Η ΕΠΑΝΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΗ - THE DISCOVERY OF ARCHIMEDES' ORRERY

Η ΕΠΑΝΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΗ
Επιστήμη, τεχνολογία, ιστορία, λογοτεχνία και αρχαιολογία, βεβαιότητες και υποθέσεις για τον αρχαιότερο και τελειότερο αστρονομικό υπολογιστή. Με άλλες δύο νέες επιστημονικές μελέτες για το πλανητάριο των Αντικυθήρων και τον πρόχους της Ripacandida.
Η αναπαλαίωση του γραναζιού που ανακαλύφθηκε στην Όλβια (Σαρδηνία, Ιταλία) το 2006 από την αρχαιολογική υπηρεσία, η οποία το τοποθέτησε χρονολογικά ανάμεσα στα τέλη του 3ου και τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. αποτέλεσε μια σημαντική έκπληξη: Τα δόντια παρουσιάζουν μια ιδιαίτερη καμπύλη που τα κάνουν εξαιρετικά όμοια με τα μαθηματικώς τέλεια, σύγχρονα γρανάζια. Επίσης η ασυνήθιστη σύνθεση του κράματος (ορείχαλκος) ήταν αναπάντεχη. Τα γρανάζια παρόλο που κατασκευάστηκαν πριν από κάθε άλλο γνωστό σε μας μηχανισμό, είναι πολύ πιο ανεπτυγμένα επιστημονικά. Λαμβανομένης υπ' όψιν της τέλειας συμφωνίας μεταξύ των επιστημονικών τεκμηρίων και των ιστορικών, λογοτεχνικών και αρχαιολογικών συμπερασμάτων, δεν είναι παράτολμο να συμπεράνουμε ότι το "κομμάτι" της Όλβιας αποτελεί τμήμα του Πλανητάριου του Αρχιμήδη. Σ' αυτό το βιβλίο παρουσιάζονται όλες οι απόψεις και οι επιστημονικές αποδείξεις οι οποίες με οδήγησαν στο να αποδώσω στο Πλανητάριο του Αρχιμήδη, το τμήμα του οδοντωτού άξονα που βρέθηκε στην Όλβια.
Σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου, παρουσιάζονται δύο ακόμα πρόσφατες επιστημονικές μελέτες μου. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η μελέτη για το "κινητικό" μοντέλο του ελληνικού πλανητάριου των Αντικυθήρων το οποίο υπάρχει και στον άξονα της Όλβιας και προκαταβάλλει τον ηλιοκεντρισμό του Κοπέρνικου. Η γνώση της επικυκλοειδούς κίνησης - που ονομάζεται και πλανητική κίνηση - αναγκαία για την κατασκευή του μηχανισμού με τα επικυκλοειδή γρανάζια που υπάρχουν στο πλανητάριο των Αντικυθήρων και όχι μόνο στην καταγραφή των δοντιών του μηχανισμού των γραναζιών του Αρχιμήδη, οδηγεί στην εικασία πως μερικοί Έλληνες επιστήμονες ήταν εις γνώσιν του υπολογισμού της πλανητικής κίνησης των γαλαξιών και θα μπορούσαν να είχαν πετύχει τα ίδια αποτελέσματα με αυτά της σύγχρονης εποχής, δηλαδή 2000 χρόνια αργότερα. Στο τρίτο μέρος παρουσιάζεται η μελέτη πάνω στον πρόχους του 5ου π.Χ. αιώνα που βρέθηκε στη Ripacandida της Basilicata (Ιταλία), Πυθαγορικής προέλευσης και απεικονίζει τη σύγκρουση - που συνέβη στην πραγματικότητα - ενός μεγάλου μετεωρίτη, στη γη. Οι νόμοι της φύσης αναπαριστάνονται με γραφικά σχέδια, είναι υπέρ το δέον μοντέρνα και βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με τη Φυσική του Αριστοτέλη που ακολούθησε.
Το βιβλίο είναι γραμμένο στα Ιταλικά.

THE DISCOVERY OF ARCHIMEDES' ORRERY

Science, technology, history, literature and archaeology, certainties and conjectures on the most ancient and extraordinary astronomical calculating device. With other two scientific studies: on the Orrery of Antikythera and the Pitcher of Ripacandida.
The restoration of the gear, found in Olbia (Sardinia, Italy) in 2006 by the Soprintendenza per i Beni Archeologici that has dated it back from the end of the III to the half of II the century B.C., has revealed a very important surprise: the teeth have a special curving which make them turn out extraordinarily similar to those mathematically perfect ones of the modern gears. Also the unusual composition of the alloy (brass) has been completely unexpected. The gear, although has been realized before all the other known mechanisms up now, turns out more scientifically advanced. Considered the perfect similarity between the scientific evidences and the historical, literary and archaeological outcomes, it does not seem risky to conclude that the fragment of Olbia was an integrated part of the Archimedes’ Orrery. In this book, you can find all the reported motivations and the scientific tests which led me to attribute the fragment of cogwheel found in Olbia to the Archimedes’ Orrey.
Getting to know my peculiar research, you can approach other two recent scientific studies of mine. In the second part of the book, a study on the cinematic model of the Greek Planetarium of Antikythera, which anticipates the Copernicus’ heliocentrism, is presented with reference to the gear of Olbia. The knowledge of the epicyclic or planetary motion, necessary for the planning of the epicyclic gearing in the Orrery of Antikythera as in the profile of the teeth of Archimedes’ gear, let us presume that some Hellenistic scientists had a certain acquaintance with the calculation of the planetary motion of the celestial bodies and that they had achieved the same results caught up in modern age, that is to say 2000 years after. In the third part of the work, it is finally presented the study of the V century B.C pitcher of Ripacandida in Basilicata (Italy), of Pythagorean derivation, that reveals the impact, really happened, of a great meteorite on the Earth, demonstrating that the physical laws, there graphically represented, are extraordinarily modern and in complete antithesis with the successive dogmatic Aristotelian physics.
The book is written in Italian

Αλέξανδρος Ο Μέγιστος και το χρέος των Ελλήνων

Καθηγητής δρ. Γιάννης Κων. Χολέβας

τ. Πρύτανης Α.Β.Σ.Π. (Πανεπιστημίου Πειραιώς)

Επίτιμος Πρόεδρος του Συνδέσμου Θεσσαλονικέων της Αθήνας

Βραβεία Ακαδημίας Αθηνών 1989 και 1996





ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Πρόλογος

Εισαγωγή



Α! Ο ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ - ΘΕΟΣ/ΗΜΙΘΕΟΣ

α! Ο Ένας και μοναδικός

β! Θεός – Ημίθεος – Προφήτης

γ! Ο μέγιστος και ασύγκριτος

δ! Ο ηρωικός πολεμιστής – Νικητής του θανάτου

ε! Ο άξιος γιος ενός υπέροχου Πατέρα

στ! Ο μυθικός



Β! Ο ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΗΣ – Ο ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΝΟΥΣ – Ο ΗΓΕΤΗΣ

α! Ο Στρατηλάτης

β! Ο στρατηγικός νους

γ! Ο ικανότατος Ηγέτης

δ! Ο ανίκητος – Ο αποκλειστικά νικητής



Γ! Ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΣ

α! Υπήρξε πάντα «πρότυπο» προς μίμηση

β! Ο ιπποτισμός του

γ! Ομιλητής με ειλικρίνεια, επιχειρήματα και πειθώ



Δ! ΙΔΙΟΜΟΡΦΟΣ ΚΑΤΑΚΤΗΤΗΣ - Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ

α! Ο "κατακτητής" που λατρεύτηκε

β! Ο ελευθερωτής

γ! Ο εκπολιτιστής

δ! Ο μεγάλος πολιτικός νους

ε! Ο οραματιστής της Οικουμενικότητας

στ! Η οικονομική του σκέψη και τα θαυμαστά οικονομικά του επιτεύγματα

ζ! Ο αυστηρός τιμωρός των παρεκτρεπομένων

η! Ο εξερευνητής



Ε! ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΟΥ

α! Ο εφαρμοστής των Ανθρωπίνων Σχέσεων στο στράτευμά του

β! Ο εφαρμοστής της Τεχνικής των Δημοσίων Σχέσεων



ΣΤ! Ο ΠΑΝΩ ΑΠ' ΟΛΑ ΕΛΛΗΝΑΣ

"Ευγνωμονώ τους θεούς ότι εγεννήθην Έλλην"

α! Η μόρφωση και τα "πιστεύω" του

β! Ο φορέας ης Ιδέας "Ελλάδα"

γ! Ο φορέας της Ελληνικής γλώσσας



Ζ! Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΩΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

α! Ο λάτρης ης καθαριότητας του σώματος

β! Ο ιδιαίτερα ευλαβής και ευσεβής

γ! Ο πνευματικός άνθρωπος

δ! Ο πρόδρομος του Χριστιανισμού

ε! Ο προνοητικός

στ! Ο φυσιολογικά ομαλός άνθρωπος

ζ! Ο αφιλοχρήματος

η! Ο πλουσιοπάροχος

θ! Ο μεγαλόψυχος

ι! Ο Φίλος



Η! ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ

Η ΑΝΤΙΚΡΟΥΣΗ ΤΟΥΣ

Επίλογος

ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ





ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ο ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ



Πρόλογος



Η πλειονότητα των έγκυρων ιστορικών του κόσμου (σύγχρονων και παλαιότερων) δέχονται ότι ο Μέγας Αλέξανδρος υπήρξε ΕΝΑΣ και ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ, ως ολοκληρωμένη προσωπικότητα, δηλαδή, μετά από σύνθεση όλων των επιμέρους στοιχείων, όπως: Στρατηλάτης και στρατηγικός νους - ιδιόμορφος κατακτητής - εκπολιτιστής - ελευθερωτής - ευφυής πολιτικός - οικουμενικό πνεύμα - ημίθεος, ήρωας και Άνθρωπος.

Αυτόν τον ΕΝΑ, τον ΠΡΩΤΟ, τον ΜΕΓΙΣΤΟ μεταξύ των "μεγάλων", τον ΑΣΥΓΚΡΙΤΟ, τον δικό μας άνθρωπο, τον Έλληνα ως τα μύχια της ψυχής του, ο οποίος ανέκραξε με υπερηφάνεια: "Ευγνωμονώ τους θεούς ότι εγεννήθην Έλλην", έπρεπε η Πατρίδα του και όλοι οι Έλληνες να τον τιμούν σύμφωνα με το μέγεθος της προσωπικότητάς του και των επιτευγμάτων του.

Γίνεται, όμως, αυτό; Επιτελούμε το χρέος μας προς αυτόν;

Το θέμα αυτό εξετάζουμε σ’ αυτή την εργασία μας με τίτλο: «Αλέξανδρος ο Μέγιστος και το χρέος των Ελλήνων».

Πρώτα, παρουσιάζουμε με αδιάσειστα στοιχεία την τεράστια και ανεπανάληπτη προσωπικότητά του, που πολλές φορές λησμονούμε ή υποτιμούμε και κατόπιν αναφέρουμε την άποψή μας ως προς το ΧΡΕΟΣ των Πανελλήνων απέναντι σ’ αυτή.

Ελπίζουμε ότι, η εργασία αυτή θα δώσει την ευκαιρία να προβληματισθούμε και να επανεξετάσουμε, τόσο συλλογικά (ως έθνος και ως πολιτεία), όσο και ατομικά, αν προσφέρουμε την τιμή που αξίζει η κορυφαία στον κόσμο και ανά τους αιώνες προσωπικότητα.

Γιάννης Χολέβας





Εισαγωγή



Ως προς τον Μέγα Αλέξανδρο οφείλουμε να υπογραμμίσουμε μια ατυχή έλλειψη: Δεν υπήρξε σύγχρονός του βιογράφος (4ος αι. π. Χ.). Αυτό είχε ως συνέπεια, να μην υπάρχει μια αυθεντική βιογραφία του, αφενός και αφετέρου να έχουν γραφεί πολλές φανταστικές ιστορίες και μύθοι γι’ αυτόν.

Οι θεωρούμενοι ως σχετικά αυθεντικότερες πηγές δηλ. συγγραφείς που έγραψαν γι’ αυτόν, έζησαν τον 1ο με 2ο αι. μ. Χ., πέντε αιώνες μετά απ’ αυτόν.

Οι συγγραφείς αυτοί, στα έργα των οποίων βασίσαμε κυρίως τις πληροφορίες και τα σχόλιά μας είναι οι εξής, με τα αναφερόμενα έργα τους:

1 . Φλάβιος Αρριανός «Ανάβασις Αλεξάνδρου»

2 . Διόδωρος Σικελιώτης «Ιστορική Βιβλιοθήκη», 17ο βιβλίο

3. Κοϊντος Κούρτιος Ρούφος «Ιστορία Αλεξάνδρου του Μεγάλου»

4. Πλούταρχος «Βίοι Παράλληλοι – Αλέξανδρος και Ιούλιος Καίσαρ»

Κατά την Ελληνιστική περίοδο κυκλοφόρησαν δύο αγνώστων συγγραφέων έργα:

(1) του Ψευδοκαλλισθένους «Βίος Αλεξάνδρου», που θεωρήθηκε ασήμαντο και

(2) «Μυθιστόρημα του Μεγάλου Αλεξάνδρου», το οποίο πολλοί ειδικοί χαρακτηρίζουν ως αξιόλογο (Καρ. Μητσάκης). Το μυθιστόρημα αυτό κατά την Τουρκοκρατία κυκλοφόρησε εκλαϊκευμένο με τον τίτλο «Φυλλάδα του Μεγαλέξαντρου».

Από τους νεώτερους και σύγχρονους συγγραφείς, χρησιμοποιήσαμε τους λημματογράφους των Εγκυκλοπαιδειών «Πυρσός», «Ήλιος», «Υδρία», Εκδοτικής Αθηνών και τα έργα των, Ανδρ. Ανδρεάδη, Κωνστ. Παπαρρηγοπούλου, Droysen, N. G. L. Hammond, Θεοδ. Σαράντη, την έκδοση της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών «Μέγας Αλέξανδρος 2900 χρόνια από τον θάνατό του» και το έργο των μαρξιστών Γκαφούρωφ και Τσιμπουκίδη «Αλέξανδρος ο Μακεδών και η Ανατολή». Φυσικά πήραμε υπόψη μας και όλους τους συγγραφείς που αναφέρονται στο κείμενο με το έργο στο οποίο παραπέμπουμε.



Α! Ο ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ – ΘΕΟΣ/ΗΜΙΘΕΟΣ

α! Ο Ένας και μοναδικός

Βεβαιώνεται έγκυρα από τους παρακάτω συγγραφείς:

Αρριανός: «Ουκ έστιν όστις άλλος είς ανήρ, τοσαύτα ή τηλικαύτα έργα κατά πλήθος ή μέγεθος, εν Έλλησιν ή βαρβάροις απεδείξατο».

Jurien de la Gravière (“Les Campagnes d’ Alexandre”, Paris, 1883-84): «Δεν υπήρξε ποτέ, παρά ένας Αλέξανδρος στην ιστορία του κόσμου».

Johann Gustav Droysen (“Geschichte Alexanders des Grossen”, Berlin, 1934): «Η Ιστορία δεν γνωρίζει άλλο γεγονός τόσο καταπληκτικό».



β! Θεός – Ημίθεος – Προφήτης

Arthur Weigall (“Alexander the Great”, London, 1949): «Υπήρξε σαφώς ένας ενσαρκωμένος θεός».

Chateaubriand: «Αν άνθρωπος ομοίασε ποτέ με θεό, αυτός πρέπει να ήταν ο Αλέξανδρος».

Maurice Druon (“Alexandre le Grand où le Roman d’ un Dieu”, Paris, 1958) μετάφραση: «Αλέξανδρος ο Μέγας ή το μυθιστόρημα ενός θεού».

National Geographic Μάρτιος 2000 «Αλέξανδρος ο Στρατηλάτης»: «Το 332 στη Μέμφιδα ανακηρύχθηκε Φαραώ, δηλαδή νόμιμος άρχων αυτού του μεγάλου, πλούσιου και αρχαίου πολιτισμού (Αίγυπτος). Ο Φαραώ ήταν γιος του μεγαλύτερου θεού των Αιγυπτίων, του Άμμωνα Ρα. Στο ναό του Άμμωνα, το Αμμώνειο, τον υποδέχθηκαν ως θεό.

Αρριανός «Ούτε σ’ εμένα φαίνεται ότι χωρίς ανάμειξη θείας δύναμης γεννήθηκε ο άνθρωπος που δεν μοιάζει με κανένα άλλο από τους κοινούς θνητούς».

Κοράνιο Ο Μωάμεθ (571 – 632 μ. Χ.) στο Κοράνιο τον χαρακτηρίζει προφήτη και αναφέρει ότι αυτός έκτισε το «σιδερένιο φράγμα» («Πύλη του Αλεξάνδρου») για να εμποδίσει την δίοδο των άγριων νομαδικών φυλών του Βορρά, Ρωγ και Μαγώγ.

