π.χ. το «πακ-μαν» είχε επηρεάσει την γενιά μας, θα ήμασταν σε μία σκοτεινή αίθουσα και θα χοροπηδούσαμε πάνω κάτω δεξιά αριστερά, μασουλώντας μαγικά χαπάκια και ακούγοντας μία επαναλαμβανόμενη μουσική».
Λίγα χρόνια αργότερα, γεννήθηκαν τα «rave parties», η μουσική «techno» και το «ecstasy».
Γι αυτό οι υπερβολικοί εφησυχασμοί με βάζουν πάντοτε σε σκέψεις. Μας καθησυχάζουν για να επιτύχουν πιο εύκολα κάποιους άλλους στόχους.
Αν, λοιπόν, πρέπει να ρίξουμε κάποιο λίθο αναθέματος σε κάποιους οι αποδέκτες είναι πολλοί. Εκείνοι που έδιωξαν την γλώσσα και την ιστορία μας από τα σχολεία, η εκείνοι που σπιλώνουν αυτό τον πλούτο μέσω της δημοσιογραφίας έντυπής τε και ηλεκτρονικής. Κυρίως όμως ο λίθος του αναθέματος πρέπει να είναι προς εκείνους, οι οποίοι επιμελώς αποκρύπτουν, συγκαλύπτουν φονεύουν δια της σιωπής και θάβουν κάθε βιβλίο ιστορίας, το οποίο δεν κινείται στην γραμμή της παγκοσμιοποιημένης υποτέλειας καθώς και κάθε βιβλίο σχετικό με την γλώσσα, το οποίο αποκαλύπτει τα σχέδια καταστροφής, την παραπλάνηση και την διαστρέβλωση της ελληνικής.

ἐπιτροπή ἐνημερώσεως ἐπί τῶν ἐθνικῶν θεμάτων

GAS - ΓΚΑΖΙ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΞΗ ΧΑΟΣ

2011-02-01T19:35:00.000-08:00

• gas •

Pronunciation: gæs • Hear it!

Part of Speech: Noun

Meaning: 1. A state of matter lighter than solid or liquid that expands and diffuses infinitely and uniformly. 2. A clipping of gasoline, a liquid fuel refined from crude oil. 3. Flatulence or the discomfort it causes, as to have gas on the stomach. 4. The pedal or other device that controls the amount of gasoline fed to an engine, as to step on the gas in a car. 5. Hot air; pompous, empty talk.

Notes: Although dictionaries allow two plurals for this word, gases and gasses, the former is preferred currently on the Web 14.8 million to 1.42 million. The spread is even wider for the analogical example, buses. This noun may also be used as a verb meaning "to put gas in". You may either gas up your car with gasoline or let your food gas you up with flatulence.

In Play: Let us start out with two of the most common meanings of today's curt word: "Bertie, step on the gas! I have to get an antacid before the gas on my stomach kills me." This particular word probably has already been ridden as far as it will go metaphorically: "Her speech was so bombastic, we could have flown to Europe and back on the gas!"

Word History: Today's word is an invention of the Dutch chemist, Jan Baptista Van Helmont (1577-1644), who adopted it from Greek chaos. The 1652 edition of his book, Ortus Medicinæ, contains this line: halitum illum Gas vocavi, non longe a Chao veterum secretum (this vapor I have called 'Gas', not far removed from ancient 'Chaos'). The Dutch pronunciation of [g] as a spirant [kh] (like Scottish or German [ch]) accounts for its being employed to represent Greek ch (= kh). Gouda is pronounced [khowdah] in Dutch. The connection may have been suggested by Paracelsus's use of chaos for the element of such spirits as underground gnomes. (It might seem appropriate that a word originally referring to underground gnomes, comes to us today from Michael McWilliams of Raytheon, Australia, himself living 'down under' in another sense.)
_________________

See alphaDictionary.com

Gas λέξη Ελληνική από το Χάος

2011-02-01T19:31:00.001-08:00

Γράφει ο Γιώργος Δαμιανός (τo άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό 4τροχοί)

Η λέξη γκάζι παράγεται από την αρχαία ελληνική λέξη Χάος. Παράξενο; Όχι και τόσο, αρκεί να ακολουθήσετε τα απλά μαθήματα μυθολογίας:

Κατά τον Ησίοδο1, το χάος ορίζεται η πρωτογενής αρχή, όχι όμως ως αφηρημένη έννοια αλλά ως σκοτεινός χώρος γεμάτος νέφη. Αντίθετα, η ορφική κοσμογονία παραδέχεται το χάος ως δεύτερη αρχή του κόσμου μετά το Χρόνο. Ο Πλάτων2αναφέρει ότι από το Χάος γεννήθηκε ο Έρωτας (φτυστός ο πατέρας του, αυτός ο Έρωτας).

Καλά όλα αυτά, θα έλεγε κάποιος. Αλλά, τι σχέση έχουν με το γκάζι;

Μέχρι το 1640 απολύτως καμία. Τη χρονιά εκείνη, ένας ιδιοφυής Φλαμανδός «χημικός», ο Βαν Χέλμοντ (Johann Batista Helmont, 1577- 1644) πέτυχε την παρασκευή καύσιμου μείγματος αερίων (μονοξείδιο και διοξείδιο του άνθρακα CO, CO2, το αδέσμευτο αέριο, gas sylvestre). Μόνο που, ακόμα, δεν ήξερε πως να το ονομάσει. Δανείστηκε, λοιπόν, την ελληνική λέξη χάος, για να δηλώσει την άμορφη και απροσδιόριστη μάζα του αερίου (gas), γιατί κάπως έτσι φανταζόταν ότι ήταν και το χάος (χάος >caos > gaos > gas)3. Στη συνέχεια παρήχθησαν όλες οι λέξεις που αναφέρονται στο αέριο > γκαζ, γκαζιέρα, γκαζάκι, γκαζάδικο αλλά και τα αεριούχα ποτά όπως η γκαζόζα.

Τώρα, πώς από το αέριο (gas) οδηγηθήκαμε στο γκάζι του αυτοκινήτου (γκαζώνω, γκαζωμένος, η γκαζιά, τα γκάζια); Γι αυτό ευθύνονται τα γκαζοζέν (gazogene) αυτοκίνητα που είχαμε στη χώρα μας, κατά τη γερμανική κατοχή (έκαιγαν gas, λόγω έλλειψης πετρελαίου). Έτσι, δίνω gas στη μηχανή ισοδυναμούσε με το δίνω καύσιμο στη μηχανή για να επιταχυνθεί.

(1) Ησίοδος, θεογονία,116.

(2) Πλάτων, Συμπόσιο 178. Αναφορά της λ. χάος ως νεφελώδες αέριο γίνεται και στους : Αριστοφάνη (Όρνιθες, 192, 1218), Βιργίλιο (Ecloghe,VI,31), Οβίδιο (Metamorfosi), αλλά και στο κατα Λουκάν Ευαγγέλιον ( 16, 26).

(3) J. B. Van Helmont, Ortus medicinae, Amsterdam 1652. Στις σελίδες 59, 86 αναλαμβάνει την πατρότητα του όρου και παραδέχεται τη σχέση με τη λ. χάος

Το κείμενο στα λατινικά : halitum illum, gas vocavi, non longe a chaos veterum secretum

Helmont, Johannes (Joan) Baptista Van (b. Brussels, Belgium, 12 January 1579; d. Brussels, 30 December 1644)

2011-02-01T19:17:00.000-08:00

Helmont, Johannes (Joan) Baptista Van
(b. Brussels, Belgium, 12 January 1579; d. Brussels, 30 December 1644)
chemistry, natural philosophy, medicine, mysticism.
Helmont was from the Flemish landed gentry. His father, Christian van Helmont, was state counselor of Brabant; his mother was Marie de Stassart, of Brussels. In 1609 he married Margerite van Ranst, of the Merode family, and through her became manorial lord of Merode, Royenborch, Oorschot, and Pellines. They had several daughters and one son, Franciscus Mercurius, who edited his father’s collected works—the Onus medicinae of 1648-and became known through his collaboration on the Kabbala denudata (edited by Knorr von Rosenroth, 1677–1684), his early attempts at teaching the deaf and dumb (1667) and orthopedic treatment of spinal deformity, his friendship with Lady Conway and Leibniz, his life as a wandering courtier and scholar, and his theosophical treatises.
Helmont’s formative years were marked by growing skepticism, dissatisfaction with the traditional syllabus, and the combination of mysticism with genuine scientific research. His unorthodox career was due partly to his Flemish family background, combined with his natural enmity to the Schoolmen and Jesuits brought to Belgium following the Spanish occupation. His first course in classics and philosophy was followed from 1594 by studies in a variety of subjects from geography to law, “reaping straw and poor senseless prattle,” especially in Martin del Rio’s discourses against natural magic and in the study of Stoicism and medical textbooks.
After receiving the M.D. in 1599 Helmont realized the need for more than book learning in medicine. He sought this knowledge on visits to Switzerland and Italy in 1600–1602 and to France and England in 1602–1605; there may have been two London visits. one dated by himself as in 1604 and the other when he “Conversed with the Queen herself,” probably at the close of 1602. In spite of some medical success—for instance, during an epidemic of plague at Antwerp in 1605—and tempting offers from Ernest of Bavaria, the archbishop of Cologne, and Emperor Rudolf II, which he declined, refusing to “live on the misery of my fellow men” or to “accumulate riches and endanger my soul,” he embarked on private research for seven years (1609–1616) at Vilvorde, near Brussels. On his journeys Helmont had learned as little as before and felt the need to explore the first principles of nature in order to rise above the “dung” of traditional learning. He hoped to overcome the prevalence of “useless logic” and entia rationis therein by “dismantling” the operations of nature and art and by promoting the seminal virtues of all things through chemistry (pyroechnia, perignem). In this and in the interest which he took in the controversy over the “weapon salve” and the magnetic cure of wounds, he was influenced by Paracelsus. This involved him in ecclesiastic prosecution for most of the rest of his life.
In 1608 Rudolf Goclenius, Protestant professor of philosophy and a believer in natural magic, published his first treatise affirming the efficacy of a pseudo-Paracelsian ointment applied not to the wound but to the weapon and acting by sympathy over long distances. Between 1615 and 1625 seven attacks and counterattacks were exchanged between Goclenius and the Jesuit Johannes Roberti, who condemned the method as “devil’s deceit.” In 1621 Helmont’s treatise De magnetica vulnerum... curatione was published at Paris, possibly at Roberti’s instigation and against Helmont’s will. His argument was naturalistic: Goclenius had been wrong in omitting the presence of inspissated blood on the weapon as essential for the sympathetic effect; on the other hand, Roberti had recourse to the field most unsuitable for assessing natural phenomena—theology and activity of the devil. Helmont considered the effect to be as genuine as those of sympathy and antipathy reported in many tall stories that he related, interlarding his account with satirical invectives against the Jesuits. In 1623 Helmont’s “monstrous pamphlet” was denounced by members of the Louvain Faculty of Medicine, probably at the instigation of his literary enemy Henry van Heers.
In 1625 the General Inquisition of Spain condemned twenty-seven of Helmont’s “propositions” for heresy, impudent arrogance, and association with Lutheran and Calvinist doctrine. The treatise was impounded the following year, and in 1627 Helmont asserted his innocence and submission to the church before the curia of Malines, which referred the matter to the Theological Faculty of Louvain. He again acknowledged his error and revoked his “scandalous pronouncements” in 1630. Helmont was condemned by the Louvain Theological Faculty in 1633–1634 for adhering to the “monstrous superstitions” of the school of Paracelsus (that is, the devil himself), for “perverting nature by ascribing to it all magic and diabolic art, and for having spread more than Cimmerian darkness all over the world by his chemical philosophy (pyrotechnice philosophando).”