Μαρ. Ιατροπούλου – Θεοχαρίδου «Ο Μέγας Αλέξανδρος στην Περσική Επική Ποίηση», Αθήνα, 2007: «Οι Πέρσες ποιητές Ναζιμί και Εσκεντέρ Ναμέ τον χαρακτηρίζουν φιλόσοφο και προφήτη».

Ανώνυμου ποιητή:

Γεννήθηκε άνθρωπος κα πέθανε Θεός.

Πέθανε στα τριαντατρία του, όπως ο Χριστός.

Πριν απ’ τον Χριστό, Χριστιανός.

Άνθρωπος με πανανθρώπινο, οικουμενικό πνεύμα.



Αφιερωμένο στην χάλκινη προτομή του Μεγάλου Αλεξάνδρου (έργο του Λυσίππου)

Ο Αρχέλαος ή Ασκληπιάδης ο Σάμιος, έγραψε ένα επίγραμμα αφιερωμένο στην χάλκινη κεφαλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, την οποία φιλοτέχνησε ο μεγάλος γλύπτης Λύσιππος. Το επίγραμμα περιλαμβάνεται στην «Παλατιανή Ανθολογία», XVI, 120 και το μετέφρασε ο κ. Βασ. Λαζανάς ως εξής:

«Και τη μορφή και την ψυχή του βασιλιά Αλεξάνδρου

ο Λύσιππος, στο έργο αυτό, στ’ αλήθεια έχει δώσει.

Θαρρείς πως ο χαλκόχυτος στον Δία θα φωνάξει:

«Κράτα τον Όλυμπο εσύ. Κι’ ας μείνει η γη για μένα».





γ! Ο μέγιστος και ασύγκριτος

Κων. Παπαρρηγόπουλος: «η Ιστορία πρώτον αυτόν ονόμασε Μέγαν».

Στράβων (γεωγράφος της Αρχαιότητας): «Των στρατηλατών ο Μέγιστος».

Εμ. Μικρογιαννάκης, Ομ. Καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών («Συγκρίσεις Μεγάλου Αλεξάνδρου»): «Ο Αλέξανδρος ο Μέγας έχει παγκοσμιότητα και παγχρονικότητα. Μ’ αυτόν ως πρότυπο πλάθονται ηγέτες που παραβάλλονται προς αυτόν και συγκρίνονται. Οι κρίσεις είναι γενικώς οδυνηρές. Οι συγκρίσεις οδυνηρότερες γιατί προϋποθέτουν θέσπιση κοινώς αποδεκτών κριτηρίων και ακριβή μέτρα (πράγμα δυσέφικτο)».

Επ. Βρανόπουλος – ιστορικός, συγγραφέας («Η ιδιοφυία του Μεγάλου Αλεξάνδρου): «Ανάμεσα σε όλους τους μεγάλους της παγκόσμιας Ιστορίας, δικαιότερα από όλους ονομάσθηκε Μέγας. Ο Αλέξανδρος είναι ο μόνος σε ολόκληρη την παγκόσμια Ιστορία που, είκοσι τουλάχιστον διαφορετικού πολιτισμού λαοί, τον θεωρούν στις λαϊκές τους παραδόσεις δικόν τους (Αίγυπτος, Παλαιστίνη, Συρία, Μεσοποταμία, Περσία, Πακιστάν, Αφγανιστάν Ουζμπεκιστάν, Τζακιζιστάν, Τουρκιστάν, Μογγολία, Ινδίες κ.ά. χώρες της Κεντρικής και Νότιας Ασίας).

Με ποιους, κυρίως, επιχειρείται σύγκριση του Μεγάλου Αλεξάνδρου;

1.Ο Πλούταρχος στους «Παράλληλους βίους» του αντιπαραθέτει στον Αλέξανδρο τον Ιούλιο Καίσαρα (102 – 44 π. Χ.) που υπήρξε πράγματι μια από τις εξοχότερες μορφές της παγκόσμιας Ιστορίας, του οποίου όμως ο βίος και η δράση δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτή του Αλεξάνδρου. Ο ίδιος όταν αντίκρυσε στο Ασκληπιείο των Γαδείρων τον ανδριάντα του Αλεξάνδρου είπε: Μεγάλου «Στην ηλικία μου ο Αλέξανδρος είχε γίνει κοσμοκράτωρ, ενώ εγώ τίποτε το ιδιαίτερο άξιο λόγου δεν έχω κάνει».

2.Νεώτεροι συγγραφείς επιχείρησαν να τον συγκρίνουν με τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη (1769 – 1821), που τιτλοφορήθηκε και αυτός Μέγας και που θεωρούνταν ως στρατηγικός νους. Αλλά, μπορεί να γίνει σύγκριση μεταξύ ενός στρατηλάτη που δεν γνώρισε ποτέ την ήττα (Μ. Αλέξανδρος) με ένα στρατηγό μεγάλης αξίας, του οποίου όμως η στρατιωτική δράση έληξε με μια μεγάλη ήττα στο Βατερλώ (1815);

3.Ως προς τη σύγκριση με το Μάρκο Πόλο και τον Τζεγκίς Χαν, δεν νομίζουμε ότι μπορεί να γίνει σοβαρός λόγος.



δ! Ο ηρωικός πολεμιστής – νικητής του θανάτου

Ο Αλέξανδρος γεννήθηκε ήρωας και από παιδί έδειξε τις πολεμικές του ικανότητες.

Όταν στη μάχη της Χαιρώνειας Αύγουστος (338 π. Χ.) οι Μακεδόνες υπό τον Φίλιππο Β’ νίκησαν τις συμμαχικές δυνάμεις Αθηνών – Θηβών και άλλων πόλεων, επικεφαλής του ιππικού των Εταίρων (που ήταν το καύχημα του βασιλιά) ήταν ο 18χρονος γιος του Αλέξανδρος.

Ως ηγέτης-πολεμιστής μαχόταν πάντα στην πρώτη γραμμή και υπέστη τα πάνδεινα.

Όπως γράφει ο Αρριανός, δεν υπήρχε σημείο του σώματός του χωρίς τραύμα. Και όταν οι στρατιώτες του έδειξαν κάποια δυσφορία για τις ταλαιπωρίες τους, είπε: «Αλλά και ξίφει εκ χειρός τέτρωμαι, και τετόξευμαι˙ ήδη και από μηχανές βέβλημαι και λίθοις πολλαχί και ξύλοις παιόμενος υπέρ υμών και της υμετέρας δόξης και του υμετέρου πλούτου».

Στη μάχη των Μαλλών (Νοέμβριος 326) είχε τραυματισθεί τόσο πολύ και τόσο βαριά, ώστε όλοι περίμεναν τον θάνατό του. Και όμως, όπως έγραψε ο Maurice Druon (βλ. παραπάνω): «Αυτή η Νίκη κατά του θανάτου ήταν ο τελευταίος από τους θριάμβους του».



ε! Ο άξιος γιος ενός υπέροχου πατέρα

Μπορεί η προσωπικότητα και τα επιτεύγματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου να επισκίασαν αυτά του πατέρα του, αλλά, ο Φίλιππος Β’ δεν ήταν ένας μικρής αξίας βασιλιάς. Αντίθετα ήταν ένας μεγάλος και πανάξιος βασιλιάς.

Γι’ αυτόν έγραψαν:

Ο Διόδωρος: «Φίλιππος μεν ουν μέγιστος γενόμενος των επί της Ευρώπης βασιλέων».

Ο Αθηναίος μεγάλος ρήτορας Ισοκράτης απευθυνόμενος προς αυτόν: «Μέλλω γαρ σοι συμβουλεύειν προστήναι της των Ελλήνων ομονοίας και της επί τοις βαρβάροις στρατείας» (την πρώτη συμβουλή την πραγματοποίησε, την δεύτερη την πραγματοποίησε ο άξιος γιος του). Αντίθετα με τον Ισοκράτη, όπως είναι γνωστό, ο άλλος μεγάλος Αθηναίος ρήτορας Δημοσθένης εξαπέλυε αντιφιλιππικούς μύδρους.

Ο Φίλιππος ανύψωσε σε τέτοιο βαθμό το κύρος και το μεγαλείο των Μακεδόνων, ώστε ο ιστορικός Πολύβιος έγραψε: «Τίνος και τηλίκης δει τιμής αξιούσθαι Μακεδόνας, οι, τον πλείω του βίου χρόνον ου παύονται διαγωνιζόμενοι προς τους βαρβάρους υπέρ της των Ελλήνων ασφαλείας;».

Για τον Φίλιππο Β’ γράφηκαν ακόμα: «Ήταν διορατικός, δυναμικός, οργανωτής και άριστος στρατηγός… Ο στρατός του – η περίφημη «μακεδονική φάλαγγα» – ήταν πολύ υψηλού επιπέδου. …Το 338 είχε κυριαρχήσει ήδη σ’ όλη την Ελλάδα και το συνελθόν στην Κόρινθο τον ίδιο χρόνο «Συνέδριο» στο οποίο πήραν μέρος πάρα πολλές πόλεις-κράτη της εποχής, του ανέθεσε την αρχιστρατηγία για την σχεδιαζόμενη εκστρατεία κατά των Περσών που έπρεπε να τιμωρηθούν για όσα είχαν πράξει κατά της Ελλάδας. …Ο Π. Κανελλόπουλος στο έργο του «Η Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας» σημειώνει «Έτσι πέθανε ο μεγάλος βασιλιάς της Μακεδονίας που ήταν ο 13ος θεός του Ολύμπου».



στ! Ο μυθικός

Είναι γνωστό ότι για όλες τις μεγάλες προσωπικότητες με παγκόσμια εμβέλεια, πλάθονται διάφοροι μύθοι. Αυτό συνέβη, σε μια τεράστια έκταση και με τον Μέγα Αλέξανδρο.

Πολύ σχετικό με το θέμα υπήρξε το έργο του αειμν. καθηγητή Στίλπωνος Κυριακίδη με τίτλο «Ο Μέγας Αλέξανδρος εις τους μύθους και τας παραδόσεις», Θεσσαλονίκη, 1927.

Μια από τις κυριότερες πηγές μύθων σχετικών με τον Μέγα Αλέξανδρο ήταν το περίφημο «Μυθιστόρημα του Μεγάλου Αλέξανδρου» της ελληνιστικής περιόδου (στο οποίο αναφερθήκαμε και παραπάνω) που κυκλοφόρησε αργότερα ως «Φυλλάδα του Μεγάλου Αλέξανδρου».

Όπως βεβαίωσε γι’ αυτή ο αείμν. Καθηγητής Α. Ξυγγόπουλος «περιείχε πολύ λίγα πραγματικά στοιχεία αλλά και πλήθος από φανταστικές περιπέτειες και επεισόδια μυθιστορηματικά».

Και ορθά παρατηρεί η Ε. Ε. Ράις, καθηγήτρια στην Οξφόρδη («Αλέξανδρος ο Μέγας» μετάφρ. Δεσπ. Ρισσάκη, εκδ. Νεφέλη, 2003): «Έγινε μύθος και εικόνισμα ακόμα και στους λαούς που κατακτούσε» αν και ήταν πολύ άδικη σε χαρακτηρισμούς γι’ αυτόν.

Στα …παραμύθια για τον Μέγα Αλέξανδρο πρέπει να εντάξουμε και 1) την τριλογία του Βαλέριο Μάσσιμο Μανφρέντι «Μέγας Αλέξανδρος» (εκδ. Λιβάνη, 1999) που χρησιμοποίησε ο Στόουν για την γνωστή μετριότατη ταινία του, 2) το έργο του Κλόντ Μοσέ «Αλέξανδρος, το πεπρωμένο ενός μύθου» (εκδ. Παπαδήμα, 2000) και 3) το έργο του Τζών Μάξουελ Ο’ Μπράιαν «Αλέξανδρος ο Μέγας, ο αόρατος εχθρός» (εκδ. Έλλην, 2000).



Β! Ο ΣΤΡΑΤΗΛΑΤΗΣ – Ο ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΝΟΥΣ – Ο ΗΓΕΤΗΣ

α! Ο Στρατηλάτης

Στράβων: «Μέγιστοι των στρατηλατών όσοι δύνανται γης και θαλάσσης άρχειν, έθνη και πόλεις συναγαγόντες εις μιαν εξουσίαν και διοίκησιν πολιτικήν». (Εννοούσα το επίτευγμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου).

Διόδωρος: «Ήταν ορθότατη η απόφαση του (Πανελληνίου) Συνεδρίου της Κορίνθου που τον επέλεξε ως αρχιστράτηγο με απόλυτη εξουσία».

Την αξία του ως Στρατηλάτη δικαιολογεί απολύτως η πορεία του κατά την εκστρατεία της Ασίας:

Σε ηλικία 20 ετών, το 336 π. Χ. διαδέχθηκε τον δολοφονηθέντα πατέρα του στον θρόνο.

Το 334 π. Χ. – δύο χρόνια μετά – επικεφαλής στρατού από 6.000 ιππείς και 43.000 πεζούς, διέβη τον Ελλήσποντο.

Τρεις ήταν οι κύριες μάχες που έδωσε κατά των Περσών – και οι τρεις ήταν νικηφόρες:

1. Τον Μάιο 334 π. Χ. έγινε η μάχη του Γρανικού. Σ’ αυτήν οι Πέρσες παρέταξαν 15.000 ιππείς και 46.000 πεζούς. Η περίφημη «μακεδονική σάρισα», ξύλινο δόρυ μήκους 5 μ., έδρασε. Και ο Αλέξανδρος έδωσε τα πρώτα δείγματα στρατηγικής ιδιοφυίας και ηγετικής προσωπικότητας.

2. Στη μάχη της Ισσού (333 π. Χ.) οι δυνάμεις ήταν περίπου 50.000 του Μεγάλου Αλεξάνδρου και 70.000 των Περσών, οι οποίοι κατανικήθηκαν. Ο Δαρείος τράπηκε σε φυγή εγκαταλείποντας την οικογένειά του (μητέρα, σύζυγο και θυγατέρες) στα χέρια του Αλεξάνδρου, ο οποίος φέρθηκε άψογα απέναντί τους.

3. Η τρίτη και τελευταία μάχη, όπου οριστικά κατατροπώθηκαν οι Πέρσες, δόθηκε στα Γαυγάμηλα (βόρεια της σημερινής Βαγδάτης), τον Οκτώβριο 331 π. Χ. Σ’ αυτήν οι Πέρσες παρέταξαν τεράστια δύναμη, κατ’ άλλους 600.000 και κατ’ άλλους 1.000.000. Η διαφορά δυνάμεων ήταν τεράστια, αλλά νίκησε η ιδιοφυία του Μακεδόνα Στρατηλάτη.



β! Ο στρατηγικός νους

Οι στρατηλάτες ενδέχεται να στηρίζονται στη μεγάλη δύναμη στρατού που χρησιμοποιούν ή σε εξαγορές αντιπάλων κ.λ.π.

Ο Μέγας Αλέξανδρος κέρδιζε τις μάχες με τη στρατηγική ιδιοφυία που διέθετε.

Ο Αρριανός τον αποκάλεσε «στρατηγών αξιοστρατηγότατον».

Ο Κων. Παπαρρηγόπουλος «Στρατηγική μεγαλοφυία».

Και ο N. Hammond έγραψε: «Στη στρατηγική δεν τον ξεπέρασε κανένας».

Θ. Σαράντης, συν/ρχης ε.α. («Ο Μέγας Αλέξανδρος από την Ιστορία έως τον θρύλο», 1970): «Ήταν ο πρώτος που δίδαξε τις αρχές του πολέμου… Τίποτε από τότε δεν έχει προστεθεί στην Στρατηγική και την Τακτική».

Στα Γαυγάμηλα όπου αντιμετώπισε μια τεράστια δύναμη Περσών, όπως αναφέραμε παραπάνω, παρέσυρε τον Δαρείο να πιστέψει ότι η επίθεσή του θα γινόταν στα πλάγια και όταν το κέντρο αποδυναμώθηκε εξαπέλυσε την επίθεσή του.

Είχε την αξιοθαύμαστη δύναμη να αρπάζει τις ευκαιρίες και να κάνει τις σωστές κινήσεις στον δέοντα χρόνο (timing), τόπο και με τον δέοντα, κάθε φορά, τρόπο.



γ! Ο ικανότατος Ηγέτης

Κ. Παπαρρηγόπουλος: «Συγκέντρωνε όλες τις αρετές, όσες ο Όμηρος αποδίδει εις τον θούρον Άρην και εις την πολύβουλον Αθηνάν» (δηλαδή δύναμη και σοφία).

Ο Αρριανός παραθέτει τις εξής καταπληκτικές ηγετικές ικανότητές του: 1) Διέκρινε την, κατά περίπτωση, ενδεικνυόμενη ενέργεια. 2) Μπορούσε να βγάζει τα ορθά συμπεράσματα από τη μελέτη οποιουδήποτε προβλήματος. 3) Ήξερε καλά, πώς να οργανώνει, να εξοπλίζει και να παρατάσσει τα στρατεύματά του. 4) Εξύψωνε το φρόνημα των στρατιωτών. 5) Κυρίευε από τον εχθρό ό,τι και όσα έπρεπε. 6) Σεβόταν απολύτως τις συμφωνίες που έκανε. 7) Είχε την ευφυία να αντιλαμβάνεται και να αποφεύγει τις παγίδες και τις απάτες που οργάνωναν οι άλλοι σε βάρος του. 8) Ήταν πάντα και παντού ο πρώτος.

Αρχή του ήταν η απηνής καταδίωξη των στρατευμάτων που νικούσε, ώστε να μη βρίσκει ο εχθρός χρόνο για ανασυγκρότηση.

Προσάρμοζε την τακτική του στο περιβάλλον.

Μεριμνούσε πάντα για την διατροφή και διαμονή των στρατιωτών του.

Οργάνωνε κατάλληλα τα εδάφη που κατακτούσε και προήλαυνε μόνο αν ήταν εξασφαλισμένα τα νώτα του.

Ηγετική ομάδα. Το άμεσο περιβάλλον του Αλεξάνδρου αποτελούσαν οι Εταίροι που ήταν αξιωματούχοι, αλλά και φίλοι.

Πιο κοντά του όμως βρισκόταν η «Ηγετική Ομάδα» που την αποτελούσαν οι εξής «δικοί του» άνθρωποι: 1) Ηφαιστείων (ο φίλτατός του, alter ego), 2) Κοίνος του Πολεμοκράτους, 3) Κρατερός του Αλεξάνδρου, 4) Πτολεμαίος του Λάγου, 5) Σέλευκος του Αντιόχου, 6) Φίλιππος του Μαχάτα και 7) Παρμενίων του Φιλώτα.



δ! Ο ανίκητος – Ο αποκλειστικά νικητής

Ο Μέγας Αλέξανδρος – το τονίσαμε και παραπάνω – δεν μπορεί να συγκριθεί με κανένα άλλο στρατιωτικό Ηγέτη όλου του κόσμου, ανά τους αιώνες. Γιατί όλοι αυτοί (π. χ. Ιούλιος Καίσαρ, Ναπολέων, κ. ά.) είχαν μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες, αλλά γνώρισαν και ήττες. Ενώ ο Αλέξανδρος (και γι’ αυτό Μέγιστος μεταξύ των Μεγάλων) δεν υπέστη ποτέ ήττα. Υπήρξε αήττητος, αποκλειστικά νικητής.

Γι’ αυτόν έγραψε:

Ο Διόδωρος: «Την μεν γαρ Πυθίαν ανίκητον αυτόν ωνομακέναι».

Και ο Reinach : «Ο Αλέξανδρος κέρδισε όλες τις μάχες».



Γ! Ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΣ

α! Υπήρξε πάντα «πρότυπο» για μίμηση

Ο Αρριανός τον αποκαλεί: «φιλοπονότατον» (δηλ. ακούραστο), «ανδρειότατον», φιλοτιμότατον», φιλοκινδυνότατον» (δηλ. ριψοκίνδυνο).

Υποβαλλόταν πάντα στις ίδιες ταλαιπωρίες, όπως και οι στρατιώτες του. Και κάποτε τους είπε σε δημόσια συνάθροιση: «Ποιος από σας κοπίασε για μένα, όσο εγώ για κείνον».

Τον Αύγουστο του 325 π. Χ. η στρατιά διέσχιζε την φοβερή έρημο της Γεδρωσίας και όλοι οι στρατιώτες διψούσαν έντονα. Κάποιος στρατιώτης τυχαία βρήκε κάπου λίγο νερό το οποίο τοποθέτησε στο κράνος του και το έφερε στον Αλέξανδρο για να ξεδιψάσει. Τότε ο βασιλιάς, αντί να ικανοποιήσει την δίψα του, πήρε το κράνος και έχυσε στο χώμα το νερό μπροστά στα μάτια όλων. Θέλησε να παραμείνει διψασμένος στο μέγιστο βαθμό, όπως όλοι όσοι ήταν μαζί του. Δεν δέχθηκε την διάκριση! Άραγε πόσοι βασιλιάδες θα έκαναν το ίδιο, κάτω από τις ίδιες συνθήκες;

Και σχολιάζει ο Αρριανός: «Τούτο εγώ είπερ τι άλλο το έργον εις καρτερίαν τε και άμα στρατηγίαν επαινώ Αλέξανδρον».



β! Ο ιπποτισμός του

Όταν, κατά τη μάχη της Ισσού, αιχμαλωτίσθηκαν όλα τα μέλη της οικογένειας του Δαρείου (η μητέρα του Σισύγαμβις, η σύζυγός του Στάτειρα και οι τρεις κόρες του), ο Αλέξανδρος, αφού χαιρέτισε με σεβασμό, διέταξε να τους προσφέρεται ό,τι ζητούν και να ζουν «βασιλικά», όπως και πρώτα.

Η μητέρα του Δαρείου, τόσο αγάπησε τον Αλέξανδρο – σαν παιδί της – ώστε, όταν έμαθε τον θάνατό του, βυθίσθηκε σε τέτοια θλίψη που την οδήγησε σε θάνατο.



γ! Ομιλητής με ειλικρίνεια, επιχειρήματα και πειθώ

Σε ορισμένες περιπτώσεις ο Μέγας Αλέξανδρος χρειάσθηκε να απευθυνθεί στους στρατιώτες του. Και σ’ αυτές επέδειξε ένα ακόμη χάρισμά του: την ειλικρίνεια που συνοδευόταν από πεντακάθαρα επιχειρήματα και γι’ αυτό λειτούργησαν ως πειθώ.

Τρεις ήταν οι κυριότερες περιπτώσεις ομιλιών του σε μεγάλες συναθροίσεις στρατιωτών:

1. Η πρώτη το φθινόπωρο του 326 π. Χ. στον ποταμό Ύφαση (σήμερα Beas στα βάθη της Ινδίας, στην Προφθασία). Οι στρατιώτες του, επηρεασμένοι από την πολύ μεγάλη κόπωση, λόγω, αφενός των συνεχών μαχών και αφετέρου των ιδιαίτερα σκληρών φυσικών συνθηκών τις οποίες αντιμετώπιζαν, εκδήλωσαν την επιθυμία τους να επιστρέψουν στην Πατρίδα. Ο Αλέξανδρος θύμωσε πολύ αλλά ο θυμός του πέρασε γρήγορα. Και τότε είπε ότι, θα είχαν μεγάλα πλεονεκτήματα όσοι θα συνέχιζαν μαζί του, ταυτόχρονα όμως κήρυξε το τέλος της εκστρατείας και την επιστροφή στην Ελλάδα όσων το επιθυμούσαν. Αλαλαγμοί χαράς και ικανοποίησης ακούσθηκαν από όλους τους ακροατές του. Η αγάπη και η πίστη τους, άλλωστε, στον Ηγέτη τους, ήταν δεδομένη.

2. Τον Ιούλιο 324 π. Χ. στην Ώπι προκλήθηκε αναταραχή που οφειλόταν στο ότι ο Μέγας Αλέξανδρος αποφάσισε να στείλει πίσω στη Μακεδονία τους απομάχους λόγω τραυματισμού ή μεγάλης ηλικίας. Οι στρατιώτες παρεξήγησαν την πρόθεσή του (που ήταν, να γυρίσουν οι απόμαχοι στα σπίτια τους για να ξεκουραστούν και να αφοσιωθούν στις οικογένειές τους μετά από σκληρούς αγώνες, ταλαιπωρία και κόπωση) και πίστεψαν ότι πήρε αυτή την απόφαση για να αντικαταστήσει αυτούς που θα έφευγαν με Πέρσες. Η ατμόσφαιρα ήταν βαριά και ο Αλέξανδρος αναγκάσθηκε να μιλήσει. Είπε συγκλονιστικά πράγματα: «Ο Φίλιππος σας παρέλαβε νομάδες και φτωχούς και σας μετέβαλε από δούλους σε κυρίαρχους. Εγώ, ό,τι βρήκα το μοίρασα σε σας. Όλα είναι δικά σας. Για μένα δεν κράτησα τίποτε». Μίλησε από την καρδιά του, είπε αλήθειες και η αναταραχή σταμάτησε.

3. Το επόμενο βήμα ήταν να οργανώσει ένα «συμπόσιο συμφιλίωσης» μεταξύ Μακεδόνων και Περσών (Ιούλιος 324 π. Χ.). Κατά τις περιγραφές, συνολικά παρακάθισαν 9.000 προσκεκλημένοι. Κοντά του κάθισαν οι Μακεδόνες, κατόπιν οι Πέρσες (αξιωματούχοι, προύχοντες) και μετά απ’ αυτούς, ορισμένοι αντιπρόσωποι από άλλους λαούς της Ασίας. Εκεί ο Αλέξανδρος έκανε μια Προσευχή. ( Στο «Μυθιστόρημα του Μεγάλου Αλεξάνδρου» και στη Φυλλάδα του Μεγαλέξαντρου» γίνεται λόγος για «Όρκο του Μεγάλου Αλεξάνδρου». Και αυτό κυκλοφορεί και είναι γνωστό σε πολλούς. Πρόκειται για λάθος).

Και ο Ν. Ηammond, βασιζόμενος στον Αρριανό γράφει: «Ο Αλέξανδρος προσευχήθηκε υπέρ της ομόνοιας και της συγκυριαρχίας Μακεδόνων και Περσών. Την ίδια ευχή επανέλαβαν όλοι οι παρόντες και όλοι μαζί τραγούδησαν τον ύμνο της Νίκης. Ήταν ο θρίαμβος της ασιατικής πολιτικής του Αλεξάνδρου… Μακεδόνες και Ασιάτες θα μοιράζονταν ως ίσοι τη διοίκηση του βασιλείου της Ασίας». Τα παραπάνω βεβαίωσαν και ο Πτολεμαίος (αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυς), όπως και ο Πλούταρχος και ο Στράβων.

Υποδειγματικός ο Μέγας Αλέξανδρος και ως προς τη συμφιλίωση των Μακεδόνων όχι μόνο με τους Πέρσες, αλλά και με άλλους λαούς (Ινδοί, Ιουδαίοι, Αιγύπτιοι κ. ά.).



Δ! ΙΔΙΟΜΟΡΦΟΣ ΚΑΤΑΚΤΗΤΗΣ –

Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ

α! Ο κατακτητής που λατρεύτηκε

Κων. Παπαρρηγόπουλος: «Των κατακτητών ο μέγιστος». Ασύλληπτη η έκταση των εδαφών που κατέκτησε.

Montesquieu (“L’ esprit des lois”, 21 τόμοι. 1689 – 1755): «Ιδού λοιπόν κατακτητής, του οποίου τον θάνατο θρήνησαν όλα τα έθνη που κατακτήθηκαν απ’ αυτόν. Ιδού σφετεριστής που τον έκλαψε ακόμα και ο βασιλικός οίκος που κατάργησε (περσική αυτοκρατορία). Παρόμοιο φαινόμενο για κανέναν άλλον δορυκτήτορα δεν αναφέρει η Ιστορία».

G. Radet (“Alexandre le Grand”, Paris, 1931): «Με τέτοιον καταπληκτικό βασιλιά, μπορούσαν να υπάρξουν όρια για την Ελλάδα;».



β! Ο ελευθερωτής

Γκαφούροφ – Τσιμπουκίδης: «Σκοποί του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία ήταν, 1) η εκδίκηση κατά των Περσών για τις εκστρατείες τους στην Ελλάδα και 2) η απελευθέρωση από τον περσικό ζυγό των Ελλήνων της Μικράς Ασίας (με τη μάχη της Ισσού).

Droysen: «Οι πόλεις της Μικράς Ασίας χάρη στον Αλέξανδρο, κέρδισαν την πραγματική τους ελευθερία και αυτονομία».



γ! Ο εκπολιτιστής

Πλούταρχος: «Στερήθηκαν τον ουρανό (σημ. μεταφορικά) τα μέρη εκείνα που δεν γνώρισαν τον Αλέξανδρο».

W. Tarn (“Alexander the Great”, Cambridge, 1948): «Ο Αλέξανδρος είχε καθαρά εκπολιτιστικούς σκοπούς, δεν τον ενδιέφερε η αρπαγή ξένων περιοχών, αλλά, η αρχηγία του αρχαίου κόσμου».

Γκαφούροφ – Τσιμπουκίδης: «Οι αντικειμενικές συνέπειες της κατάχτησης οδήγησαν στον συνδυασμό των ελληνικών και των ανατολικών βάσεων».

Χρ. Ζαλοκώστας («Μέγας Αλέξανδρος»): «Επέβαλε στους Σκύθες να θάβουν τους νεκρούς τους, αντί να τους τρών. Τους Σογδιανούς να γηροκομούν τους γονείς τους, αντί να τους σκοτώνουν. Τους Πέρσες να σέβονται τις μητέρες τους και να μην τις παντρεύονται. Απαγόρευσε στους Βακτριανούς ν’ αφήνουν άταφους τους νεκρούς για να τους τρων οι γύπες, όπως όριζε η λατρεία του Ζωροάστρη…».

Πολλοί λαοί της Ασίας και όχι μόνο, αισθάνονται υπερήφανοι θεωρώντας τους εαυτούς τους απογόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπως:

– η Φυλή Καλάς στο Β.Δ. Πακιστάν, η οποία στο λεξιλόγιό της χρησιμοποιεί ελληνικές λέξεις

– οι κάτοικοι του οροπεδίου Καϊμπέρ των Ινδιών

– η Φυλή Χούτζα σε ορεινή περιοχή ύψους 2.300 μ.

Αλεξ. Στεφανοπούλου («Scoup, όσα δεν δημοσιεύθηκαν», Αθήνα, 2008): «Παραμένει για μένα μυστήριο, με ποιόν τρόπο ο Αλέξανδρος είχε κατορθώσει να αφήσει σε τόσους λαούς την εικόνα, όχι ενός κατακτητή, αλλά, ενός ξεχωριστού ήρωα που τους έκανε την τιμή να φτάσει ως την χώρα τους. Στο Πακιστάν ο Αλέξανδρος κατασκεύασε μεγάλα έργα. Ίδρυσε την πόλη Τάξιλα και άλλες…».

Χλόη Τριανταφύλλου («Πέρα στο Σουδάν», Αθήνα, 2004): «Στα βουνά της Ερυθράς Θάλασσας ζει μια νομαδική φυλή, οι Beza.Τμήμα της φυλής που θεωρούνται εξαίρετοι κυνηγοί είναι οι Handedouá, που υπερηφανεύονται ότι είναι απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πράγματι ο Μέγας Αλέξανδρος είχε στρατοπεδεύσει στα μέρη τους και έμεινε αρκετούς μήνες, όταν πήγαινε στην Αβησσυνία… Πολλοί απ’ αυτούς έχουν γαλανά μάτια και ελληνική κατατομή, η δε διάλεκτός τους περιέχει παραφρασμένες ελληνικές λέξεις».



δ! Ο μεγάλος πολιτικός νους

Είναι αξιοθαύμαστα τα επιτεύγματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου ως πολιτικού.

Άθλο απετέλεσε η προσέγγιση που επέτυχε ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Πράξη μεγάλης σημασίας ήταν η εξαίρετη συμπεριφορά που επέδειξε προς την οικογένεια του Δαρείου η οποία αιχμαλωτίσθηκε στη μάχη της Ισσού.

Μεγάλης πολιτικής σημασίας ήταν ο σεβασμός των ηθών και των εθίμων των λαών που κατακτούσε, οι οποίοι τον αντάμειψαν με σεβασμό και αγάπη. Το ίδιο ισχύει και για την ένταξη στην ακολουθία του Περσών ευγενών.

Πολιτικό μέτρο ήταν η αποκατάσταση του Ινδού ηγεμόνα Πώρου στο βασίλειό του, όπως και του βασιλιά της Ταξίλης, Ταξίλη.

Για να δημιουργήσει ακατάλυτους δεσμούς αίματος μεταξύ Μακεδόνων και Περσών οργάνωσε 10.000 γάμους στα Σούσα (324), όπου και ο ίδιος, για να δώσει το παράδειγμα νυμφεύθηκε την θυγατέρα του Δαρείου Βερσίνη (κατ’ άλλους την Στάτειρα).

Ευφυέστατα όρισε την Βαβυλώνα πρωτεύουσα του κράτους του που απλωνόταν από το Ιόνιο Πέλαγος μέχρι τα όρια της Κίνας, γιατί η Βαβυλώνα βρισκόταν ακριβώς στο μέσον.

Ορθή πολιτική πράξη, που είχε ευμενέστατο αντίκτυπο σ’ όλη την Ελλάδα, ήταν η αμνήστευση των 20.000 Ελλήνων που υπηρέτησαν ως μισθοφόροι στη στρατιά του Δαρείου. Αυτό έγινε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 324 π. Χ. και το μήνυμα μετέφερε ο Σταγιρίτης Νικάνωρ.



ε! Ο Οραματιστής της Οικουμενικότητας

Πλούταρχος: «Ένα δήμον ανθρώπων άπαντας αποφήναι».