Helmont was placed in ecclesiastical custody for four days in March 1634, then was transferred under high security to the Minorite convent at Brussels. After several interrogations he was released but placed under house arrest. This was finally lifted in 1636, but church proceedings against him were not formally ended until 1642, two years before his death. Also in 1642 Helmont obtained the ecclesiastic imprimatur for his treatise on fever, and in 1646 his widow received his official religious rehabilitation from the archbishop of Malines. The “monstrous pamphlet,” De magnetica vulnerum... curatione, was reprinted in the Ortus medicinae, not necessarily by Helmont’s wish; it may have been inserted by his son, who was editor of the Onus.
Helmont’s scientific method and achievement resulted from his extensive use of the balance, quantification, and experiment. Aiming at the invisible, the semina, and forces in visible objects, Helmont applied chemical analysis to the smoke that remains after combustion of solids and fluids. He found this smoke to be different from air and water vapor in that it displays properties specific to the substance of origin. He called the “specific smoke” by the “new term gas” (from chaos or perhaps gaesen, that is, to effervesce or to ferment). It was also termed “wild” (spiritus sylvestris), since it could not be “constrained by vessels nor reduced into a vistble body” Helmont described and identified a number of such gases, notably carbon dioxide and, in some cases, carbon monoxide, from burning charcoal, fermenting wine, mineral water, eructations, and the reaction of sulfuric acid and salt of tartar or of distilled vinegar and calcium carbonate. Others were chlorine gas from the reaction of nitric acid and sal ammoniac; a “gas pingue” from dung, the large intestine, or dry distillation of organic matter; sulfur dioxide from burning sulfur (a fatty and combustible phlogiston); the explosive gas from an ignited gunpowder mixture of charcoal, sulfur, and saltpeter; and a “vital” gas in the heart and the blood. Helmont is therefore remembered today as the discoverer of gas.
On the indestructibility of matter, Helmont stated that metals dissolved in acid are not thereby destroyed or transmuted but are recoverable in their original quantity; for instance, silver dissolved in nitric acid is comparable to a watery salt solution. One metal can precipitate another metal—for example, iron can precipitate copper from a vitriol solution—a process which before Helmont had been attributed to transmutation.
Helmont also designed advanced methods for the preparation of sulfuric acid, aquafortis (nitric acid), and in particular hydrochloric acid (spiritus salis marini from sea-salt and potter’s clay). He studied a variety of alkali salts and was familiar with the neutralizing effect of alkali on acid (notably, following acid digestion, in the duodenum).
Chemical medicines prescribed by Paracelsus, notably mercury preparations, were improved and widely used by Helmont. He also discussed the sedative and narcotic effects of the Paracelsian “sweet spirit of vitriol” (ether). Helmont recognized specific gravity as an important diagnostic indicator and an aid in chemical research. He determined it for metals and notably for urine, thus replacing Leonhard Thurneisser’s chemical uroscopy, Helmont devised an air thermometer-barometer, and he also used and recommended the pendulum for measuring time and for assessing the destructive powers of vacua and projectiles. In this effort he determined that the resistance of the air, the quality of the powder, the size of the bullet, and the distance of the target were significant for variations in the “swiftness, powers and proportions of motions.” He realized the significance of the length—as opposed to the weight—of the pendulum and that the duration of its swings is constant.
Helmont demonstrated acid as the digestive agent in the stomach (following up hints given by Paracelsus—his acetum esurinum [“hungry acid”]—and by Quercetanus [Joseph Du Chesne] in 1603, and the elusive Fabius Violet [Sieur de Coquerey, possibly a pseudonym for Du Chesne] in 1635). Helmont himself came close to identifying digestive acid with hydrochloric acid. He also recognized tissue acidity as the cause of pus formation. He described the rhythmic movement of the pylorus and its directing action on digestion; the important role of bile (hitherto regarded as “excremental” and noxious) in the alkaline digestive milieu of the gut; and the combination of blood with a “ferment from the air” (magnale), whereby venous blood disposes of a residue that escapes through the lungs in the form of “volatile salts.”
Helmont is foremost among the founders of the modern ontological concept of disease. Following Paracelsus, he denied the traditional view of the ancients who believed that diseases were due to an upset of hmmoral balance (dvsamia) and varied according to individual mixture of humors and qualities (temperament); there were no diseases as discrete entities, but only diseased individuals.
By contrast, Helmont regarded each disease as a morbid ens, with a specific morbid semen. The latter he believed to be “fertilized” and activated by a “program of action,” the morbid image or idea that it contained. This image or idea was “conceived” by the vital principle (archeus) of a single organ or the organism as a whole when it was irritated or perturbed by a pathogenic agent, usually from outside. Helmont visualized this agent as endowed with an archeus of its own, like any other object in nature, and hence able to penetrate another object, including the human archeus. Interaction between these archei produces the morbid ens. Although begotten by the archeus of the patient, the ens is not identical with that archeus, nor with the pathogenic irritant. The latter, however, “seals” the morbid ens. The specific disease then is the result of the conversion of the morbid idea into corporeal effects and local changes.
Through this ontological concept of each disease as a specific entity came the understanding that a variety of diseases are determined by specific pathogenic agents and by primarily local changes. Agents plus changes—the products of a complicated psychophysical interplay of vital principles—act parasitically and weaken the archeus so that it is no longer able to act for the common weal. Helmont’s rejection of the traditional explanation of all diseases in terms of the “madness of catarrh,” that is, down-flow of corrosive mucus produced by vaporized ingesta ascending and condensing in the “cold” brain, was a most conspicuous advance. He demonstrated the local nature of mucus formation and anatomical changes.