Διόδωρος: «Σ’ αυτό το χρονικό διάστημα, έφτασαν πρέσβεις από όλη, σχεδόν, την Οικουμένην, από τους οποίους, άλλοι τον συνέχαιραν για τα κατορθώματά του, άλλοι τον στεφάνωναν, άλλοι ζητώντας φιλία και συμμαχία και πολλοί με προσφορά μεγαλοπρεπών δώρων». Ήταν πρέσβεις από την Ευρώπη (Ιλλυριοί, Γαλάτες), από τις πόλεις και τους λαούς της Ασίας και από την Αφρική (Καρχηδόνιοι, Λιβυοφοίνικες).

Σημ. Η οικουμενικότητα του πνεύματός του διείπε και την «Προσευχή» του στη συγκέντρωση των 9.000 Μακεδόνων, Περσών κ. ά. (Βλ. παραπάνω παρ. Β/γ)



στ! Η οικονομική του σκέψη και τα θαυμαστά οικονομικά του επιτεύγματα

V. Durcey (“Histoire des Grecs”, 1889): «Το εμπόριο, ενωτικός δεσμός των λαών, αναπτύχθηκε κατά θαυμάσιο τρόπο και είχε στην διάθεσή του νέες ειρηνευμένες οδούς, λιμάνια, νεώρια, σταθμούς ανεφοδιασμού. Η βιοτεχνία κινήθηκε ζωηρά από τους ατελείωτους θησαυρούς, οι οποίοι άλλοτε έμειναν ανεκμετάλλευτοι και τους οποίους ο Αλέξανδρος προώθησε στην κυκλοφορία.».

Ο Αλέξανδρος πραγματοποίησε το άνοιγμα των αστικών αγορών.

Σε κάθε περιφέρεια δημιούργησε εμπορικά κέντρα.

Τεράστιος υπήρξε ο οικονομικός και κοινωνικός ρόλος των πολλών νέων πόλεων που ίδρυσε, τις οποίες ο Πλούταρχος υπολόγισε σε 70 (και άλλοι σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό). Μόνο στο Πακιστάν έκτισε 5 μεγάλες Αλεξάνδρειες. Γέμιζε τις πόλεις με μεγάλο αριθμό κατοίκων και μεριμνούσε για την οικονομική τους ανάπτυξη.

Κατασκεύασε δρόμους, διώρυγες, λιμένες, αρδευτικά δίκτυα, κ. ά.

Οι νέες πόλεις μετέβαλαν την κλειστή οικονομική και κοινωνική δομή σε ανοιχτή και προοδευτική οικονομία.

Ο N. Hammond έκανε εμπεριστατωμένη ανάλυση της οικονομικής πολιτικής του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των αποτελεσμάτων της, όπως: 1) Η οικονομική ανάπτυξη κράτησε ενωμένη την Ασία. 2) Ενθάρρυνε την μετάσταση από την κτηνοτροφία στην γεωργία και δίδαξε ελληνικές μεθόδους για εντατικές καλλιέργειες. 3) Με τις πόλεις ίδρυσε «αστικά κέντρα». 4) Το εμπόριο αυξήθηκε ταχύτατα με ασφάλεια και χωρίς δασμούς από την Ελλάδα ως τον Υφάση (προδρομική μορφή Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών). 5) Διευκόλυνε τις επικοινωνίες με τη λειτουργία δρόμων, γεφυριών κ. ά. 6) Ανέπτυξε το θαλάσσιο εμπόριο ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και στο Ινδό ποταμό. 7) Κυκλοφόρησε ένα χρυσό και ένα ασημένιο νόμισμα, πραγματικής αξίας, που έγινε δεκτό από τις ανατολικές χώρες, και καθόρισε τη μεταξύ των δυο νομισμάτων σχέση. 8) Έγινε η αλλαγή από την ανταλλακτική στην καπιταλιστική οικονομία.

_Στην διάρκεια της εκστρατείας έκανε και έρευνες κλιματολογικές, γεωλογικές, υπεδάφους κ. ά. Στην Βακτριανή το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του προσέλκυσε το «φλεγόμενο νερό» που δεν ήταν άλλο από το πετρέλαιο, το οποίο όμως τότε είχε περιορισμένη σημασία.

Ειδικοί, με εντολή του διερεύνησαν τα ινδικά ορυχεία και άλλοι τα αίτια των πλημμυρών του Νείλου.



ζ! Ο αυστηρός τιμωρός των παρεκτρεπομένων

Ο Μέγας Αλέξανδρος που ήταν άψογος στο ήθος και τις συμπεριφορές του αξίωνε από όλους να δείχνουν υποδειγματική συμπεριφορά και ήταν αμείλικτος τιμωρός προς αυτούς που αυθαιρετούσαν, τους αυταρχικούς, τους καταχραστές και τους προδότες.

Τιμώρησε σκληρά τους συνωμότες που οργάνωναν στάση και δολοφονία του.

Διόδωρος: «Όταν έμαθε ότι ορισμένοι στρατηγοί και σατράπες (πολιτικοί διοικητές) έδειχναν ανεπίτρεπτη συμπεριφορά, τους τιμώρησε και τους αντικατέστησε. Προειδοποίηση και για τους άλλους.

Όταν πληροφορήθηκε ότι μερικοί μισθοφόροι μάζευαν χρήματα, τους απέλυσε».

Αισθάνθηκε θλίψη και απογοήτευση όταν διαπίστωσε την κατάχρηση που έκανε ο … έμπιστός του θησαυροφύλακας Άρπαλος του Μαχάτα, ο οποίος εξαφανίσθηκε με τα κλοπιμαία.

Την προδοσία ποτέ δεν ανέχθηκε, ακόμα και σε βάρος των εχθρών! Ο σατράπης της Βακτριανής Βήσσος πρόδωσε τον βασιλιά των Περσών Δαρείο, που πέθανε. Τον καταδίωξε αμείλικτα και τον σκότωσε.



η! Ο εξερευνητής

Στράβων («Γεωγραφικά»): «Ο μεν γαρ Αλέξανδρος της Ασίας πολλήν ανακάλυψιν ημίν και των βορείων της Ευρώπης άπαντα μέχρι του Ίστρου»(Δούναβη).

Droysen: «Ο Αλέξανδρος αναζητούσε συνεχώς νέες ναυτικές επικοινωνίες και γνώριζε την θαλάσσια οδό από τον Ινδό στον Τίγρη και Ευφράτη» (ποταμοί).

Στο Ινδικό Καύκασο επιδόθηκε σε κλιματολογικές και γεωλογικές παρατηρήσεις.



Ε! ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΟΥ

Ο Μέγας Αλέξανδρος αποδεικνύεται ότι έτρεχε αιώνες πιο μπροστά από την εποχή του και ότι εφάρμοσε ορισμένες αντιλήψεις που αναπτύχθηκαν τον 20ο αιώνα (σύγχρονές μας).

α! Ο εφαρμοστής των Ανθρωπίνων Σχέσεων στο στράτευμά του

Διατηρούσε σχέσεις αγάπης και αμοιβαίας εμπιστοσύνης με τους στρατιώτες του.

Ήταν ανθρώπινος και ίσος, χωρίς διάκριση, σε κινδύνους, μάχες, κακουχίες και τραυματισμούς.

Reinach : «Κανείς εκτός από τον Αλέξανδρο δεν μπόρεσε να εμπνεύσει μεγαλύτερη αφοσίωση και περισσότερη εμπιστοσύνη στους στρατιώτες του και κανείς δεν μπόρεσε να εισπράξει απ’ αυτούς μεγαλύτερο ωφέλιμο έργο».

Όταν κατάλαβε ότι τον πλησίαζε ο θάνατος, ζήτησε να αποχαιρετίσει τους στρατιώτες του.

Ήταν ξαπλωμένος πάνω σε ένα ανάκλιντρο και πέρασαν από μπροστά του όλοι οι στρατιώτες. Αυτός, καταβεβλημένος κινούσε το χέρι του αποχαιρετώντας τους κι’ αυτοί, με δάκρυα στα μάτια ανταποδίδοντας τον χαιρετισμό, σήκωναν ψηλά το χέρι τους. Εκεί, κοντά στο τέλος επιβεβαιώθηκαν οι στενές ανθρώπινες σχέσεις που συνέδεαν τον μεγάλο Ηγέτη με του συμπολεμιστές του.



β! Ο εφαρμοστής της Τεχνικής των Δημοσίων Σχέσεων

Αφορά τις σχέσεις με πρόσωπα και ομάδες που δεν ανήκουν στο άμεσο περιβάλλον ενός ατόμου.

Ο Αλέξανδρος:

1. Άπλωνε χέρι φιλίας και συνεργασίας με όλους τους κατακτώμενους λαούς.

2. Στους Ασιάτες ηγέτες που παραδίνονταν πρόσφερε πλούσια δώρα.

3. Μερικούς από τους Πέρσες σατράπες (διοικητές) τους άφησε στη θέση τους με διακριτική συνδιοίκηση από Έλληνες.

4. Μεγάλη απήχηση είχαν οι γάμοι του, τόσο με τη θυγατέρα του Δαρείου Βερσίνη (ή Στάτειρα), όσο και με την θυγατέρα του Ώχου (Αρταξέρξη) – που βασίλευσε πριν τον Δαρείο – Παρυσάτιδα.

5. Ήταν τέτοια η συμπεριφορά του προς την οικογένεια του Δαρείου, ώστε η μητέρα αυτού Σισύγαμβις τον αγάπησε σαν παιδί της.

6. Ευφυεστάτη πράξη δημοσίων σχέσεων ήταν οι γάμοι των 10.000 Μακεδόνων με Ασιάτισσες.



ΣΤ! Ο ΠΑΝΩ ΑΠ’ ΟΛΑ, ΕΛΛΗΝΑΣ

«ΕΥΓΝΟΜΩΝΩ ΤΟΥΣ ΘΕΟΥΣ ΟΤΙ ΕΓΕΝΝΗΘΗΝ ΕΛΛΗΝ»

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

α! Η Μόρφωση και τα «πιστεύω» του

Όταν ο Αλέξανδρος ήταν 13 χρόνων, ο πατέρας του Φίλιππος κάλεσε τον Αριστοτέλη και του ανέθεσε τη μόρφωση του γιου του.

Η διδασκαλία διήρκεσε 6 χρόνια και περιλάμβανε μαθήματα φιλοσοφίας, πολιτικής, ρητορικής, ποίησης και μουσικής.

Ο μεγάλος Σταγιρίτης φιλόσοφος τον κατάρτισε έτσι, ώστε να μπορέσει να γίνει ο ιδανικός φορέας της Ελληνικής Παιδείας και του Ελληνικού Πολιτισμού.

Ο Μέγας Αλέξανδρος πίστευε:

_Στην υπεροχή του Ελληνικού Πολιτισμού

_Στον θησαυρό της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας από τον Όμηρο (ιδιαίτερα την Ιλιάδα) μέχρι τους τρεις μεγάλους τραγικούς (Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη) τους οποίους είχε μελετήσει καλά και δεν αποχωριζόταν ποτέ.

_Στο πνεύμα και το έργο του μεγάλου δασκάλου του Αριστοτέλη, κορυφαίου φιλόσοφου και πανεπιστήμονα.

_Στην ανάγκη απόκτησης ελληνικής παιδείας από όλους τους νέους της Ελλάδας.

_Στην πατροπαράδοτη ελληνική θρησκεία, το Δωδεκάθεο.

_Ότι οι πρόγονοί του ήταν ο Ηρακλής και ο Αχιλλέας.



β! Ο φορέας της Ιδέας «Ελλάδα»

Αρριανός: Απάντηση σε επιστολή του Δαρείου που τον καλούσε να γίνουν συναυτοκράτορες στην Περσία:«Οι υμέτεροι πρόγονοι ελθόντες εις Μακεδονίαν και εις την άλλην Ελλάδα κακώς εποίησαν ημάς, ουδέν προηδικημένοι. Εγώ δε Ελλήνων ηγεμών κατασταθείς και τιμωρήσασθαι βουλόμενος Περσών, διέβην την Ασίαν, υπαρξάντων υμών».

Αd. Reinach (Η εξελλήνιση του αρχαίου κόσμου, μετ. Ε. Μαρκής, 1938): «Χάρη στον Αλέξανδρο ο Ελληνισμός κατέκτησε τον αρχαίο κόσμο και παρέμεινε ως θεμέλιο του σύγχρονου κόσμου».

Κων. Παπαρρηγόπουλος: «Όλοι, οι επισημότεροι των φιλοσόφων, ο Αριστοτέλης, ο Θεόφραστος, ο Ξενοκράτης, ενόμιζον τον Αλέξανδρον ως ευεργέτην του Ελληνισμού» … «Η μακεδονική ηγεμονία ιδρύθη δυνάμει συνθηκών τας οποίας ώμοσαν οι αντιπρόσωποι όλων των Ελληνίδων Πόλεων, ενώ αι προηγούμεναι ηγεμονίαι τας οποίας ώμοσαν τινές των Πόλεων, έπειτα όμως επεβλήθησαν υπό της ηγεμόνος Πόλεως δια της βίας εις τας υπολοίπους».

Διόδωρος: «Της των Ελλήνων απελευθερώσεις ένεκα, τον προς Πέρσας πόλεμον επανήρηται… Οι δε σύνεδροι των Ελλήνων (σημ. του Πανελληνίου Συνεδρίου της Κορίνθου) εψηφίσαντο πέμψαι πρέσβεις πέντε και δέκα στέφανον φέροντας χρυσούν παρά της Ελλάδος Αριστείον Αλεξάνδρου».

Κ. Μαρξ (άρθρο του στην Kölnische Zeitung): «Η ανώτατη εσωτερική άνθιση της Ελλάδας συμπίπτει με την εποχή του Περικλή και η ανώτατη εξωτερική άνθισή της με την εποχή του Αλεξάνδρου».



γ! Ο φορέας της Ελληνικής γλώσσας

Κων. Παπαρρηγόπουλος: «Δεν εξηπλώθη ο Ελληνισμός μόνον, αλλά και περί πολλά ουσιωδώς ετελέσθη. Ουδέ περιωρίσθη η εξάπλωσις αυτού εις τας προειρημένας χώρας (Μ. Ασία, Περσία, Ινδία, Κεντρική Ασία). Προς μεσημβρίαν της Αιγύπτου, εν Αιθιοπία αυτή, η ελληνική (γλώσσα) επεκράτησεν έκτοτε ως επίσημος του κράτους γλώσσα. Καθιερώθη ιδίως να επικρατήσει καθ’ άπασαν την Ανατολήν η γλώσσα η ελληνική ως γλώσσα της κυβερνήσεως, του εμπορίου, ως όργανον όλων των υψίστων και ευγενεστάτων σχέσεων…».

Πλούταρχος: «Θεωρούσε την Ιλιάδα ως Εγχειρίδιον Πολεμικής Τέχνης και είχε πάντα μαζί του στις εκστρατείες του ένα αντίγραφο με σχόλια του Αριστοτέλους, το οποίο φύλαγε πάντα κάτω από το μαξιλάρι του, μαζί με ένα μαχαίρι.

Όταν έφτασε το τέλος της προς Ανατολάς εκστρατείας, στις όχθες του ποταμού Ύφαση, διέταξε να στηθεί μια μαρμάρινη πλάκα πάνω στην οποία γράφηκε: «ΕΝΘΑΔΕ ΕΣΤΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ».



Ζ! Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΩΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Ως το σημείο αυτό κάναμε λόγο για τον Μ. Αλέξανδρο ως στρατηλάτη, πολεμιστή, ήρωα, ηγέτη, πολιτικό κλπ. Στην παράγραφο αυτή τον βλέπουμε σαν απλό άνθρωπο με τις ιδιότητες και της συνήθειές του.



α! Ο λάτρης της καθαριότητας του σώματος

Κάθε πρωί μετά το ξύπνημα και κάθε βράδυ πριν κατακλιθεί, απαραιτήτως και χωρίς παράλειψη έκανε λουτρό. Ακόμα και τραυματισμένος ή άρρωστος πριν πεθάνει, ασχολούνταν σχολαστικά με την καθαριότητα του σώματος.



β! Ο ιδιαίτερα ευλαβής και ευσεβής

Αρριανός: «Ήτο του θεού επιμελέστατος».

«Πίστευε ότι τις κατακτήσεις του τις πρόσφεραν οι θεοί».

«Ο θεός γίνεται ο καλύτερος στρατηγός των νικητών».

Καθημερινά, πρωί και βράδυ, ανελλιπώς έκανε θυσία στους θεούς, ακόμα κι’ όταν αρρώστησε και λίγο πριν πεθάνει.

Μετά την (πρώτη) μεγάλη νίκη του στον Γρανικό (334 π. Χ.) βρήκε έναν ημιτελή ναό και διέταξε να τον επισκευάσουν και να τον αφιερώσουν στην Αθηνά (γιατί ως Έλληνας, όπως και οι λοιποί Έλληνες, πίστευε στο Δωδεκάθεο).

Στο Λούξορ, στην Αίγυπτο, ξανάχτισε ένα ναό που είχαν καταστρέψει οι Πέρσες.



γ! Ο πνευματικός άνθρωπος

Γκαφούροφ – Τσιμπουκίδης (μαρξιστές): «Σαν γνήσιος μαθητής του Αριστοτέλη, καταλάβαινε τη σοβαρότητα της επιστημονικής έρευνας, γι’ αυτό και διάλεγε ανθρώπους που αναζητούσαν ανθρώπινες γνώσεις σε διάφορες ασιατικές χώρες».