His reflections bore fruit in a number of ingenious and advanced observations, especially those concerning the various forms of asthma (the “epilepsy of the lungs”). He identified the causes of hypersensitivity in asthma, notably dust inhaled while working, food, hereditary susceptibility, climate and weather, and, above all, suppressed emotion: “A citizen being by a Peer openly disgraced and injured; unto whom he might not answer a word without the fear of his utmost mine; in silence dissembles and bears the reproach: but straightway after, an Asthma arises” (Onus [1648], p. 367). Tissue irritability, tonic and clonic muscle movement, and their independence of the brain were also carefully observed by Helmont, especially in hysteria and epilepsy, as was the association of hydrops and edema with the kidney. The changes caused by tuberculosis (cavities) were clearly recognized as the result of a local metabolic change in the air passages of the lung obstructed by inspissating (“caseous”) and, finally, calcifying local secretion. Fever he declared not to be the product of humoral putrefaction, as the ancients believed, but a movement in reaction to irritation and, thus, a natural healing process, Consequently. Helmont rejected traditional therapy (directed against humoral imbalance as a whole), notably bloodletting and purging, and replaced it with remedies specifically considering the type of disease, the organ affected, and the causative agent, since no change in blood or humors, in heat or cold, in moisture or dryness will ever achieve the removal of the “thorn.”
Helmont’s discoveries and advanced scientific and medical views are embedded in his discourses on natural philosophy, cosmology, and religious metaphysics, which are not scientific and are difficult for the modern reader to comprehend—hence the ambivalence in the assessment of Helmont by historians. He is either praised as an exponent of the scientific revolution of his century or condemned as a Hermetic and an occultist. The former view is reached by selection from his works of what seems relevant today or served as a stepping-stone toward modern results and by omission of what does not. The latter view is based on a refusal even to examine his scientific and medical work, since no merit can be expected from a mind that was capable of belief in the philosophers’ stone, the magnetic cure of wounds, spontaneous generation, and many other “Hermetic” tenets now recognized as unreal. Obviously neither of these views has a place in history. One must perform a synoptic analysis of the two components of Helmont’s work—the scientific and the nonscientific—of how they promoted each other, and of what significance must be attached to their coexistence in terms of the original meaning of concepts that have entered science in one form or another.
A revealing example is the discovery for which Helmont is still remembered in the annals of chemistry, that of gas. For Helmont, gas was bound up with his ideas on matter, its relationship to spirit and soul, and indeed his religious cosmology as a whole. When an object was converted into gas by chemical manipulation, it had lost its shape but had lost nothing essential. On the contrary, it had retained, and now displayed, its pure essence. This essence, the gas or archeus of the object, was not in the object but was the object itself in a volatile—spiritualized—form. Hence gas was matter and spirit at the same time—but not simple, inert matter, which Helmont believed to be water. It was matter specifically disposed or “sealed,” matter active and alive by virtue of form and function specific to it. It was spirit—but not one that was added, entering and directing matter from outside. In other words, gas represented what was specifically characteristic of each individual object; it was the material manifestation of individual specificity. Hence there were as many gases as there were individual objects. In this view, spirit and matter were regarded as two aspects of the same thing; this was a monistic and pluralistic view of a world consisting of monads (semina) and thus was opposed to a dualistic separation of matter and soul. Helmont believed that he had found in gas the empirical solution to the perennial problem of spirit and matter, soul and body. Seen in this light, gas was conceptually related to Aristotle’s entelecheia, but Helmont emphasized that the latter was an ens rationis, a product of human reason, whereas gas was divine truth and reality that could be visualized in the test tube.
Opposing the traditional (“heathen”) doctrine of the elements and regarding matter as water, Helmont seems to have been influenced by the biblical and Gnostic-alchemical tradition as well as by Nicholas Cusa. The latter—probably following an early Gnostic (pseudo-Clementine) source—had indicated that plants consist largely of water: the earth in which they grow fails to lose any weight in the process. This was demonstrated in Helmont’s experiment in which a willow tree weighing five pounds was planted in 200 pounds of earth. Five years later, the weight of the tree had increased to 169 pounds while the earth had lost no weight. The influence of Cusa on Helmont’s use of the balance and quantification is also shown in his examination of specific weights, a method recommended specifically by Cusa to replace the pseudo knowledge of the scholar (orator, philosophus) with the simple wisdom of the empiric (idiota, meanicus). Helmont’s general tendency to divest objects of their material cover, to “spiritualize” them, and to study the volatile nucleus reveals the influence of Neoplatonism; it is also recognizable in the vitalistic and idealistic interpretation of biological as well as chemical processes, notably of fermentation and the ens morbid as image or idea.
Helmont was also a follower of Paracelsus and can be regarded as the outstanding and most successful of the second generation of Paracelsists. He implemented and advanced Paracelsian philosophy and cosmology through a series of new observations and techniques—which did not hinder him from criticizing and deviating from it on several points. For example, he rejected the interpretation of natural phenomena in terms of astrology and analogy between macrocosm and microcosm—both fundamental to Paracelsus. Moreover, Paracelsus had been familiar with acid digestion in the stomach of some animals and its improvement through the intake of acid with certain mineral waters. Helmont demonstrated that acid is the digestive factor in all animals, and he came close to identifying it with hydrochloric acid. Paracelsus used the term “chaos” (probably the etymological root of “gas”) for a variety of ambient media, notably air, from which living beings derive their nourishment. He also spoke of an “essential spirit” in each individual object and of chemical manipulation whereby an inert substance could be made active (männisch), notably a salt that became a “violent spirit” on resolution. This may have influenced Helmont to call “certain exhalations that had been quiet before and become wild on dissolution in nitric acid or vinegar” spiritussylvestres. This terminology is found in Helmont’s early treatise on the waters of Spa (1624), in which he says that he calls these exhalations “wild” because they resist attempts at solidification, escaping from or breaking the glass if it is sealed before they develop. In subsequent treatises this behavior is said to be characteristic of gas, notably of carbon dioxide. Some remote influence of Paracelsus in this is therefore not unlikely. Yet it cannot be said that the latter had conceived of anything as consistent and scientific as Helmont’s discovery. He had at best vague premonitions of it when he emphasized the volatility and specificity of the arcana, the invisible bearers of active impulses in nature.
Like Paracelsus, Helmont was not really an alchemist, although at one time he claimed to have received a specimen of the “stone” and to have accomplished transmutation. In fact he normally practiced genuine chemistry. Contrary to Paracelsus, he opposed the opinion that precipitation of one metal from a solution by addition of another metal was due to transmutation, and he gave the proper explanation of the process in scientific terms. He also dropped most of the alchemical symbolism and retained little that was “Hermetic.” Nevertheless, Helmont was no scientist pure and simple. The blending of his interests and motives—scientific and nonscientific—is well shown in his ideas on biological time. Against Aristotle, he argued that time is not definable in terms of motion and succession; it is indivisible and devoid of succession, being essentially bound up with duration. This is shown in the life-span and life rhythm specific to each individual and given to the divine semina by the Creator. By virtue of this participation in divinity, time (duratio) was not different from eternity, as propounded in the Christian (Augustinitian) doctrine. On the other hand Helmont showed himself influenced by St. Augustine in visualizing divine semina (monads) as the essential components of the universe. His skepticism toward complacent human reasoning and the application of “useless logic” to natural philosophy has also a root in Christian religion and mysticism which is equally recognizable in his fondness for dreams and visions. In these he hoped to achieve union with the object and thus with divine truth. Setting out on the search for the divine sparks in nature, Helmont found his way paved with scientific problems that provided the inescapable challenge directing him to scientific discovery.
BIBLIOGRAPHY
I. Original Works. Published in Helmont’s lifetime were De magnetica vulnerum naturali et legitima curatione contra R. P. Joannem Roberti (Paris. 1621): for bibliographical notes see A. J. J. Vandevelde (below), pt. 2, p. 720; Supplementum de spadanis fontibus (Liege, 1624); see Vandevelde, pt. 2. pp. “22 “23. including a bibliography of Henry van Heers, who believed that he was being criticized through Helmont’s treatise; Febrium doctrind inaudita (Antwerp, 1642); see Vandevelde, pt. 2, p. 724; and Opuscula medica inaudita: I. De lithiasi; II. De febribus (2nd ed. of Febrium doetrina inaudita III. Scholarum humoristarum passiva deceptio atque ignorantia; IIIa. Appendix ad tractatum de febribus sine caput XVI et XVII (not extant in 1st ed. of Febrium doctrina inaudita); IV. Tumulus pestis (Cologne. 1644); see Vandevelde, pt. 2; pp. 725 –29.
Posthumously published was Ortus medicinae. Id est initia physicae inaudita. Progressus medicinae novus, in morborum ultionem, ad vitam longam... edente... Francisco Mercurio van Heimont cum ejus praefatione (Amsterdam. 1648), followed by the Opuscula (repr. from the 1644 ed.), the first collected ed. of Helmont’s works. Further eds. were issued at Venice (1651), the first to have an index; Amsterdam (1652), termed the “best” ed.; Lyons (1655, 1667); Frankfurt (1682); and Copenhagen (1707).
Translations of the Ortus are 1. Chandler. Oriatrike or Physick Refined (London. 1662. 1664); Jean le Conte, Les oeuvres de Jean Baptist Van Helmont (Lyons, 1671), selected chapters only and unsatisfactory; and Christian Knorr von Rosenroth, Aufgang der Arztney-Kunst (Sulzbach, 1683; repr, in 2 vols., Munich, 1971). extremely useful, since it contains commentaries and incorporates translated supplementary passages from the Dageraed (see below).
Translations of separate treatises from the. Onus are Walter Charleton, Ternary of Paradoxes of the Magnetick Cure of Wounds. Nativity of Tartar in Wine. Image of God in Man (London, 1650); and Deliramenta catarrhi or The Incongruities, Impossibilities and Absurdities Couched Under the Vulgar Opinion of Defluxions (London, 1650); J. H. Seyfried, Tumulus pestis. Das ist Grüundlicher Ursprung der Pest (Sulzbach, 1681), largely following the text of the Dageraed (not mentioned in the bibliography, but a copy is in the Munich State Library and the author’s possession); Die Morgenröthe (n.p., n.d. [mid-nineteenth century]), repr. of five treatises from Knorr von Rosenroth’s Aufgang; Walter Pagel, “Irrwitz der Katarrhlehre. Asthma und Husten. Tobende Pleura,” in his jo. Bapt. van Helmont (see below), pp. 144–219; and trans. of Helmont’s On Time, chaps. 1–46, in Osiris (see below), pp. 356 376.
Considered separately is Dageraed oft nieuwe opkomst der geneeskonst in verborgen grondt-regelen der natuere (Amsterdam, 1659; Rotterdam, 1660); see Vandevelde, pt. l, 457; also in facs. repr. (Antwerp, 1944).
It should be noted that the Dageraed gives treatises in Flemish but is not a Flemish version of the Ortus, On the contrary, it seems to have been written earlier and compiled by Helmont himself, while the Onus was posthumously arranged, edited, and prefaced by Helmont’s son. It is more concise than the Onus, and Helmont gives as his motive for writing in the vernacular that truth never emerges more “naked” than when offered in a simple style that makes it accessible and profitable to the common man. Why its publication should have been delayed for some fifteen years after his death is not clear (the 1615 ed., first erroneously referred to in 1826, is a ghost. Nobody has ever seen it and in it events are mentioned after 1615).