Μελετούσε την Ιλιάδα, τις τραγωδίες του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη, τις βίβλους του Φελίστου κ. ά.

Κων. Παπαρρηγόπουλος: «Άνθρωπος, τη αληθεία υπεράνθρωπος, όστις, εν μέσω τηλικαύτων φοβερών περισπασμών, ησθάνετο πάντοτε την ανάγκην, να δροσίζει εαυτόν δια των ναμάτων της ελληνικής ποιήσεως και ιστορίας».

Curtius Rufus (“Historia Alexandri Magni Macedonis”): «H σκέψη του ήταν τόσο βαθιά που περιέκλειε το άπειρο».

Jean Benoist Méchin (“Αλέξανδρος ο Μέγας ή το αληθινό όνειρο”):

«Το έργο του ήταν μια νίκη του πνεύματος επί του αριθμού».

Στην ακολουθία του μετείχαν πολλοί άνθρωποι του πνεύματος και της τέχνης, φιλόσοφοι (Καλλισθένης του Δημοτόμου, Ολύνθιος, ανεψιός του Αριστοτέλη, ο οποίος όμως πήρε μέρος στη συνωμοσία κατά του Αλεξάνδρου και γι’ αυτό εκτελέσθηκε, Ανάξαρχος ο Αβδηρίτης, Γύρρων ο σκεπτικός κ. ά.) άνθρωποι των γραμμάτων-συγγραφείς (Ξενοκράτης ο Χαλκηδόνιος, Αναξιμένης του Αριστοτέλους από τη Λάμψακα κ. ά.) τραγωδοί, ηθοποιοί, μουσικοί, χορευτές κ.λ.π.



δ! Ο πρόδρομος του Χριστιανισμού

Κων. Παπαρρηγόπουλος: «Η κατάστασις αυτή των πραγμάτων υπήρξε βραδύτερον το κυριώτερον όργανον της διαδόσεως και της αναπτύξεως του Χριστιανισμού».

Theodor Birt (“Alexander der Grosse und das Weltgriechen’ tum“ Leipzig, 1924): «Ο Αλέξανδρος είναι η αρχή και ο Χριστός το τέλος».



ε! Ο προνοητικός

Διόδωρος: «Επειδή οι Μακεδόνες βετεράνοι που απολύθηκαν και γύρισαν στη Μακεδονία, είχαν αφήσει πίσω τους 10.000 παιδιά τα οποία είχαν αποκτήσει από ασιάτισσες, ο Αλέξανδρος διέθεσε τα απαιτούμενα ποσά για να ανατραφούν αυτά τα παιδιά ως ελεύθεροι πολίτες και διόρισε διδασκάλους για να τους δώσουν την πρέπουσα αγωγή και μόρφωση, σύμφωνα με τις ελληνικές αντιλήψεις.».



στ! Ο φυσιολογικά ομαλός άνθρωπος

Αυτοί που θέλησαν να πλήξουν τον Μέγα Αλέξανδρο παρουσιάζοντάς τον ως ομοφυλόφιλο, με σχέσεις με τον φίλο του Ηφαιστείονα, διαψεύδονται από τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα.

Ως φυσιολογικός άνδρας παντρεύτηκε με σφοδρό έρωτα τη Ρωξάνη, κόρη του Οξυάρτη, έμεινε σ’ όλη τη ζωή του ερωτευμένος μ’ αυτή, απέκτησαν ένα παιδί και πέθανε στην αγκαλιά της. Η Ρωξάνη υπήρξε υποδειγματική σύζυγος και στάθηκε δίπλα του με πολλή αγάπη και στοργή.

Έκανε άλλους δυο γάμους στο πλαίσιο των 10.000 γάμων Ελλήνων με Ασιάτισσες στα Σούσα, ο ένας με την κόρη του Δαρείου Βερσίνη και ο άλλος με την κόρη του Αρταξέρξη Ώχου, Παρυσάτιδα.

Κατά τα γραφόμενα είχε και δυο ερωτικές περιπέτειες, μια με την ωραιότατη βασίλισσα της Μπάρντια, Νουσαμπέ και με μια Κινέζα σκλάβα.



ζ! Ο αφιλοχρήματος

Υπήρξε – μοναδικό ασφαλώς στους αιώνες και στον κόσμο – υπόδειγμα αφιλοχρηματίας.

Αρριανός: «Είπε προς τους στρατιώτες του: Δεν έχω τίποτα δικό μου και κανείς δεν μπορεί να ανακαλύψει δικούς μου θησαυρούς, εκτός από όσα είναι δικά σας αποκτήματα και όσα φυλάγονται για σας…».

Αρριανός: «Ήταν χρημάτων εις τας εαυτού ηδονάς φειδωλότατος».



η! Ο πλουσιοπάροχος

Αρριανός: «Γενναιοδωρότατος».

Πλούταρχος: «Μεγαλοδωρότατος».

Όσα λάφυρα αποκτούνταν μοιράζονταν στους άνδρες του. Οι αμοιβές και οι άλλες υλικές παροχές προς αυτούς ήταν πολύ ικανοποιητικές.

(Αυτά με τη σύγχρονη πρακτική αποκαλούνταν κίνητρα – Incentives και «παρότρυνση» – Motivating).



θ! Ο μεγαλόψυχος

Διόδωρος: «Πολλοί Πέρσες ηγεμόνες που είχαν ακολουθήσει τον Δαρείο στη φυγή, παραδόθηκαν. Σ’ αυτούς φέρθηκε με μεγάλη επιείκεια και λόγω αυτής απέκτησε μεγάλη δόξα.».

Εξ’ άλλου, η αμνηστία προς τους Έλληνες φυγάδες και μισθοφόρους που πολέμησαν εναντίον του στις τάξεις του Δαρείου, συγκλόνισε όλη την Ελλάδα.



ι! Ο Φίλος

Είχε κοντά του όλους τους φίλους του. Τους διόρισε στρατηγούς, ταξιάρχους, σατράπες (πολιτικούς διοικητές). Τους γέμισε, εκτός από δόξα και με πλούτη πολλά.

Πλούταρχος: «Οι φίλοι του κατέστησαν ισοβασιλείς».

Τον πόνεσε πολύ ο θάνατος του επιστήθιου φίλου του – και «εξ’ απορρήτων» – Ηφαιστείονα.

Αρριανός: «Διέταξε να κατασκευασθεί στην Αλεξάνδρεια στη νήσο Φάρος Ηρώο του Ηφαιστείονα «μεγέθει μέγιστον και πολυτελεία ευπρεπέστατον».

Διόδωρος: «Ηγάπησεν αυτόν μάλιστα των εν στοργή φίλων, δοξαζομένων και μετά την τελευτήν, ετίμησεν αυτόν ανυπερβλήτως».

Κων. Παπαρρηγόπουλος: «Κατά μήνα Μάϊον ετέλεσεν εις Βαβυλώνα την μυθώδη εκείνην εκφοράν του Ηφαιστείωνος».

Όσοι προσπάθησαν – ματαίως, βέβαια – να πλήξουν ποικιλοτρόπως τον Μέγιστο Αλέξανδρο, θέλησαν να τον παρουσιάσουν ως ομοφυλόφιλο και ως έχοντα σεξουαλική σχέση με τον πολυαγαπημένο φίλο του. Αλλά, όπως αναφέραμε και παραπάνω, ο Αλέξανδρος ήταν φυσιολογικότατος και ομαλότατος (με γάμο από σφοδρό έρωτα με τη Ρωξάνη κ.λ.π.) και τα περί ομοφυλοφιλίας του είναι κατασκευάσματα άρρωστων μυαλών που στόχο είχαν τη μείωση της προσωπικότητας και της δόξας του Μέγιστου άνδρα της Παγκόσμιας Ιστορίας.





Η! ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΚΡΟΥΣΗ ΤΟΥΣ

Αυτές αναφέρονται κυρίως από τους μαρξιστές συγγραφείς Γκαφούροφ και Τσιμπουκίδη, αλλά και από ορισμένους άλλους που ενοχλούνται από την δόξα και τα μεγαλειώδη επιτεύγματα του Κολοσσού της Παγκόσμιας Ιστορίας.

Η κατηγορία αριθμείται 1 και η απάντηση 2.



α! Ιμπεριαλιστής

1.Ο ιμπεριαλισμός αποβλέπει στην καθυπόταξη λαών, οι οποίοι γίνονται απόλυτα εξαρτημένοι και στην οικονομική εκμετάλλευση των χωρών τους.

2.Δεν επιδίωξε την πολιτική εξάρτηση των Περσών και δεν υπήρξε καμία οικονομική εκμετάλλευση της χώρας τους. Αντίθετα, έκανε πολλά έργα για την ανάπτυξη της χώρας, τα οποία έμειναν σ’ αυτή και οι λαοί τον ευγνωμονούσαν.



β! Κατακτητής μόνο και όχι εκπολιτιστής

1.Απέβλεπε μόνο στην κατάκτηση των ασιατικών χωρών, χωρίς να μεριμνά για τον εκπολιτισμό τους.

2.Ιδιόρυθμος «κατακτητής» που τον ελάτρευσαν οι κατακτημένοι λαοί, των οποίων αναβάθμισε το πολιτιστικό επίπεδο και αντί για ερείπια και χρήση βίας, τους έμαθε να ζουν καλύτερα.



γ! Συνεχιστής του δουλοκτητικού καθεστώτος

1.Δεν μετέβαλε το καθεστώς αυτό.

2.Ανεδαφική και εξωπραγματική η αξίωση, 400 π. Χ. χρόνια να καταργήσει ένα καθεστώς που διατηρήθηκε μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα.

Αλλά, επέτυχε την απόλυτη συμφιλίωση μεταξύ Ελλήνων και Ασιατών και απαγόρευσε να πωλούνται οι αιχμάλωτοι πολέμου ως δούλοι.



δ! Ανατολίτης ηγεμόνας

1.Έτσι χαρακτήρισαν τον Μέγα Αλέξανδρο οι επικριτές του.

2.Οι ανατολίτες ηγεμόνες ποτέ δεν πολεμούσαν μαζί με τους στρατιώτες τους και επιδίωκαν τη συγκέντρωση κατά το δυνατό, περισσότερου πλούτου.

Ο Μέγας Αλέξανδρος πολεμούσε όχι μαζί, αλλά επικεφαλής των στρατιωτών του. Και από τα πλούτη που κέρδισε μαχόμενος δεν κράτησε τίποτα για τον εαυτό του. Όλα τα μοίρασε στα στελέχη και τους στρατιώτες του.



ε! Υπήρξε συνεργάτης των Περσών αριστοκρατών

1.Μ’ αυτή την κατηγορία εννοούν ότι υποστήριζε τους Πέρσες και όχι τους δικούς του.

2.Ο Μέγας Αλέξανδρος στο πλαίσιο των δημοσίων σχέσεων που εφάρμοζε, είχε συνεργασία με όλους, με σκοπό να δημιουργεί φιλίες αντί για εχθρότητες. Οι δικοί του ήταν οι άνθρωποί του, οι συμπολεμιστές που πέρασαν μαζί πολλές ταλαιπωρίες, αλλά πανηγύρισαν και πολλές νίκες. Οι σχέσεις μ’ αυτούς ήταν δεσμοί αίματος.



στ! Οικονομικά αίτια

1.Την εκστρατεία στην Ανατολή υποκίνησαν οικονομικά αίτια.

2.Ο ίδιος ο Αλέξανδρος (σε απαντητική επιστολή του προς τον Δαρείο) ανέφερε ότι η εκστρατεία του έγινε για να δοθεί εκ μέρους των Ελλήνων εκδίκηση για όσα οι Πέρσες έκαναν σε βάρος της Ελλάδας με της εκστρατείες τους, όπως και για την απελευθέρωση των Ελλήνων της Μ. Ασίας που ήταν αιχμάλωτοι των Περσών.

Όσα αποκτήθηκαν από την απόκτηση των περσικών θησαυροφυλακίων χρησιμοποιήθηκαν για τη συνέχιση της εκστρατείας (βάσει της αρχής «οφέλη εκ του εχθρού» και για παροχές προς τα στελέχη και τους στρατιώτες.



ζ! Αλλαγή χαρακτήρα

1.Μεταβλήθηκε σε ύπουλο και αλαζόνα.

2.Κακόβουλη, αστήρικτη κατηγορία. Ο Αλέξανδρος παρέμεινε ο ίδιος, αλλά έγινε καχύποπτος όταν αποκαλύφθηκε η συνωμοσία σε βάρος του, με σκοπό την δολοφονία του, στην οποία πήραν μέρος – δυστυχώς – και πρόσωπα που εμπιστευόταν.



η! Σφαγέας – χασάπης των λαών

1.Κατηγορία που χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλη έκταση για να πληγεί ο Αλέξανδρος.

2.Είναι φυσικό στους πολέμους να υπάρχουν θύματα, νεκροί και τραυματίες.

Αλλά, είναι εκτός λογικής να γίνεται λόγος για «σφαγιασμούς» του 4ου π. Χ. αιώνα, όταν 24 αιώνες μετά (στον 20ο αιώνα) έγιναν τα χειρότερα εγκλήματα με αποκορύφωμα τις βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι που είχαν εκατοντάδες χιλιάδες θύματα.

Ως προς την ολοκληρωτική καταστροφή των Θηβών (που στασίασαν εναντίον του, όταν ετοιμαζόταν για την εκστρατεία στην Ανατολή), ο Αρριανός γράφει ότι «έδειξαν ιδιαίτερο ζήλο οι γείτονες Πλαταιείς, Φωκείς και οι υπόλοιποι Βοιωτοί για λόγους εκδίκησης, από παλαιά εχθρότητα».



Επίλογος

Ο φθόνος δεν έλειψε ποτέ, όπως και οι πρόθυμοι επικριτές.

Γι’ αυτούς ο Αρριανός έγραψε: «Όποιος κατακρίνει τον Αλέξανδρο … ας υπολογίσει και ποιος είναι ο ίδιος και ποια είναι η δική του μοίρα αφενός και αφετέρου τι έγινε εκείνος (ο Αλέξανδρος) και σε ποιο σημείο ανθρώπινης καλοτυχίας έφτασε, αφού, εντελώς, χωρίς καμία αντίρρηση, έγινε βασιλιάς και των δυο ηπείρων (Νοτιοδυτικής Ευρώπης, Δυτικής και Κεντρικής Ασίας) και το όνομά του έφτασε παντού, ενώ αυτός που τον κατακρίνει είναι πολύ μικρότερός του, ασχολείται με μικροπράγματα, χωρίς και σ’ αυτά ακόμα να τα καταφέρνει…».

Για κάθε μικρόψυχο επικριτή του Μεγάλου Αλεξάνδρου ισχύει αυτό που είπε ο Αθηναίος ρήτορας Αισχίνης, στον λόγο του «Κατά Κτησιφώντος»: «Θεωρεί τον Αλέξανδρον ουκ εκ της Αλεξάνδρου φύσεως, αλλ’ εκ της εαυτού ανανδρίας».





ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ



Είναι εκτός αμφιβολίας το ότι ο Μέγας Αλέξανδρος υπήρξε ο Μέγιστος ανά την υφήλιο και ανά τους αιώνες. Και βρίσκεται, κατά παγκόσμια παραδοχή τόσο ψηλά, ώστε, όχι μόνο να μην υπάρχει προσωπικότητα άλλη να τον ανταγωνισθεί, αλλά ούτε κάποιος που να μην υστερεί πολύ απέναντί του. Γι’ αυτό ο Μέγας Αλέξανδρος είναι ασύγκριτος.

Αυτή είναι η αλήθεια, μακριά από κάθε υπερβολή, εθνικιστική έξαρση και προσωπολατρία.

Αυτόν, λοιπόν, τον Μέγιστο και ασύγκριτο, πως τον τιμούν οι Έλληνες – και όχι μόνο οι Μακεδόνες – αφού Έλληνας χαρακτηρίζεται και Έλληνας ήταν;

Ελάχιστοι είναι οι προς τιμή του ανδριάντες (Πέλλα, Θεσσαλονίκη). Στην Αθήνα είναι έτοιμος ο ανδριάντας (έργο του γλύπτη Ι. Παππά), αλλά … δεν βρέθηκε ακόμα .. ο κατάλληλος χώρος για να τοποθετηθεί (γελοιότητες). Ήδη πολλοί πολίτες από διάφορα μέρη της Ελλάδας διαμαρτύρονται γι’ αυτή την αδικαιολόγητη βραδύτητα. Λίγες είναι και οι προτομές. Από πλατείες και οδούς στο όνομά του, οι περιπτώσεις είναι ανεπίτρεπτα περιορισμένες.

Στα σχολεία μας υπάρχουν αναρτημένοι πίνακες με τις μορφές αγωνιστών του ’21. Ορθότατα. Λείπει όμως ένας πίνακας με τη μορφή του Μεγαλέξανδρου.