The research on which both the Onus and the Dageraed are based goes back largely to 1609–1616. When Helmont’s house was searched in 1634, no relevant MSS were found; and between 1624 and 1642 nothing was published. Thus most of the works were likely written in 1634–1640. notably during his house arrest in 1634–1636. Finally, Helmont’s correspondence with Père Mersenne should be mentioned as published in Mme. Paul Tannery and Cornelis de Waard, Correspondence du P. Marin Mersenne. Réligieux Minime, vols. 1–111 (Paris, 1932–1946), with three letters in vol. II and eleven in vol. III from the years 1630–1631.
II Secondary Literature. Biographical and bibliographical material is found in C. Broeckx, Commentaire de J. B. van Helmont sur le premier livre du Régime d’Hippocrate: Peri diaites (Antwerp, 1849), one of Helmont’s juvenilia, published from the MS for the first time; other juvenilia not extant elsewhere: “Commentaire de J. B. van Helmont sur un livre d’Hippocrate intitulé: peri trophes,” in üAnnates de l’Acadéemic archéol. belg., 8 (1851), 399–433, reprinted separately (Antwerp, 1851); “Le premier ouvrage (Eisagoge in artem medicam a Paracelso restitutam 1607) de J.-B. van Helmont,” ibid., 10 (1853). 327–392, and 11 (1854), 119–191, reprinted separately (Antwerp, 1854); “Notice sur le manuscrit Causa J. B. Helmontii. déposé aux archives archiépiscopales de Malines.” ibid., 9 (1852). 277–327, 341–367. reprinted separately (Antwerp, 1852); “Interrogatoires du docteur J. B. van Helmont sur le magnétisme animal,” ibid., 13 (1856), 306–350, reprinted separately (Antwerp, 1856); and Apologie du magnétisme animal (Antwerp. 1869); G. des Marez, “L’état civil de J. B. van Helmont,” in Annales de la Société ds’archéologie de Bruxelles, 21 (1907). 107–123; Néve de Mévergnies, Jean-Baptiste van Helmont. philo-sophe par le feu (Paris, 1935), useful in its biographical section; A. J. J. Vandevelde. “Helmontiana,” 5 pts., in Verslagen en Mededeelingen. K. Vlaamsche Academie voor Taalen Letterkunde, pt, 1 (1929), 453–476: pt. 2 (1929), 715–737; pt. 3 (1929). 857–879; pt. 4 (1932), 109–122: pt, 5 (1936), 339–387: H. de Waele, J. B. van Helmont (Brussels. 1947). reviewed by W. Pagel, in Isis, 38 (1948), 248–249.
Helmont’s natural philosophy and chemistry are discussed in H. Hoefer, Histoire de la chimie, 2nd ed., II (Paris, 1869), 134–146; H. E. Hoff, “Nicolaus of Cusa, van Helmont and Boyle. The First Experiment of the Renaissance in Quantitative Biology and Medicine,” in Journal of the History of Medicine, 19 (1964), 99–117: H. M. Howe. “A Root of van Helmont’s Tree,” in Isis. 56 (1965), 408–419, which presents the Gnostic-neo-Clementine source for the experiment with the willow tree; H. Kopp, Geschichte der Chemie, 4 vols. (Brunswick, 1843–1847), I, 117–127; II, 168, 241–243, 273, 344–366: III. 62–190. 227–350; IV, 380; R. P. Multhauf, The Origins of Chemistry (London, 1966), pp. 250–252, 285–286, 294–295. 316, 344: W. Pagel, “Helmont, Leibniz, Stahl,” in Archie fúr Geschichte der Medizin. 24 (1931), 19–59; The Religious and Philosophical Aspects of van Helmont’s Science and Medicine, supp. to Bulletin of the History of Medicine, no. 2 (Baltimore, 1944), see pp. 16–26 on the wider implications of “gas”; “J. B. van Helmont (1579–1644),” in Nature. 153 (1944), 675; “Van Helmont; The 300th Anniversary of His Death.” in British Medical Journal (1945). 1 , 59; “J. B. van Helmont De tempore and Biological Time,” in Osiris, 8 (1949), 346–417; “The Reaction to Aristotle in Seventeenth Century Biological Thought,” in Science, Medicine and History, Essays in Honour of Charles Singer, I (Oxford, 1953), 489–509; “The ‘Wild Spirit’ (Gas) of John Baptist van Helmont (1579–1644) and Paracelsus.” in Ambix, 10 (1962), 1–13: and “Chemistry at the Cross-Roads: The Ideas of Joachim Jungius. Essay-Review of H. Kangro, J. Jungius’ Experimente und Gedanken zur Begründung der Chemie als Wissenschaft,” ibid., 16 (1969), 100–108, includes a discussion of Helmont’s interpretation of the precipitation of copper after the addition of iron to a vitriol solution; J. R. Partington, “Joan Baptist van Helmont,” in Annals of Science, 1 (1936), 359; and A History of Chemistry, II (London, 1961), 209–243; C. Webster. “Water as the Ultimate Principle of Nature: The Background to Boyle’s Sceptical Chymist.” in Ambix, 13 (1966). 96: and H. Weiss, “Notes on the Greek Ideas Referred to in van Helmont’s De tempore,” in Osiris, 8 (1949), 418–449.
Helmont’s work in medicine is treated in H. Haeser, Lehrbuch der Geschichte der Medizin und der epidemischen Krankheiten, 3rd ed., II (Jena, 1881), 344–363: Lester S. King, The Road to Medical Enlightenment, 1650 –695 (London-New York, 1970), pp. 37–62, 88–90; P. H. Niebyl, “Sennert, Van Helmont and Medical Ontology,” in Bulletin of the History of Medicine, 45 (1971), 115–137; W. Pagel, Jo. Bapt, van Helmont. Einfülhrung in die philosophische Medizin des Barock (Berlin, 1930); “The Speculative Basis of Modern Pathology. Jahn, Virchow and the Philosophy of Pathology,” in Bulletin of the History of Medicine. 18 (1945), 1–43; “Van Helmont’s Ideas on Gastric Digestion and the Gastric Acid,” ibid., 30 (1956). 524: “Harvey and Glisson on Irritability With a Note on Van Helmont.” ibid,. 41 (1967), 497–514; “Harvey and the Modern Concept of Disease,” ibid,. 42 (1968), 496–509, written with M. Winder; and “Van Helmont’s Concept of Disease—To Be or Not To Be? The Influence of Paracelsus,” ibid. (in press); W. Rommelaere, “Études sur J. B. van Helmont,” in Mémoires couronnés et autres mémoires p.p. de I’Académie royale de couronnés médecine p.p de Belgique, 6 (1866). 281– 541. reprinted separately (Brussels, 1868); and G. A. Spiess, J. B, van Helmonts System der Medizin verglichen mit den bedeutenderen. Systemen ällerer und neuerer Zeit (Frankfurt. 1840).
Helmont’s influence is the subject in Allen G. Debus, The English Paracelsians (London, 1965), pp. 181–183; and The Chemical Dream of the Renaissance (Cambridge, 1968) pp. 25 ff.: F. N. L. Poynter, “A 17th Century Medical Controversy; Robert Witty and William Simpson.” in E. A. Underwood, ed., Science, Medicine, and History. Essays in Honour of Charles Singer, II (Oxford, 1953), 72–81”; P. M. Rattansi, “The Helmont-Galenist Controversy in Restoration England,” in Ambix, 12 (1964), 1–23; Henry Thomas, “The Society of Chymical Physitians, an Echo of the Great Plague of London,” in Underwood, op cit, 56–71; und C. Webster, “The English Medical Reformers of the Puritan Revolution. A Background to the Society of Chymical Physitians,” in Amhix, 14 (1967), 16–41; “The Helmontian George Thomson and William Harvey: The Revival and Application of Splenectomy to Physiological Research,” in Medical History, 15 (1971), 154–167.”
Walter Pagel

Τι σήμαινε το ολόιδιο ντύσιμο Παπανδρέου και Ερντογάν;

2011-01-26T15:09:00.000-08:00

Τι σήμαινε το ολόιδιο ντύσιμο Παπανδρέου και Ερντογάν;

Επειδή πολύ κουβέντα γίνεται με το ότι τάχα οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας και της Τουρκίας, καθώς και όλο το ακροατήριο φορούσαν γαλάζια κασκόλ που υποτίθεται συμβολίζει το χρώμα του Αιγαίου και όλοι οι Έλληνες ενθουσιάστηκαν και οι δημοσιογράφοι έκαναν λόγο για συμβολισμό ειρήνης και διάφορα τέτοια, θα ήθελα να σας γνωρίσω τα ακόλουθα:
 1. Το χρώμα των κασκόλ ΔΕΝ είναι γαλάζιο αλλά τυρκουάζ.
 2. Η λέξη τυρκουάζ είναι γαλλική και σημαίνει τουρκικό.
 3. Το χρώμα αυτό συμβολίζει την έννοια του παντουρκισμού,
γιαυτό και αν θυμάστε η σημαία των Ουιγούρων στην Κίνα που είχαν επαναστατήσει πέρισυ ήταν η ημισέλινος σε τυρκουάζ φόντο.
Όπως καταλαβαίνετε, η επιλογή του χρώματος δεν ήταν καθόλου φιλική ή ειρηνική, αλλά καθαρά σοβινιστική και εχθρική.
Δεδομένου και του γεγονότος πως ο Γιώργος Παπανδρέου είχε ντυθεί ολόιδια με τον τούρκο ομόλογό του, Ταγίπ Ερντογάν, να υποθέσουμε πως ασπάζεται πλήρως την "ενδυμασία" που του "έδωσε" ο ισλαμιστής νεο-οθωμανιστής τούρκος πρωθυπουργός;
Αναγνώστης
Anastasia - Pyravgeia

ΕΝΩΠΙΟΝ ΠΑΝΤΟΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΕΠΙΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΟΥΡΑΝΙΟΥ Ο Πληρεξούσιος Δικηγόρος ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΝΙΚΗΦ. ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