Σε σύγκριση μ’ αυτές τις δικές μας παραλείψεις, οι σφετεριστές και παραχαράκτες της Ιστορίας Σκοπιανοί κάνουν ό,τι μπορούν για να προβάλουν ως … Σλαβομακεδόνα τον Υπερέλληνα Αλέξανδρο.

Πρέπει να διακηρυχθεί με κάθε τρόπο η ανάγκη να πράξουμε ως Έλληνες το χρέος μας.

Πιστεύω ότι ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΝ – ο Σύνδεσμός μας – θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά και για την υπόμνηση του χρέους των Πανελλήνων, αλλά και για την υλοποίησή του στην πράξη.



Υ.Γ. Οφείλω να ομολογήσω το ότι εκ μέρους μεγάλου πλήθους Ελλήνων, ο Αλέξανδρος ανεδείχθη ο μεγαλύτερος Έλληνας, κατά την ψηφοφορία που προκάλεσε ο τηλεοπτικός σταθμός «ΣΚΑΪ» μαζί με την Εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (2009) δημιούργησε μεγάλη ικανοποίηση και απέδειξε ότι η κρίση των Ελλήνων είναι αλάνθαστη.

Αλλά, δεν παύει να αποτελεί ΧΡΕΟΣ όλων, να είναι εμπράκτως παρούσα σε όλη την Πατρίδα μας η μορφή του Μεγίστου των Ελλήνων –και της Οικουμένης, κατά την γνώμη μας – Αλεξάνδρου.

The Derveni Papyrus - Book

Η πρώτη έκδοση του παπύρου του Δερβενίου





Το αρχαιότερο βιβλίο της Ευρώπης αναγεννήθηκε από την τέφρα του . Η πρώτη έκδοση του παπύρου του Δερβενίου (με σχόλια και μετάφραση του κειμένου των 25 αιώνων που εμπεριέχει) παρουσιάστηκε την Πέμπτη 19/10/2006 στην κατάμεστη αίθουσα του αρχαιολογικού μουσείου Θεσσαλονίκης παρουσία του συνόλου σχεδόν της πανεπιστημιακής κοινότητας, των τοπικών αρχών και άλλων επισήμων.

Την παρουσίαση της έκδοσης που κυκλοφορεί μόνο στα αγγλικά (O πάπυρος του Δερβενίου» (The Derveni papyrus Edited with introduction and commentary by Theokritos Kouremenos, George Parasoglou and Kyriakos Tsantsanoglou. Φλωρεντία , Leo S.Olschki Editore 2006 , σελ.307 , 30 πίνακες) ανέλαβαν οι τρεις συγγραφείς της συνεπικουρούμενοι από τους καθηγητές : Ρίτσαρντ Χάντερ (του πανεπιστημίου του Κέμπριτζ), Φράνκο Μοντανάρι (του πανεπιστημίου της Γένοβας) και Γκρέγκορυ Νάζ του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και προέδρου του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών.
Ο τελευταίος μάλιστα απηύθυνε πρόταση- πρόκληση προς του συγγραφείς της και τον εκδοτικό οίκο της έκδοσης , το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών να καταστεί ο «ηλεκτρονικός οικοδεσπότης» της έκδοσης . Προσφέρει δηλαδή τον διαδικτυακό του τόπο - με ειδική ιστοσελίδα του παπύρου - στην οποία οι συγγραφείς θα μπορούν να ενημερώνουν την έκδοση όσο συχνά το επιθυμούν ενώ θα επιτρέπει σε συγκεκριμένους χρήστες να αντιδρούν στο κείμενο και να διατυπώνουν τις δικές τους απόψεις.


Αναφερόμενος στο περιεχόμενο του κειμένου του αρχαιότερου βιβλίου του λεγόμενου δυτικού κόσμου ο καθηγητής του πανεπιστημίου του Κέμπριτζ κ. Ρίτσαρντ Χάντερ τόνισε πως «ο πάπυρος του Δερβενίου , όπως η πολιτική , είναι ένα θέμα για το οποίο συνήθως εκφράζονται έντονες απόψεις . Ενώ όμως υπάρχουν άνθρωποι που βρίσκουν την πολιτική απίστευτα βαρετή, δεν έχω ακόμα συναντήσει κανέναν που να μην βρίσκει συναρπαστικό το κείμενο του παπύρου. Ο συγγραφέας του παπύρου θα μπορούσε πράγματι να διαπρέψει ως ένα ιδιαίτερο είδος πολιτικού . Διαθέτει μια σφαιρική άποψη για τη λειτουργία του κόσμου , στην οποία όλες οι διαθέσιμες αποδείξεις προσαρμόζονται αναγκαστικά.. Είναι απόλυτα πεπεισμένος για την ορθότητα των δικών του απόψεων και για την ηλιθιότητα των αντιπάλων του (ούτε κάν γνωρίζει τι θα πει απολογητικό κείμενο ) και μας προσφέρει γνώσεις που μπορούν να μας σώσουν αρκεί μόνο να τις ακούσουμε. Όχι , δεν ισχυρίζομαι ότι ο Τόνι Μπλερ είναι ο συγγραφέας του κειμένου του Δερβενίου , - είναι μάλλον πιθανό να είναι ο Ρίτσαρντ Γιάνκο- (πρόκειται για τον ιστορικό - φιλόλογο του πανεπιστημίου του Μίσιγκαν) ) αλλά η σύγχρονη πολιτική σίγουρα μας προσφέρει ένα παράλληλο για το πώς λειτουργεί αυτός ο συγγραφέας του τέλους του πέμπτου αιώνα.» τόνιζε χαρακτηριστικά στην ομιλία - παρουσίαση της έκδοσης κ. Ρίτσαρντ Χάντερ για να καταλήξει χαρακτηριστικά πως «δύσκολα μπορούμε να σκεφτούμε άλλο κείμενο - πέραν του παπύρου του Δερβενίου - που να έφερε τόσο κοντά ολόκληρο τον κόσμο της κλασσικής φιλολογίας . Εάν το κείμενο του παπύρου μας υπενθυμίζει την ιστορία μας, δικαιώνει επίσης τις πράξεις μας και υποδαυλίζει τον πόθο μας για έναν καλύτερο κόσμο , έναν κόσμο στον οποίο θα διαθέτουμε αληθινή γνώση και ακόμη καλύτερα θα έχουμε συνείδηση πως τη διαθέτουμε» .
Τα σαράντα και πλέον χρόνια που χρειάστηκαν για να ανασυνταχθεί, να μεταφραστεί και να ερμηνευθεί ο πάπυρος του Δερβενίου είναι μάλλον λίγα. Η περιπέτεια του διήρκησε 25 αιώνες.
Εντοπίστηκε το 1962 στη διάρκεια ανασκαφής ομάδας αρχαιολόγων με επικεφαλής τον Πέτρο Θέμελη στο Δερβένι (δέκα χιλιόμετρα βόρεια της σημερινής Θεσσαλονίκης) . Ο κύλινδρος μεταφέρθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης . Σώθηκαν 266 κομμάτια , το μέγεθος των οποίων κυμαίνεται από αυτό ενός μεγάλου γραμματοσήμου έως αυτό μιας φακής . Τα περισσότερα τοποθετήθηκαν στη σωστή τους θέση δημιουργώντας έναν κύλινδρο μήκους τριών περίπου μέτρων και μέγιστου ύψους 9,5 εκατοστών που περιείχε 26 στήλες κειμένου .
Η ανασύνταξη , μετάφραση και ερμηνεία του κειμένου ανατέθηκε αρχικά στον τότε καθηγητή του ΑΠΘ Στ. Καψωμένο , εκείνος το «κληρονόμησε» το 1978 στον συνάδελφο του Κυριάκο Τσαντσάνογλου . Ακολούθησε στα μέσα της δεκαετίας του ΄80 ο καθηγητής της παπυρολογίας Γιώργος Παράσογλου και τέλος ο αναπληρωτής καθηγητής της κλασσικής φιλολογίας κ. Θεόκριτος Κουρεμένος.
«Το κείμενο που αποκαταστήσαμε δεν είναι τελικό σε όλες τις λεπτομέρειες του, ούτε πρόκειται να υπάρξει ποτέ «τελικό» κείμενο - για κανέναν αρχαίο Έλληνα συγγραφέα δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Οι ειδικοί όμως έχουν πλέον μια έγκυρη βάση πάνω στην οποία θα χτίσουν το δικό τους οικοδόμημα , διορθώνοντας και τροποποιώντας όπου χρειάζεται το δικό μας» τόνισε χαρακτηριστικά ο εκ των συγγραφέων της έκδοσης καθηγητής κ.Γιώργος Παράσογλου.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης με την ευκαιρία και της ολοκλήρωσης της έκδοσης προγραμματίζει για το 2008 - όπως ανακοίνωσε εισαγωγικά στην εκδήλωση η διευθύντρια του κ. Π. Βελένη - μεγάλη περιοδική έκθεση για τον Ορφισμό στη Μακεδονία και το κείμενο του παπύρου.
ΕΡΤ3, ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι τάφοι του Δερβενίου : Συγγραφείς Ιωάννης Τουρατσόγλου - Πέτρος Θέμελης

Εκδότης: Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων
Σελίδες: 378



Είναι γνωστή η δυστοκία που υπάρχει στη δημοσίευση ανασκαφών. Ετσι η εμφάνιση του βιβλίου αυτού, που αφορά μια ανασκαφή που έγινε πριν από 35 ολόκληρα χρόνια, δεν μπορεί παρά να χαροποιεί τους αρχαιολόγους και ιδιαίτερα αυτούς της Κλασικής Αρχαιολογίας. Πολύ περισσότερο που αυτή σχετίζεται με μια σημαντική περίοδο της ιστορίας της Μακεδονίας, στα χρόνια αμέσως μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όταν η Πέλλα ήταν η πρωτεύουσα μιας κοσμοκρατορίας. Στις αρχές του 1962 εργασίες διαπλάτυνσης της οδού Θεσσαλονίκης - Λαγκαδά, 9,5 χιλιόμετρα έξω από τη Θεσσαλονίκη, έφεραν στο φως επτά τάφους, πέντε κιβωτιόσχημους, έναν λακκοειδή και έναν μονοθάλαμο, μακεδονικού τύπου. Οι τάφοι αυτοί πρέπει να σχετίζονται με μια σημαντική αρχαία πόλη, τη Λητή, που βρισκόταν κοντά στο σημερινό Δερβένι και η οποία από τα αρχαϊκά χρόνια συγκαταλεγόταν ανάμεσα στους πιο σημαντικούς οικισμούς της περιοχής. Ορισμένοι από τους τάφους αυτούς ήταν πλουσιότατα κτερισμένοι ενώ δύο είχαν ήδη εντοπιστεί από αρχαιοκάπηλους, οι οποίοι και αφαίρεσαν τα πολυτιμότερα κτερίσματά τους. Τα πιο σημαντικά αντικείμενα από το εύρημα αυτό, όπως μεταλλικά αγγεία και σκεύη, εκτίθενται από καιρό στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, ωστόσο στην αρχαιολογική επιστήμη ήταν πλημμελώς γνωστά, κυρίως από καταλόγους εκθέσεων που έγιναν κατά καιρούς τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Μόνον ένας κατάκοσμος, με ανάγλυφες διονυσιακές παραστάσεις, μπρούντζινος κρατήρας, ένα πραγματικά αριστούργημα της αρχαίας ελληνικής τορευτικής, είχε δημοσιευτεί το 1978 από την Ε. Γιούρη. Στους περισσότερους από τους τάφους οι νεκροί είχαν καεί ενώ μόνον σε έναν είχαμε με βεβαιότητα ενταφιασμό. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι νεκροί ανήκαν στην ανώτερη τάξη των ευπόρων γαιοκτημόνων, δηλαδή στη μακεδονική αριστοκρατία.
Τα κτερίσματα, σε ορισμένους τουλάχιστον από τους τάφους αυτούς, ήταν πάρα πολλά και μερικά ήταν κατασκευασμένα και από πολύτιμα υλικά, όπως π.χ. από χρυσό, ασήμι και ελεφαντοστό. Είχαμε και ένα σπάνιο για τον ελληνικό χώρο εύρημα, έναν πάπυρο, στον οποίο διασώζεται το παλιότερο ίσως δείγμα ελληνικής γραφής που γνωρίζουμε ως σήμερα πάνω σε ένα τέτοιο υλικό. Δικαίως λοιπόν η ανασκαφή αυτή απασχόλησε όχι μόνον τον ελληνικό αλλά και τον διεθνή Τύπο. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνούμε ότι η αρχαιολογική έρευνα του βορειοελλαδικού χώρου ήταν ως την ανακάλυψη των βασιλικών τάφων της Βεργίνας από τον αείμνηστο Μαν. Ανδρόνικο το 1977 εντελώς περιορισμένη και επομένως ευρήματα όπως τα παραπάνω ήταν για την εποχή τους εντελώς πρωτόγνωρα για τη μακεδονική γη.
Στην αρχή του βιβλίου, μετά από έναν σύντομο χαιρετισμό του υπουργού Πολιτισμού και έναν πρόλογο, έχουμε το ιστορικό της ανασκαφής. Μια ανασκαφή που χρωματίστηκε και από ένα δυσάρεστο γεγονός, όταν εργάτης έχασε τη ζωή του καθώς καταπλακώθηκε από τις ογκώδεις καλυπτήριες λιθόπλινθους ενός τάφου. Ακολουθεί η παρουσίαση των τάφων και του περιεχομένου τους με μορφή καταλόγων. Για τους καταλόγους αυτούς, όπου εκτός από τις περιγραφές των κτερισμάτων έχουμε παράθεση βιβλιογραφίας και αναφορών σε παράλληλα ευρήματα, εργάστηκαν η Δ. Ακτσελή (για τα αλάβαστρα), η Δ. Ιγνατιάδου (για τα γυάλινα), η Αικ. Ρωμιοπούλου (για τα ασημένια) και ο Γ. Τουράτσογλου (για την κεραμική, τον οπλισμό, την ιπποσκευή, τα κοσμήματα ενδυμασίας, τα έπιπλα, τις πήλινες προτομές, τα νομίσματα και τα διάφορα μικροαντικείμενα). Για τα χρυσά και τα χάλκινα συνεργάστηκαν οι Γ. Τουράτσογλου και Π. Θέμελης, οι οποίοι ανέλαβαν και τον συντονισμό της όλης προσπάθειας. Ακολουθεί η πραγμάτευση της αρχιτεκτονικής των τάφων, των ταφικών εθίμων, των ίδιων των κτερισμάτων, των εργαστηρίων της τορευτικής από τα οποία προήλθαν τα ευρεθέντα μεταλλικά αγγεία και σκεύη, της χρονολόγησης των τάφων και τέλος έχουμε ένα κεφάλαιο όπου επιχειρείται η ένταξη του όλου ευρήματος στην εποχή του. Το συνθετικό αυτό μέρος του βιβλίου, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, οφείλεται στον καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης Π. Θέμελη. Μόνο το κεφάλαιο το σχετικό με τα ευρήματα και την εποχή τους το έχει γράψει ο Γ. Τουράτσογλου, διευθυντής του Νομισματικού Μουσείου, ο οποίος μαζί με τον Π. Θέμελη έχουν συνεργαστεί και στο κεφάλαιο της χρονολόγησης. Η περίληψη στα αγγλικά που ακολουθεί είναι στην πραγματικότητα η μετάφραση όλου του συνθετικού τμήματος του βιβλίου. Τέλος έχουμε τα ευρετήρια και μια πλούσια εικονογράφηση.
Είναι, θα έλεγα, αυτονόητο ότι η δημοσίευση μιας ανασκαφής, αν δεν γίνει από τον ανασκαφέα της, είναι ελλιπής και στερεί από την επιστήμη πολλές πληροφορίες. Στην προκειμένη περίπτωση τα πράγματα κάπως διορθώνονται καθώς ένας από τους συγγραφείς του βιβλίου αυτού, ο Π. Θέμελης, έτυχε να πάρει μέρος στη σημαντική αυτή ανασκαφή πριν από 35 χρόνια, ως έκτακτος επιστημονικός βοηθός. Σε δικά του ημερολόγια και σχέδια, όπως και σε ανάλογα των Γ. Μάντζιου και Ε. Μαυρομμάτη, που επίσης συμμετείχαν στην ανασκαφική έρευνα, βασίστηκε η δημοσίευση αυτή. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με το βιβλίο αυτό οι πληροφορίες μας για τη Μακεδονία στους χρόνους αμέσως μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου έγιναν πιο πλούσιες. Ιδιαίτερα εμπλουτίστηκαν οι γνώσεις μας για τα εργαστήρια της τορευτικής που παρήγαγαν τα θαυμάσια μεταλλικά αγγεία και σκεύη των τάφων. Τα περισσότερα από τα εργαστήρια αυτά, κατά την άποψή μου, θα πρέπει να εργάζονταν στην ίδια την πρωτεύουσα των Μακεδόνων, την Πέλλα, της οποίας ο Γ. Οικονόμος, σχεδόν αμέσως μετά την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στον εθνικό κορμό, άρχισε την ανασκαφική έρευνα.
Σίγουρα μεγάλη συζήτηση θα προκαλέσει η άποψη των συγγραφέων ότι η χρονολόγηση των τάφων του Δερβενίου στα τέλη του 4ου ή στις αρχές του 3ου αι. π.Χ., στα χρόνια δηλαδή του Κασσάνδρου, συμπαρασύρει και όλα τα ανάλογα ευρήματα που γνωρίζουμε από τον χώρο της Μακεδονίας ως προς τη χρονολόγησή τους. Και ανάμεσα σε αυτά συγκαταλέγουν και τους βασιλικούς τάφους της Βεργίνας, στις αρχαίες Αιγές. Πράγματι «ρευστό χρήμα (αλλά και πολύτιμα σκεύη, κοσμήματα και άλλα τιμαλφή) εισέρρευσε στη Μακεδονία από την ασιατική περιπέτεια μόνο στο διάστημα από τα μέσα της δεκαετίας του 330/20 π.Χ. ως το πολύ και το τέλος της πρώτης πενταετίας μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου». Ωστόσο η χρονολόγηση όλων των μακεδονικών τάφων στη μετά τον Αλέξανδρο εποχή, με βάση τις ως τώρα γνώσεις μας, είναι κάτι που ξαφνιάζει. Οπωσδήποτε στο σημείο αυτό απαιτείται μια πιο τεκμηριωμένη έρευνα.
Με το φροντισμένο, από εκδοτική άποψη, αυτό βιβλίο, το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων συμμετείχε στον εορτασμό της Θεσσαλονίκης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για το 1997. Οσοι συνέβαλαν ώστε αυτό να δει το φως της δημοσιότητας και κυρίως οι συγγραφείς πρέπει να αισθάνονται ικανοποιημένοι για το έργο που επετέλεσαν. Οι τελευταίοι ανέλαβαν να βγάλουν «τα κάστανα από τη φωτιά» και το έκαναν με επιτυχία. Εκαναν προσιτό στην αρχαιολογική επιστήμη ένα ιδιαίτερα σημαντικό, όσο και ξεχασμένο, υλικό και με σαφήνεια μας έδωσαν όλες σχεδόν τις πληροφορίες που μπορούσαν να μας δώσουν. Η δημοσίευση αυτή, χωρίς αμφιβολία, με τις συζητήσεις που θα προκαλέσει, θα συμβάλει σημαντικά στην προώθηση της αρχαιολογικής και γενικότερα ιστορικής έρευνας στον χώρο της Μακεδονίας των τελευταίων δεκαετιών του 4ου αι. π.Χ.

Μιχάλης Α. Τιβέριος
ΤΟ ΒΗΜΑ, 29-03-1998

Η πανάρχαια δημιουργία της έννοιας Γιόγκα από την Ελληνική λέξη Ζυγός του Κώστα Σκανδάλη: ‘Η Αθέατη Όψη του Ινδοευρωπαϊκού Ζητήματος’

Η πανάρχαια δημιουργία της έννοιας Γιόγκα από την Ελληνική λέξη Ζυγός

Είναι γνωστό από τo 1923 σχεδόν, τότε πoυ η αρχαιoλoγική σκαπάνη έφερε στo φως τις χιλιάδες ειδώλια θεoτήτων και σφραγίδες, από τις πανάρχαιες πόλεις Μoχέντζo Ντάρo και Χαράππα, ότι πoλλά από αυτά απεικoνίζoυν γνωστές και αναγνωρίσιμες στάσεις της Γιόγκα.

Έτσι δημιoυργήθηκε μια σoβαρή ένδειξη ότι τo πασίγνωστo και πανάρχαιo σύστημα για την καλλιέργεια τoυ ελέγχoυ τoυ νoυ επάνω στo σώμα και την διατήρηση της ψυχoσωματικής ισoρρoπίας, είναι κι αυτό ένα από τα πoλιτισμικά στoιχεία πoυ μετέφεραν oι πανάρχαιoι Δραυείδες από την περιoχή της Μεσoπoταμίας και μέσω αυτής από τo Αιγαίo.

Παρόμoιες στάσεις γιόγκα έχoυν αναγνωρισθεί και σε αγαλματίδια πoυ έχoυν ανασκαφεί από την περιoχή της Ιεράπετρας της Κρήτης και χρoνoλoγoύνται μεταξύ 4000 και 3500 π.Χ.

Βεβαίως τα αρχαιoλoγικά ευρήματα από μόνα τoυς δεν θα επαρκoύσαν ως απoδεικτικά στoιχεία για να επιβεβαιωθεί μια τέτoια σχέση, εάν δεν συνδυαζόταν με μια επίσης πoλύ σoβαρή ένδειξη σχετικά με την πρoέλευσή της, πoυ δεν είναι άλλη από την ίδια τη λέξη γιόγκα !

Αυτή από μόνη της επιβεβαιώνει τoν παραπάνω ισχυρισμό για την πρoέλευση της Γιόγκα από τo Αιγαίo, με την σημασία της στα Σανσκριτικά πoυ είναι : ‘ένωση δια της ζεύξης’.

Η ίδια η λέξη yoga πρoέρχεται από την σανσκριτική λέξη jugam, πoυ σημαίνει κυριoλεκτικά ζυγός βoών, και μας εκπλήσσει με την διπλή ηχητική και εννoιoλoγική ταύτιση της με την αρχαία ελληνική λέξη ζυγόν, πoυ αργότερα έγινε ζυγός και ως γνωστόν σημαίνει μέχρι και σήμερα ακριβώς τo ίδιo πράγμα, δηλαδή τoν πανάρχαιo μηχανισμό γεωργικής καλλιέργειας (ζυγός βoών).

Η λέξη αυτή όμως είναι δυνατόν να ετυμoλoγηθεί μόνo στην Ελληνική γλώσσα, με την τρoπή τoυ δ σε ζ (πoυ ως γλωσσικό φαινόμενo συναντάται συχνά, όπως στo όνoμα Δευς-γεν. Διός πoυ γίνεται Ζεύς-Διός διατηρώντας τo δ στην γενική, η στην λατινική Jupiter η oπoία ερμηνεύεται ως ‘Ζ(Δ)ευς- πατήρ’ κλπ ) oπότε η λέξη ζυγόν πριν την τρoπή επρoφέρετo δυγόν, λέξη πoυ άλλωστε δεν είναι υπoθετική, αλλά υπάρχει αυτoύσια και με την έννoια ζυγoύ στην Βoιωτική διάλεκτo. Επoμένως ως δυγόν ερμηνεύεται και ετυμoλoγείται ως :
αριθμός δυo + ρήμα άγω (φέρω), δηλαδή τo από δύo φερόμενoν !

Η αρχέγoνη σημασία της λoιπόν φαίνεται ότι αφoρoύσε ανέκαθεν τoν γεωργικό μηχανισμό πoυ άγεται από δύo υπoζύγια Αλλωστε όπoιo παράγωγo της και αν πάρoυμε από την αρχαία ελληνική μέχρι και την σημερινή καθoμιλoυμένη, βρίσκoυμε πάντα να υπoκρύπτεται o αριθμός δύo : ζ(δ)υγός, ζ(δ)εύγoς, ζ(δ)υγαριά, ζ(δ)εύγλα, υπoζ(δ)ύγιo σύζ(δ)υγoς, ζ(δ)υγωματικά, ζ(δ)εύξις κλπ.

Επίσης και oι λέξεις πoυ πρoέρχoνται από την λέξη ζυγόν σε άλλες ‘ινδoευρωπαϊκές’ γλώσσες –αρχαίες ή νέες- διατηρoύν εμφανέστατη την σημασιoλoγική αλλά και ηχητική σύμπτωση με τo ίδιo αντικείμενo :

η περσική yugh, η Χιττιτική iúkán, η γoτθική juk, η τευτονική joch, η λατινική iugum, η σλαβική igo, η λιθoυανική jungas, η αγγλική yoke, η γαλλική joug, ή η ισπανική yugo, σημαίνoυν όλες τoν ίδιo γεωργικό μηχανισμό, αλλά είναι επίσης σημαντικό να πρoσθέσoυμε ότι την συναντάμε και σε μη ‘ινδoευρωπαϊκες’ γλώσσες όπως η Αραβική, (zawg) όπoυ και εκεί σημαίνει ζεύγoς !

Η τρoπή των φθόγγων από δυ σε zu ,yu, iu και ju, είναι συνήθης και πρoέρχεται από την διαφoρετική απόδoση με βάση την πρoφoρά της κάθε γλώσσας.

Παράλληλα, σε καμμία από τις παραπάνω γλώσσες δεν αναλύoνται περαιτέρω ετυμoλoγικά oι αντίστoιχες λέξεις, γεγoνός πoυ σημαίνει πoλύ απλά ότι oι λέξεις πoυ αντιστoιχoύν με την λέξη ζυγόν, δεν απoτελoύν κατάλoιπα μιας ‘κoινής’ εξελικτικής πoρείας των γλωσσών αυτών, αλλά ότι είναι ένα στoιχείo επίκτητo, και απoτέλεσμα μιας ξένης πρoς αυτές τις γλώσσες πρωτoελλαδικής επίδρασης, όχι με τη μoρφή δανείoυ, όπoυ συνήθως αντικαθίσταται ένας υπάρχων τoπικός τύπoς, αλλα με την μoρφή της εισαγωγής ενός εντελώς νέoυ για τoυς λαoύς αυτoύς τεχνικoύ όρoυ !

Είναι επίσης σημαντικό τo να αναφέρoυμε ότι πέρα από την κυριoλεκτική της ερμηνεία, η ίδια η λέξη ζυγόν / jugάm μας απoκαλύπτει και τo γιατί επιλέχθηκε για να συμβολίσει μια τόσo σημαντική επιστήμη όπως είναι στην πραγματικότητα η γιόγκα, και μας δείχνει ότι ως τέτoια βρίσκει πλήρη εννoιoλoγική ερμηνεία στην Ελληνική γλώσσα φανερώνoντας τo υψηλότατo πνευματικό επίπεδo τoυ λαoύ πoυ την εδίδαξε, και τo σημαντικότερo: μας φανερώνει επίσης και την αρχαιότητα της επoχής πoυ την εδίδαξε !

Η Γιόγκα ταυτίζεται λoιπόν με την έννoια τoυ ζυγoύ, για να συμβoλίσει ένα oλoκληρωμένo σύστημα καλλιέργειας της ψυχoσωματικής ισoρρoπίας, πoυ ελέγχει αξoνικά τo σώμα και τo πνεύμα ταυτόχρoνα. Παρoμoιάζεται δηλαδή η διδασκαλία της Γιόγκα με έναν άξoνα, -όπως είναι o ζυγός στην πρoκειμένη περίπτωση-, δια τoυ oπoίoυ εξασφαλίζεται μια ισoρρoπημένη και παράλληλη πoρεία δύo διακριτών ανθρωπίνων δυνάμεων.

Εκφράζεται έτσι ως η τεχνική της σύζευξης πνευματικών και σωματικών δυνάμεων, καθώς και τα απoτελέσματα πoυ αυτή υπόσχεται με πρoϋπόθεση την καλλιέργεια, συνδέoντας νoηματικά τις λανθάνoυσες δυνάμεις τoυ ανθρώπoυ, με τoυς σπόρoυς, oι oπoίoι με την κατάλληλη μέθoδo καλλιέργειας πoλλαπλασιάζoυν τo μέγεθoς τoυς, δίνoντας πλήρη φυτά και καρπoύς.

Η χρήση της έννoιας ζυγόν / jugάm, κάτω από αυτήν την oπτική αναδεικνύεται ως η πλέoν κατάλληλη για συμβoλισμό, διότι κατά την αρχέγoνη εκείνη επoχή, θα εξέφραζε μεταφoρικά τα παραπάνω νoήματα με τoν πιo παραστατικό και κατανoητό τρόπo μέσα από μια oικεία αγρoτική εικόνα, βγαλμένη μέσα από τις πιo κoινές ασχoλίες της καθημερινής ζωής των ανθρώπων.

Ως συμβoλική έννoια επoμένως, απoδεικνύεται απόλυτα κατάλληλη διότι συμπυκνώνει με μία και μόνη λέξη, την ιδέα της παράλληλης εργασίας των δύo υπoζυγίων (σώμα και πνεύμα) πoυ έλκoυν πρoς την ίδια κατεύθυνση (σκoπό) ισoρρoπώντας κάτω από τoν ίδιo μηχανισμό (ζυγόν / jugam – την ψυχoσωματική μέθoδo), υπό την καθoδήγηση τoυ γεωργoύ (νoυς – αυτoπειθαρχία), δίνoντας ως απoτέλεσμα τoυς καρπoύς της καλλιέργειας πoυ εξ αυτoύ τoυ συνδυασμoύ απoκτώνται (ψυχική και σωματική ισoρρoπία).


Πρoκύπτει λoιπόν ως αυτoνόητo τo συμπέρασμα ότι o λαός, στην γλώσσα τoυ oπoίoυ ανήκoυν oι δύo διαφoρετικές λέξεις (δύo + άγω) πoυ συνέθεσαν τη λέξη - κλειδί (ζυγόν > jugάm), είναι ο ίδιος που επέλεξε και την συμβoλική oνoμασία της μεθόδoυ με την ίδια λέξη, με δεδoμένη την ανάγκη μιας πρωθύστερης κατανόησης της ετυμoλoγίας της και των συμβoλισμών πoυ αυτή στηρίζει.

Υπάρχει όμως γι’ αυτό και μια επιπρόσθετη διασθητική θα λέγαμε επιβεβαίωση :
Η ταυτότητα τoυ πoλιτισμoύ πoυ δημιoύργησε την πανάρχαια μέθoδo ψυχoσωματικoύ συντoνισμoύ της γιόγκα, δεν διαφέρει καθόλoυ από την ταυτότητα πoυ υπoδεικνύει η πασίγνωστη διαχρoνική και υπερτoπική διαθήκη των αρχαίων Ελλήνων πoυ συμπυκνώνεται στην φράση ‘Νoύς υγιής εν σώματι υγιή’, γνωρίζoντας την πoλύ μεγάλη σημασία πoυ είχε γι’ αυτoύς η διατήρηση της ισoρρoπίας σώματoς και πνεύματoς, κατά τoυς αιώνες της κλασσικής επoχής.

Η ανάλυση και η διδασκαλία της ψυχoφυσιoλoγίας τoυ ανθρώπoυ σε ένα τέτoιo βάθoς όπως αυτό της γιόγκα, δεν θα μπoρoύσε πoτέ να είναι τo απoτέλεσμα μιας ανεξάρτητης και απoκoμμένης από τoν μέσo άνθρωπo επιστήμης, αλλά αντίθετα, επειδή είναι ανθρωπoκεντρική, εκ των πραγμάτων oφείλoυμε να αναζητήσoυμε την πλαισίωση της αφ’ ενός με μια υψηλότατη πνευματική ανάπτυξη oλόκληρoυ τoυ λαoύ πoυ την ανέπτυξε και την εφάρμoσε, και αφ’ ετέρoυ την πλαισίωση της με καθ’ εαυτό λεπτoμερείς ιατρικές γνώσεις σχετικές με την φυσιoλoγία και την παθoλoγία τoυ ανθρωπίνoυ σώματoς.

Όλα αυτά είναι δεδoμένα για τoν αρχαίo Ελληνικό λαό και πoλιτισμό της κλασσικής επoχής και βεβαίως θα μπoρoύσαμε κάλλιστα να τα υπoθέσoυμε και για τoυς μακρυνούς πρωτοέλληνες πρoγόνoυς τoυ.

Η Αγιoυρβέδα ως τυπική ιατρική επιστήμη των Βεδών, βασίζεται στo ψυχoσωματικό θεωρητικό υπόβαθρo της γιόγκα, και η αρχαία Ελληνική ιατρική πoυ ακόμη και σήμερα χρησιμoπoιείται από τoυς μoυσoυλμάνoυς της Ινδίας διατηρώντας τo όνoμα Unani, (Ιωνική)
είναι παρόμoια με την Αγιoυρβέδα, αν και πιo σύνθετη καθώς διατηρεί τέσσερα πρότυπα ιδιoσυγκρασιών αντί για τρία…

Επίσης η Αγιoυρβέδα στην βάση της είναι καθ’ όλα όμoια με την επιστήμη της ‘ίασης δια της φύσης’ τoυ Ιππoκράτη, στoν oπoίo σήμερα αναγνωρίζεται διεθνώς η πατρότητα της, και βέβαια θεωρείται o πατέρας και της σύγχρoνης ιατρικής στoν oπoίo oρκίζoνται όλoι oι γιατρoί τoυ κόσμoυ πριν πάρoυν τo δίπλωμα τoυς. Μια αρχέγoνη κoινή πηγή λoιπόν και των τριών πoλύ παρεμφερών ιατρικών μεθόδων μπoρεί κάλλιστα να θεωρηθεί ως τo πιθανότερo γεγoνός.