2011-01-24T05:44:00.000-08:00

ΕΞΩΔΙΚΟΣ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΙΣ - ΔΗΛΩΣΙΣ
------------------------------------------------------------------------------
1. Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, τού επιλεγομένου και «Γέρου τού Μωρηά.
2. Γεωργίου Καραϊσκάκη, τού επιλεγομένου και «Γυιού τής Καλογριάς».
3. Μάρκου Μπότσαρη, τού επιλεγομένου και «Αητού τού Σουλίου».
4. Νικήτα Σταματελόπουλου, τού επιλεγομένου και «Νικηταρά Τουρκοφάγου».
5. Κωνσταντίνου Κανάρη, τού επιλεγομένου και «Μπουρλοτιέρη».
6. Γρηγορίου Δικαίου, τού επιλεγομένου και «Παπαφλέσσα».
7. Οδυσσέως Ανδρούτσου, τού επιλεγομένου και «Λιονταριού τής Ρούμελης».
8. Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας, τής επιλεγομένης και «Καπετάνισσας».
9. Ανδρέα Βώκου, τού επιλεγομένου και «Μιαούλη».
10. Πέτρου Μαυρομιχάλη, τού επιλεγομένου και «Πετρόμπεη».
Εν ζωή ενοικούντων εις τά όρη και τά πελάγη τής επαναστατημένης Ελλάδος, νύν δέ παρεπιδημούντων εις τό υπερπέραν.
Κ Α Τ Α
--------------------
Θεοδώρου Πάγκαλου, κατοίκου Αττικής και Αντιπροέδρου τής νύν Κυβε-ρνήσεως τής Ελλάδος, δηλούντος ενίοτε και κατ’ επάγγελμα οινοποιός.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Ολοι ημείς, ησυχάζοντες μέν ως ψυχές άϋλες αλλά και ενδιαφερόμενοι εσαεί διά τήν κοινήν Πατρίδαν, πού αλυσσοδεμένη από τούς προαιωνίους εχθρούς μας Τούρκους τήν επαραλάβαμε και λεύτερη τήν επαραδώσαμε εις τούς απογόνους μας, εμάθαμε έκπληκτοι πώς σύ «απόγονε» Θόδωρε Πάγκαλε, βαρυθύμως εδήλωσες πώς κακώς επράξαμε πού επαναστα-τήσαμε και τούτο έγινε διότι είμαστε, λέει, «αγράμματοι»…
Εξ αρχής νά σού δηλώσουμε ότι, ημείς αλλά και χιλιάδες άλλοι ομοθυ-μαδόν θυσιασθέντες υπέρ πατρίδος συναγωνιστές και συναγωνίστριες, ασφαλώς και υπήρξαμε αγράμματοι, αφού σχολειά τότες δέν είχαμε.
Αγκαλά όμως, είχαμε τό ολίγον μυαλό οπού εχρειάζονταν διά νά ξεδια-λέξουμε «μιάς ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή», όπως μέ τόν Θούριό του μάς ορμήνεψε και ο -πρό ημών σφαγιασθείς υπέρ Πατρίδος- Αντώνιος Κυριαζής, ο επονομαζόμενος και Ρήγας Φεραίος ή Βελεστινλής.
Κι όσον και νά μήν εμάθαμε γράμματα, όμως εγνωρίζαμε ωρέ τήν φυλλάδα τού Μεγαλέξαντρου, τού πιό ένδοξου Ελληνα προγόνου μας, γνωρίζαμε και στοματικώς γιά τόν Ηρακλή μας και γιά τόν Αχιλλέα μας, γιά τούς αρχαίους σοφούς μας, γιά τόν Μαραθώνα και γιά τίς Θερμο-πύλες γνωρίζαμε, διά τούτο και μετά τήν μάχην εις τά Δερβενάκια, οπού ρεζιλέψαμε τήν Τουρκιά και τόν σερασκέρη Δράμαλη, οι συντρόφοι μας τραγουδάγανε ότι, «τού Λεωνίδα τό σπαθί, Κολοκοτρώνης τό φορεί»...
(Εννόησες εσύ Θόδωρε, ως μορφωμένος οπού είσαι, τί εννοούμε;;;)
Ημείς τότες, εκειούς πού δέν ήθελαν νά συνδράμουν εις τήν επανάστα-σιν και κάνανε «καπάκια» μέ τούς Τούρκους, τούς ελέγαμε «προσκυνη- μένους» και «σαπιοκοιλιές» και πολλούς από αυτούς, ο εξ ημών Κολο-κοτρώνης δικαίως τούς επέρασεν από «φωτιά και τσεκούρι» αλλά, ως φαίνεται, αρκετοί εγλύτωσαν και -τό χειρότερον- «σπόριασαν»…
(Θά τό εννόησες κι αυτό, έτσι παραμορφωμένος όπου είσαι…)
Συνάμα -όμως- ξοδεύτηκαν και οι περισσότεροι από μάς αφού, έσφαζε αλύπητα τετρακόσια χρόνια ο Τούρκος, σφαχτήκαμε και μεταξύ μας και αυτό τό κακόν γινάτι πρέπει νά τό μνημονεύουμε μπάς και δέν ματαγίνει.
(Πλήν ματαίως, ως φαίνεται και από τά εδικά σας «καζάντια»…)
Ωστόσο εδώ, σήμερα, μαθαίνουμε ότι σείς ελησμονήσατε τούς αγώνες και τά παθήματά μας, ότι δέν θέλετε νά διδάσκονται τά παιδιά σας εις τά σχολειά τήν Ιστορίαν τού Γένους, ότι μουρμουράτε πώς τάχατες δέν έπρεπε νά κάμωμε τήν Επανάστασιν και ότι, ακόμη και τόν Τούρκον θέλετε νά τόν κάμετε φίλον διά νά βάλετε λέει, σέ μοιρασιά μ’ αυτόν, τό Αιγαίο!!!
Ωρέ ζουρλαθήκατε εντελώς;;; Πιάνεται ωρέ φίλος ο Τούρκος;;; Αυτός άν τού δώσεις τό χέρι γιά καλημέρα, θά στό δαγκώσει γιά προσφάϊ…
Και τί είναι ωρέ τό Αιγαίο τών αρχαίων μας προγόνων γιά νά τό μοιρά-σετε;;; Κολοκυθόπιττα τής γιαγιάς σας;;;
Διά όλα τούτα διαμαρτυρόμαστε εντόνως και σάς καλούμε νά στοχα-στείτε καλά και «μέ τό μέσα μυαλό», όσα άσκεφτα σπεύδετε νά πράξετε, άλλως τά ποτάμια αίματα και τά ποτάμια δάκρυα, όπου έχουν χυθεί γιά τήν λευτεριά τής Πατρίδος από μιλιούνια γενηές Ελλήνων, θά γυρίσουν νά σάς πνίξουν.
Σάς δηλώνουμε δέ πώς, όποτε μέ τό καλό κοπιάσετε μέ τήν σειρά σας εδώ πάνω, «μά τόν πούτζον» τού εξ ημών Καραϊσκάκη, εις τόν οποίον από εκείνα τά χρόνια εσυνηθίσαμε νά ομνύουμε εις κρισίμους ώρας, θά σάς καρτερέσουμε διά νά λογαριαστούμε και νά πάρουμε «χάκι».
Επειδή τήν σύνταξιν τής παρούσης αναθέσαμε εις τόν υπογράφοντα αυτήν, ως γραμματιζούμενον απόγονον ενός -αγράμματου μέν αλλά και πολλά παθόντος- συναγωνιστού μας εκ Ραδοβυζίου Αρτης, τού δίδουμε και τήν ρητήν εντολήν νά αναθέσει εις αρμόδιον δικαστικόν επιμελητήν όπως τήν επιδώσει εις αυτόν οπού απευθύνεται, πρός γνώσιν του και διά τίς ηθικές συνέπειες οπού τού αρμόζουν.

Αθήνα, 15η Ιανουαρίου 2011
Ο Πληρεξούσιος Δικηγόρος
ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΝΙΚΗΦ. ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

Άννα Τζιροπούλου- Ευσταθίου - Ποιοί είναι Έλληνες κατά τον Ισοκράτη

2011-01-19T18:44:00.000-08:00