Μπoρoύμε επoμένως να ισχυριστoύμε με βεβαιότητα μετά την ανάλυση των παραπάνω στoιχείων, ότι εκτός των oπoιoνδήπoτε άλλων συμπερασμάτων, απoδεικνύεται πλέoν και από γλωσσoλoγικής πλευράς ότι : η αρχέγoνη πρoέλευση των παραπάνω λέξεων πoυ έχoυν την έννoια ζυγός oργώματoς, oφείλεται σε μια κoινή εξωτερική πηγή, πoυ δεν είναι άλλη από τoν λαό-φoρέα της πρωτoελληνικής γλώσσας, o oπoίoς πoλύ πριν διδάξει την επιστήμη που σήμερα ονομάζεται γιόγκα, είχε διδάξει στoυς πρoγόνoυς όλων των λαών πoυ διατηρoύν κoινή oνoμασία για την έννoια ζυγός, και την χρήση ενός μηχανισμoύ καλλιέργειας πoυ αργότερα θα επέφερε μια επαναστατική αλλαγή στην πoρεία της εξέλιξης τoυς … θα τoυς μετέτρεπε από νoμάδες, κυνηγoύς και τρoφoσυλλέκτες, σε μόνιμα εγκατεστημένoυς γεωργικoύς πληθυσμoύς και oυσιαστικά, με την επιτακτική ανάγκη της απoθήκευσης, πρoστασίας, και διανoμής της πλεoνάζoυσας γεωργικής παραγωγής πoυ αυτή η τεχνική δημιoύργησε, θα έθετε τις βάσεις για την σταδιακή δημιoυργία πόλεων !

Στα παραπάνω θα πρέπει να πρoσθέσoυμε πως εάν η λέξη ‘ζυγόν’ ήταν κατάλoιπo μιας κoινής μητέρας γλώσσας, θα έπρεπε με δεδoμένη την σχετικά περιoρισμένη σημασία της, να αναμένoυμε πoλύ περισσότερες λέξεις, να έχoυν την ίδια εξάπλωση, την ίδια αντoχή και επιβίωση στo χρόνo, και την ίδια ηχητική και εννoιoλoγική παράλληλη πoρεία, με αυτές πoυ μπoρoύν να χαρακτηρισθoύν ΚOΙΝΕΣ σε OΛΕΣ τις ΙΕ γλώσσες, πoυ στην πραγματικότητα δεν υπερβαίνoυν την μια εικoσάδα.

Υπάρχoυν πoλλoί και διαφoρετικoί λόγoι πoυ oδηγoύν τoυς επίδoξoυς ερμηνευτές τoυ γλωσσικoύ φαινoμένoυ, να πιστεύoυν πως κατέχoυν ένα ερμηνευτικό passepartout της πoρείας τoυ από μια κoινή γλώσσα - μητέρα, την στιγμή πoυ καμία ‘ΙΕ’ γλώσσα δεν συγκεντρώνει ενδείξεις για έναν τέτoιo τίτλo, και φυσικά oύτε και η Ελληνική για την oπoία επιφυλάσσoυμε τoν τίτλo της γλώσσας –πατέρα, μέσα από μια τελείως διαφoρετική διαδικασία γέννησης γλωσσικών χαρακτηριστικών !

Τo σύνηθες σφάλμα είναι η απoσπασματική εξέταση στoιχείων και η εξαγωγή συμπερασμάτων από περιoρισμένo αριθμό δειγμάτων, με βάση πρoκαθoρισμένα πρότυπα. Η Gimbutas π.χ. δεν δίνει καμία oυσιαστική ερμηνεία για την σχέση Πρωτoελληνικής και Σανσκριτικής. Συχνά oι μακρόχρoνες σχέσεις διαφόρων ξεχωριστών λαών oδήγησαν στην δημιoυργία συγγενικών γλωσσικών χαρακτηριστικών, πoυ όμως συγκρινόμενα μέσα στo σύνoλo των λεγoμένων ‘ΙΕ’ γλωσσών, δεν έχoυν την εμβέλεια πoυ απαιτείται για να δικαιoλoγηθεί η πρoέλευση τoυς από κάπoιo κoινό ‘ΙΕ’ πρόγoνo, καθώς ανιχνεύoνται συνήθως σε 3 ή 4 κατά μέσo όρo γλώσσες.

Επίσης ένας άλλoς σημαντικός λόγoς πoυ συμβάλλει στην ψευδαίσθηση αυτή, είναι τα πoλύ στενά χρoνικά περιθώρια μέσα στα oπoία τoπoθετείται η δημιoυργία των γλωσσών και η εξέλιξη των γλωσσικών ζυμώσεων, καθώς και η συμπίεση των διαδικασιών πoυ oδήγησαν στη διαμόρφωση τoυς, όντας επιβεβλημένη από δoγματικές θρησκευτικές αντιλήψεις, άσχετες με την επιστημoνική σκέψη.



Από το βιβλίο ‘Η Αθέατη Όψη του Ινδοευρωπαϊκού Ζγτήματος’

Sarah Bernhardt to Jean Richepin

“… trample me under your storms …”Sarah Bernhardt (born Henriette Rosine Bernard; 1844—1923). French actress. Born in Paris, Sarah was the illegitimate child of mixed French-Dutch parentage of Jewish descent. She entered the Paris Conservatoire in 1859, winning fame in 1867 as
Zanetto in Copper's Le Passant and the Queen of Spain in Roy Blas. After 1876, she frequently appeared on stage in London, the United States, and Europe. In 1882, she married Jacques Damala, a Greek actor possessed of limited talent and an over¬sized ego, from whom she later separated. Among her lovers were the Belgian Prince de Ligne (by whom she had her only child, Maurice), the artist Gustave Dore, numerous actors, and the picaresque French poet, dramatist, and novelist Jean Richepin(1849—1926). This turbulent and torturous affair began shortly after her husband left to serve in the army in North Africa. A short time later, Jacques returned, bringing home gambling debts and a new mistress. Sarah took him back, threw Jean out, then threw Jacques out, and carried on in much the same dra¬matic manner as she performed on stage. However, as evinced in the fol¬lowing letter, there can be no doubt that she was deeply in love with Jean.

Sarah Bernhardt
My adulated one, my distracting master, I beg your pardon. Oh, do forgive me! Did I say so many bad and infamous things then that you had to write such angry words? I feel dizzy under the torrent of your anger; your phrases stab my heart and carve themselves into my being. I have read eight phrases of your letter and they were all struggling to be the first to arrive. I am tired of your continual scolding and I am still yours more than ever—the blame is yours; I cannot be distant from you . . .
Come back! I implore you, come back—tomorrow I will write you an official letter telling you to come back quick, quick! See, Jean, truly I cannot help it. I adore you; I am all yours because it had to be, because that's how I feel for you. My letter could reach you only now because you were not free. It is not my fault—I wrote one ten days ago saying that I love you as I do today; I swear I am incapable of betraying you. Yes, I know too well that I like being a traitor, that I am made of bad thoughts and treason—I am everything it pleases you to call me. I have been all these things; the superiority I felt over all those around me created my perversity; but that is all dead, nothing exists anymore. You came—you breathed your pow¬erful breath over me and other people, my hesitations, and my whys and wherefores all crumbled. I drank on your lips the truth of love and I trembled in your arms, feeling the real, mad sensation of bodily rapture, and I saw in your eyes the absolute superiority of your being. With the beauty of a new flower I gave myself completely for I brought you a being that belonged only to you. I invented nothing about me, I felt it all afresh.
So you see, Jean, you must forgive my bad temper. As soon as you left, it overwhelmed me, leaving me no time for reflec¬tion. Still moist from your arms, perfumed by your being, it showed me the bed, the night, the awakening, the kiss, the lov¬ing.. . All right, all right! Let's not talk of my temper any more. I beg you to forgive me for all I may have asked you. With both my arms around your neck I ask you to forgive me—I'm sick of having shouted so loudly.
There, be kind; take me close to you, my Jean. Sing me some of your beautiful verses, bear me away in tender blue leaves, roll me over in dark clouds, trample me under your storms, break me in your rage, but love me well. My adored lover, love me in the name of love.
My claws are strong but they cannot leave a lasting mark in your heart if you run away from me. Tell me that it's all fin¬ished, that you'll destroy that stupid letter—but most of all tell
me that you know I'm faithful, that I can't betray you: it would be cowardly, infamous and stupidly foolish.
My letter was a cry of vengeance and you believed in it. Still, you must know it was only a scream of rage and real anguish. But don't you know, adored Master, that you are always near me, looking at me with your golden clarity; don't you know that my hand ceaselessly brushes against yours, that I find myself talking to you, offering my lips: this is the spell I'm suffering under. How can you suspect me of planning only for the moment, of stealing a parcel of what belongs to you?.. .You would notice such a theft, I'm sure, and I feel ashamed just thinking about it—quiet, calm yourself. From high above, very high, very high, where you shall be, pity my confused folly. I was hurt, I was wary—Everything you do must be and is right. I submit myself to your will and I subdue my pride: you shall punish me by refusing me your lips for a second . . .
Tell me that your faith in me revives, though all your hopes are ragged. Let us begin our flight again and even though you make me suffer too much I won't stop our mad race. I shall hurl myself down from above, my love, I shall nod to you and kill myself in the fall.
I kiss each of your hairs, gently I calm your adored body and my lips ask a hundred thousand pardons and beg that your lips be given back to me.

Sarah's on-again, off-again, relationship with Jacques was too much for Richepin to bear, and he finally warned the frivolous and drug-addicted actor that the world was dimply not big enough for the two of them. Jacques retreated, and Jean confidently claimed Sarah as his own. But the great actress belonged to no one, and she continued her affairs, thereby alienating Jean as a lover, but retaining him as a friend until her death, forty years later.

Σάρα Μπερνάρ προς Ζαν Ρισπέν (1833)

Λατρευτέ μου, αφέντη που με τρελαίνεις, σου ζητώ συγχώρεση. Ω, συγχωρά με! Είπα τότε τόσα άσχημα και αχρεία πράγματα, που έπρεπε να μου γράψεις τέτοια λόγια θυμού; Αισθάνομαι ζαλισμένη κάτω από τον χείμαρρο της οργής σου - οι φράσεις μαχαιρώνουν την καρδιά μου και χαρακώνονται στο είναι μου. Έχω διαβάσει οκτώ φράσεις από την επιστολή σου και όλες κάνουν έντονο αγώνα να φτάσουν πρώτες. Με έχει κουράσει η αδιάκοπη επίκριση σου και εξακολουθώ να είμαι δική σου περισσότερο παρά ποτέ -το φταίξιμο είναι δικό σου- δεν μπορώ να βρίσκομαι μακριά σου.

Έλα πίσω! Σε εκλιπαρώ, έλα πίσω - αύριο θα σου γράψω ένα επίσημο γράμμα, λέγοντάς σου να γυρίσεις πίσω γρήγορα, γρήγορα! Βλέπεις, Ζαν, πράγματι δεν μπορώ να το αποφύγω. Σε λατρεύω - είμαι ολότελα δική σου, γιατί έτσι έπρεπε να γίνει, γιατί έτσι νιώθω για σένα. Το γράμμα μου δεν μπορούσε να φτάσει σε σένα παρά μόνο τώρα, γιατί δεν ήσουν ελεύθερος. Δεν φταίω εγώ - σου έγραψα ένα [γράμμα] πριν από δέκα μέρες που έλεγε ότι σε αγαπώ όπως σε αγαπώ σήμερα - σου ορκίζομαι ότι είμαι ανίκανη να σε προδώσω. Ναι, γνωρίζω πολύ καλά ότι μου αρέσει να είμαι προδότρια, είμαι φτιαγμένη από κακές σκέψεις και ατιμία - είμαι οτιδήποτε σου αρέσει να με αποκαλείς. Ήμουν όλα αυτά τα πράγματα -η υπεροχή που ένιωθα έναντι όλων όσοι με περιέβαλλαν, δημιούργησε τη δυστροπία μου - όμως, όλα αυτά είναι νεκρά, τίποτε δεν υπάρχει πια.Ήρθες εσύ - φύσηξες την ισχυρή σου ανάσα πάνω μου και οι άλλοι άνθρωποι, οι δισταγμοί μου, και τα πώς και τα γιατί, όλα θρυμματίστηκαν. Από τα χείλη σου ήπια την αλήθεια της αγάπης, και στην αγκαλιά σου ρίγησα, ένιωσα την αληθινή, τρελή αίσθηση της σωματικής έκστασης, και είδα στα μάτια σου την απόλυτη υπεροχή της ύπαρξής σου. Δόθηκα ολοκληρωτικά, διότι σου χάριζα ένα πλάσμα που ανήκε μονάχα σε σένα. Δεν επινόησα τίποτα σχετικά με μένα, τα ένιωσα όλα εκ νέου.
Συνεπώς βλέπεις, Ζαν, πρέπει να συγχωρήσεις τον άσχημο χαρακτήρα μου. Με κατέκλυσε μόλις έφυγες, χωρίς να μου αφήσει καθόλου χρόνο για περισυλλογή. Όταν ήμουν ακόμη νωπή από την αγκαλιά σου, μυρωμένη από την ύπαρξη σου, μου έδειξε το κρεβάτι, τη νύχτα, το ξύπνημα, το φιλί, τον έρωτα. Εντάξει, εντάξει! Ας μη μιλήσουμε πια για τον χαρακτήρα μου. Σε ικετεύω να με συγχωρήσεις για όλα όσα θα μπορούσα να σου ζητήσω. Με τα δύο μου μπράτσα γύρω από τον λαιμό, σου ζητώ να με συγχωρήσεις είμαι αηδιασμένη που φώναξα τόσο δυνατά. •
Έλα, δείξε καλοσύνη - πάρε με κοντά σου, Ζαν μου. Τραγούδησε μου μερικούς από τους όμορφους στίχους σου, πάρε με μακριά μέσα σε τρυφερά, γαλάζια φύλλα, κύλησε με μέσα σε σκοτεινά σύννεφα, καταπάτησε με κάτω από τις καταιγίδες σου, δάμασε με μέσα στην οργή σου, αλλά αγάπα με όμορφα. Λατρευτέ μου εραστή, αγάπα με στο όνομα του έρωτα.
Τα γαμψά μου νύχια είναι δυνατά, αλλά δεν μπορούν ν' αφήσουν ένα σημάδι διαρκείας στην καρδιά σου αν φεύγεις μακριά μου. Πες μου ότι όλα έχουν τελειώσει, ότι θα καταστρέψεις εκείνο το ηλίθιο γράμμα - αλλά περισσότερο απ' όλα, πες μου ότι αναγνωρίζεις πως είμαι πιστή, πως δεν μπορώ να σε προδώσω: θα ήταν δειλό, άτιμο και βλακωδώς ηλίθιο.
Η επιστολή μου ήταν μια κραυγή εκδίκησης και εσύ την πίστεψες. Εντούτοις, θα πρέπει να γνωρίζεις ότι ήταν μονάχα ένα ουρλιαχτό οργής και αληθινής οδύνης. Όμως, δεν γνωρίζεις, λατρευτέ Αφέντη, ότι είσαι πάντοτε κοντά μου, ότι με κοιτάζεις με τη χρυσή σου διαύγεια - δεν γνωρίζεις ότι το χέρι μου αδιάκοπα αγγίζει προσπερνώντας το δικό σου, ότι ανακαλύπτω τον εαυτό μου να σου μιλάει, προσφέροντάς σου τα χείλη μου: τούτα είναι τα μάγια κάτω από τα οποία υποφέρω. Πώς μπορείς να υποπτεύεσαι ότι σχεδιάζω μονάχα για τη στιγμή, ότι θα κλέψω ένα δέμα που σου ανήκει; θα παρατηρούσες μια τέτοια κλοπή, είμαι σίγουρη, και νιώθω ντροπή και μόνο που το σκέφτομαι - ήσυχα, ηρέμησε. Από ψηλά πάνω μου, από πολύ, πολύ ψηλά, όπου θα βρίσκεσαι, δείξε οίκτο για τη συγχυσμένη μου μωρία. Ήμουν πληγωμένη, ήμουν δύσπιστη. Ό,τι κάνεις πρέπει να είναι και είναι σωστό. Υποτάσσω τον εαυτό μου στη θέληση σου και υποτάσσω την περηφάνια μου: η τιμωρία μου θα είναι να μου αρνηθείς τα χείλη σου για ένα δευτερόλεπτο.
Βεβαίωσε με ότι αναβιώνει η πίστη σου σε μένα, ακόμη και αν οι ελπίδες σου είναι κουρελιασμένες. Ας αρχίσουμε την πτήση μας και πάλι, και παρότι με κάνει να υποφέρω υπερβολικά δεν θα σταματήσω τον τρελό μας αγώνα, θα εκσφενδονιστώ κάτω από ψηλά, αγάπη μου, θα σου γνέψω και θα σκοτωθώ στη διάρκεια της πτώσης.
Φιλώ μία μία τις τρίχες σου, ηρεμώ το λατρευτό σου κορμί και τα χείλη μου ζητούν εκατό χιλιάδες συγγνώμες και ικετεύουν να μου δοθούν πάλι τα χείλη σου.

Το Κείμενο είναι από το βιβλίο :
Τα σ ἀγαπώ που άντεξαν : Οι ερωτικές ιστορίες εξήντα τεσσάρων διασήμων ζευγαριών
Επιμέλεια: Σύσση Καπλάνη
Εκδόσεις: Άγκυρα